Wijtschate

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Heuvelland
Deelgemeente Wijtschate
Straat
Locatie Wijtschate (Heuvelland)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Heuvelland (geografische inventarisatie: 01-01-1991 - 31-12-1991).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Zeer uitgestrekte taalgrensgemeente van 2629 ha en 2600 inwoners (1989) sinds 1977 deel uitmakend van de gemeente Heuvelland. Gelegen in Zandlemig-Vlaanderen en de Westhoek. Sterk golvend reliëf, variërend van 27 m in het N. tot 85 m in het dorpscentrum. Overwegend vruchtbare en goed gedraineerde zandleem- en leembodems. Er rest nog een 80 ha bos, o.m. Padhoek-, Kroonaerd- en Kapelleriehoekbos. Verscheidene beken: de Wijtschate- en diependaalbeek vloeien af in het Ijzerbekken; de Roze-, de Wam- en de Blauwepoortbeek behoren tot het Leiebekken; de Stuiver- en de Steenbeek tot het Douvebekken.

Wijtschate wordt voor het eerst vermeld in 961 als Widisgatis. Het kapittel van St.-Donaas te Brugge bezat het patoonsrecht van de kerk van Wijtschate tot aan de Franse Revolutie. Tijdens de godsdienstoorlogen werd de kerk verwoest.

Tot voor W.O.I waren er te Wijtschate nog vijf windmolens: de Castele- of Kapellemolen (Poperingestraat), de Wambekemolen, aan de Blauwepoortstraat, de Van de Vijveremolen aan de Mesenstraat, en de Spanbroekmolen met gelijknamige herberg, aan de Spanbroekmolenstraat.

Het Frans meisjespensionaat van Les S.urs Immaculées en het weeshuis Godtschalk, werden na de oorlog niet hergebouwd; l.g. werd wederopgericht te Ieper. Het XIX a- ouderlingentehuis home St.-Medard werd na de oorlog wederopgebouwd.

Typische landbouwgemeente, met voormalige steenbakkerij, exportslachterij en bouwonderneming.

Om de strategisch belangrijke heuvelrug Wijtschate- Mesen werd fel gestreden: Slag van Wijtschate oktober-december 1914; Mijnenslag van Wijtschate 7 juni 1917. De talrijke Britse kerkhoven herinneren aan het oorlogsgeweld van W.O.I: Cabin Hill Cemetery (Krommestraat); Derry House Cemetery nr. 2 (Krommestraat); Croonaert Chapel Cemetery (Voormezelestraat); Lone Tree Cemetery (Spanbroekmolenstraat); Oosttaverne Wood Cemetery (Rijseltraat); R.E. Farm Cemetery (Wulvergemsestraat); Somer Farm Cemetery (Hollebekestraat); Spanbroekmolen British Cemetery (Scheerstraat); Torreken Farm Cemetery nr. 1 (Groenestraat); Wytschaete Military Cemetery (Kemmelstraat). Verscheidene oorlogsmonumenten o.m.: Britse aan de Kemmelstraat, aan de Hollebekestraat en aan de Ieperstraat; een Frans oorlogsmonument aan de Voormezelestraat. Een aantal kraters tekenen zich ten W. van het dorp aft Daar werden op 17 juni 1917 door de Engelsen springstofladingen onder de vijandelijke linie tot ontploffing gebracht; de belangrijkste is de Spanbroekmolentrechter (Spanbroekmolenstraat), gelegen op de plaats van de voormalige gelijknamige molen, ook Pool of Peace of Lone Three Crater genaamd. Aan de Voormezelestraat vindt men nog enkele overblijvend onderaardse gangen.

Na W.O. I werd de volledig verwoeste gemeente wederopgebouwd naar de vooroorlogse aanleg; de Lepelstraat werd echter niet opnieuw aangelegd. Dorpskom met centraal rechth. marktplein, de Markt, en uitvalswegen naar de vier windstreken: Kemmel-, Wulvergem-, School-, Houtem-, Hollebeke-, en Poperingestraat; ten N., hoger gelegen Kerkplein met centrale St.-Medarduskerk. Bebouwing vnl. geconcentreerd rondom de Markt en de uitvalswegen, overgaand in verspreide hoevebouw. Lintbebouwing tevens aan de N.-zijde van de Steenstraat, aansluitend bij en ten N. van de dorpskom van Mesen. Verscheidene kleine gehuchten o.m. Kruisstraathoek, Lindenhoek, Ieperhoek.

Belangrijk bij de wederopbouw, waren de architecten H. en M. Le Borgne (Charleroi); zij ontwierpen o.m. de parochiekerk, het Ouderlingentehuis, de meisjesschool met klooster, de pastorie en enkele huizen. Het gemeentehuis is een ontwerp van architect A. Dugardijn (Brugge). Andere architecten als H. Van Monfort (Vorst), C. Evrard (Brussel), M. Selly (Ieper), L. Masure (Elsene), A. Depoortere (Ieper), C. Schmidt (Poperinge), A. Derthe (Komen), M. Dujardin (Komen), waren tevens, hetzij in mindere mate bij de wederopbouw van de gemeente betrokken.

  • A.R., D.V.G.
  • DIRIKEN P., Geogids Heuvelland, Toeristische-Recreatieve-Atlas van West-Vlaanderen, (St.-Truiden), (1988), p. 31-33, 90.
  • VANSUYT M., Wijtschate, in De Gidsenkring, VI, 1968, 2.

Bron: Delepiere A.-M. & Huys M. 1991: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kantons Mesen - Wervik - Zonnebeke, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N3, Brussel - Turnhout.

Relaties

maakt deel uit van Heuvelland

Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Beenhouwerij

Staanijzerstraat 4, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Betonconstructie Huikerbossen

Langwegelken zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse betonconstructie

Wulvergemstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Cabin Hill Cemetery

Waterputstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Croonaert Chapel Cemetery

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Lone Tree Cemetery

Kruisstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Oosttaverne Wood Cemetery

Rijselstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats R.E. Farm Cemetery

Wulvergemstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Somer Farm Cemetery

Hollebekestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Spanbroekmolen British Cemetery

Scheerstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Torreken Farm Cemetery No. 1

Langebunderstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse militaire begraafplaats Wytschaete Military Cemetery

Wijtschatestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Britse schuilplaats

Rijselstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Burgerhuis

Hospicestraat 4, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Deels gelegde meidoornhaag als veekering

Kroonaardstraat zonder nummer, Vierstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Drie opgaande eiken bij wegkruis

Vierstraat zonder nummer, Voormezelestraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Duitse artilleriebunker

Gapaardstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie

Rijselstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie met golfplaat Oosttaverne Wood

Houthemstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonconstructie Oosttaverne Wood

Hollebekestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen constructie Kroonaardbos (1)

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen constructie Kroonaardbos (3)

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen constructie Kroonaardbos (4)

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen constructie Kroonaardbos (5)

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen constructie nabij Petit Bois

Kroonaardstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen constructie Petit Bois 1

Kroonaardstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen constructie Petit Bois 2

Kroonaardstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen mijnschacht "Dietrich" Wijtschatebos (1)

Vierstraat_01 zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen verdedigingsconstructie Kroonaardbos (6)

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonnen verdedigingsconstructie Unnamed Wood

Vierstraat_01 zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse betonstructie

Wambekestraat 1, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse bunker

Neerwaastenstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse bunker

Neerwaastenstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse constructie

Rijselstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse schuilplaats Spanbroekmolen

Kruisstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse verdedigingsconstructie Wijtschatebos (10)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse verdedigingsconstructie Wijtschatebos (4)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse verdedigingsconstructie Wijtschatebos (5)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse verdedigingsconstructie Wijtschatebos (8)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Duitse verdedigingsconstructie Wijtschatebos (9)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkkruis 19th Western Division

Hollebekestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkplaat Spanbroekmolen

Kruisstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gedenksteen Lasnier en het 1er Bn. Chasseurs à Pied

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gedenkzuil militaire en burgerlijke doden

Markt zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Gekruiste meidoornhaag met knotbomen als veekering

Kruisstraat 8 (Heuvelland)

omvat Gemengde afsluitingshaag

Kroonaardstraat 5 (Heuvelland)

omvat Gemengde beekbegeleidende houtkant

Kruisstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Gemengde beekbegeleidende houtkant

Gapaardstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Geschoren ligusterhaag als erfafscheiding

Pastoor Blanckestraat 6 (Heuvelland)

omvat Geschoren ligusterhaag als erfafsluiting

Kaleutestraat 1 (Heuvelland)

omvat Geschoren meidoornhaag als erfafsluiting

Vierstraat 50 (Heuvelland)

omvat Hoeve

Houthemstraat 4, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Diepemeershof

Hollebekestraat 25, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve Pilgrimshof

Pont Malletstraat 1, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Home Sint-Medard, ouderlingentehuis

Hospicestraat 25, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Houtkant van sleedoorn op talud

Spanbroekmolenstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Houtkant van sleedoorn op talud

Rijselstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Ieperse vestingen en omgeving, bossen ten zuiden en heuvelrug Wijtschate-Mesen

Kemmel, Wijtschate, Wulvergem (Heuvelland), Hollebeke, Ieper, Voormezele, Zillebeke (Ieper), Mesen (Mesen),...

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Klooster en school

Guido Gezellestraat zonder nummer, Schoolstraat 12, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Knotes als hoekboom

Neerwaastenstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Knotessenrij

Katteputstraat zonder nummer, Wulvergemstraat 23 (Heuvelland)

omvat Knotpopulier als hoekboom

Kraaistraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Knotpopulier als kapel- en kruispuntboom

Gapaardstraat zonder nummer, Waterputstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Mijnkrater 7/6/1917 Spanbroekmolen

Kruisstraat zonder nummer (Heuvelland)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Onderwijsgebouw

Kaleutestraat 7-11, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Opgaande linde als welkomstboom

Kruisstraat 15 (Heuvelland)

omvat Opgaande populier als welkomstboom

Katteputstraat 2 (Heuvelland)

omvat Opgaande populier bij mijnkrater

Kruisstraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Parochiekerk Sint-Medardus

Kerkplein zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Pastorie

Kerkplein 10, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Restanten Britse betonnen post Oaten Wood

Rijselstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Restanten Britse betonnen shelter Oaten Wood

Rijselstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Restanten van Duitse betonnen constructie Kroonaardbos (2)

Voormezelestraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Restanten van een Duitse betonnen verdedigingsconstructie Wijtschatebos (2)

Vierstraat_01 zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Restanten van een Duitse betonnen verdedigingsconstructie Wijtschatebos (3)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Restanten van een Duitse betonnen verdedigingsconstructie Wijtschatebos (6)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Restanten van een Duitse betonnen verdedigingsconstructie Wijtschatebos (7)

Vierstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat St.-Medardusplein

St.-Medardusplein (Heuvelland)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Stadswoningen in repeterend schema

Kerkplein 4, 5, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Steen- en buizenbakkerij Dumoulin

Gapaardstraat 4, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Twee opgaande en één geknotte es als hoekbomen

Kraaistraat zonder nummer (Heuvelland)

omvat Wederopbouwhoeve

Rijselstraat 62, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Wederopbouwhoeve met mijnkrater 7/6/1917

Katteputstraat 2, Heuvelland (West-Vlaanderen)

omvat Wegkruis

Houthemstraat zonder nummer, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Zeven arbeiderswoningen

Staanijzerstraat 32-38, 44, Heuvelland (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.