Windmolen Oranjemolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Alternatieve naam Grooten Bentel, Coppensmolen
Provincie Antwerpen
Gemeente Turnhout
Deelgemeente Turnhout
Straat Oranjemolenstraat
Locatie Oranjemolenstraat 19, Turnhout (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Turnhout (adrescontroles: 27-02-2007 - 27-02-2007).
  • Inventarisatie Turnhout (geografische inventarisatie: 01-01-1997 - 31-12-1997).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Windmolen Oranjemolen

Deze bescherming is geldig sinds 18-11-1991.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Windmolen Oranjemolen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Oranjemolen (zie Vandermaelen, 1854). Stenen bovenkruier, type belt- of bergmolen, ingeplant tussen bomen en hagen, omgeven met woningen en Koninklijk Atheneum op aangrenzend perceel. Voorheen een houten standaardmolen dichter tegen de Otterstraat, eigendom van het kasteel van Turnhout.

De huidige graanwindmolen dateert van 1848; in 1912 verwoest bij brand; heropgebouwd met molenwerk, aangekocht in Dordrecht; tot 1952 in werking door de familie Coppens-Jansen; in 1969 deels gerestaureerd door de gebroeders Caers uit Retie; heden woonhuis en bureau van architect L. Jansen.

Molenberg (belt), in 1969 gedeeltelijk onderbouwd (uiterlijk onzichtbaar), met kuip van ongeveer dertien meter hoog in handgevormde baksteen met geschilderde bovenrand, onder kap in wolvendakvorm met nok van kruis naar staart (eikenhouten leien). Getoogde muuropeningen op de begane grond, de meel-, steen- en luizolder; stellinggaten op de smeerzolder.

Kap met Engels kruiwerk namelijk ijzeren wieltjes op een rondgaand spoor; zware staartbalk met lange en korte spruit en schoren; kruilier in hout en gietijzer; stalen potwieken; gietijzeren askop. Intact bewaard roerend werk onder meer twee maalstoelen, aswiel met houten as, bonkelrad, koningsspil, houten luiwerk met ijzeren vorken, rondsels, lichtbalken, regulator, vangbalk zonder vangwiel met buitenvang (Vlaamse vang); verplaatsbare galg met hoepels; hergebruikte moerbalken, afkomstig van een achtkant uit Dordrecht.

Interieur. Woongedeelte en atelier ondergebracht in heuvel en molen. Beperkt(e), sober(e) inrichting en meubilair met respect voor karakter, vorm en mechaniek van de molen.

  • Afdeling Ruimtelijke Ordening, Huisvesting en Monumentenzorg Antwerpen, Cel Monumenten en Landschappen, archief, dossier A/0453.
  • DEMIL C., Een molen om in te leven, in De Standaard 26-27/6/1986.
  • SCHELLEKENS J., Turnhout. De Hoofdstad van de Kempen, Zaltbommel, 1949, p. 151.
  • S.N., De Belgische Molenaar. Levende Molens, LXX, nr. 5, 1975.

Bron: De Sadeleer S. & Plomteux G. 1997: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Turnhout, Kanton Turnhout,Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 16N1, Brussel - Turnhout.

Auteurs: De Sadeleer, Sibylle & Plomteux, Greet

Datum tekst: 1997

Relaties

maakt deel uit van Turnhout

Turnhout (Turnhout)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.