Elst

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Brakel
Deelgemeente Elst
Straat
Locatie Elst (Brakel)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Brakel (geografische inventarisatie: 01-04-1999 - 31-08-1999).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Noordelijke deelgemeente van Brakel met een oppervlakte van 511,97 ha en 1104 inwoners tellend (30.12.2000). Grenst ten noorden aan Zwalm (Sint-Blasius-Boekel), ten noordoosten en ten oosten aan Michelbeke, ten zuidoosten en ten zuiden aan Nederbrakel, ten westen aan Zegelsem. Gelegen in het noordelijk deel van de Vlaamse Ardennen en in de Zwalmstreek waarbij de hoogte oploopt tot 106 m en daalt tot 47 meter. Aan de Perlinkbeek, grensbeek met Zegelsem die hydrografisch behoort tot de Zwalmbeekvallei, ligt één van de oudst bekende watermolensites in ons land (9de eeuw). De wijk Dompels met de Dorenbeekvallei in het zuidoosten van Elst herinnert met zijn bosresten aan het vroeger sterk beboste Elst. Zandleem- en leembodem.

In 977 luidde de plaatsnaam Elsuth, een toponiem van Germaanse oorsprong. Gem-toponiemen als Siereg(h)em en Vissegem getuigen van vroeg-middeleeuwse nederzettingskernen. Middeleeuwse landbouwactiviteit blijkt ook uit enige kouter- en vele veldtoponiemen. Minstens sinds de 12de eeuw, vroegste melding van de parochie Elst, bestond er een bidplaats; in documenten uit de 14de eeuw is sprake van de kerk. Het patronaat van de kerk was in handen van het Sint-Hermeskapittel van Ronse dat er ook tienden inde. Elst behoorde tot het Land van Schorisse binnen het Land van Aalst. Tot de bezittingen van de abdij van Ename behoorde er het "hof te Siereg(h)em"; in 1267 bezat deze abdij er ook een windmolen.

In het zuiden van Elst doorsnijdt de middeleeuwse weg Oudenaarde-Geraardsbergen van west naar oost het grondgebied; vanaf deze steenweg loopt de Gentsestraat noordwaarts middendoor Elst, met aangepast tracé van de oude wegverbinding Nederbrakel-Gent. De kleine dorpskern ligt ten oosten van laatst genoemde verbindingsweg. Afgezien van het centrum met door rijhuizenbouw verdichte en recent aangegroeide woningbouw, is de bewoning in meerdere oude gehuchten geconcentreerd zoals te Vissegem en aan de Boekelstraat. Ook daar verdringt de woonfunctie het landbouwkarakter.

In 1817 telde Elst twee houten korenwindmolens; naast voornoemde watermolen is thans enkel nog een stenen windmolenromp te vinden in de zuidwesthoek van Elst aan de hoogst gelegen plek van de deelgemeente (106 meter).

  • VAN DE MERGEL Fr., Bijdrage tot de geschiedenis van Elst - een dorp in de Vlaamse Ardennen, in Triverius, XVIII, 1, 1988, p. 5-21; XIX, 2, 1989, p. 18-19.
  • VERACHTEN L., Michelbeke Sint-Maria-Oudenhove Elst, Brakel, 1988.

Bron: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 1999

Relaties

maakt deel uit van Brakel

Brakel (Oost-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Bassegem

Bassegem (Brakel)

omvat Café de Kater

Smisstraat 25, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gemeentelijke jongensschool met onderwijzerswoning

Geutelingenstraat 6, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Pottenberg 12, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve en herberg

Twaalfbunderstraat 53, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hof te Walle

Terwalle 13, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Houtkant met sporen van een oude kaphaag, hakhout en opgaande bomen

Bospad zonder nummer, Sonkpad zonder nummer (Brakel)

omvat Lepelstraat

Lepelstraat (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Ommegangstraat

Ommegangstraat (Brakel)

omvat Opgaande Wilg

Bospad zonder nummer (Brakel)

omvat Oude knotwilg

Bospad zonder nummer, Sonkpad zonder nummer (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Oudenaardsestraat (Elst)

Oudenaardsestraat (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Perlinkweg

Perlinkweg (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Sieregem

Sieregem (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat St. Apolloniaplein

St. Apolloniaplein (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat St. Apolloniastraat

St. Apolloniastraat (Brakel)

omvat Veldkruis

Poorterij zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Vissegem

Vissegem (Brakel)

omvat Wegkapel Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes

Smisstraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Zwalmvallei tussen Nederbrakel en Nederzwalm

Elst, Michelbeke, Nederbrakel (Brakel), Elene, Sint-Goriks-Oudenhove, Sint-Maria-Oudenhove, Strijpen,...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.