Everbeek

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Brakel
Deelgemeente Everbeek
Straat
Locatie Everbeek (Brakel)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Brakel (geografische inventarisatie: 01-04-1999 - 31-08-1999).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Als Vlaamse gemeente sinds 1963, na het vastleggen van de taalgrens, overgeheveld van de provincie Henegouwen (arrondissement Ath) naar de provincie Oost-Vlaanderen. Vanaf 1977 een deelgemeente van Brakel. Ten noorden grenzend aan de Brakelse deelgemeenten Opbrakel, Nederbrakel en Parike; ten oosten aan Geraardsbergen (Zarlardinge), ten zuiden en ten westen respectievelijk grenzend aan Lessines (Ghoy) en Vloesberg in Henegouwen. Oude grenswijziging in het zuiden, namelijk de wijk klooster in de Franse periode deels overgedragen aan Ghoy. Telt met een oppervlakte van 1.348 ha 1915 inwoners (30.12.2000).

Landschappelijk aansluitend bij het Heuvelland vertoont het golvend leemlandschap afgeronde heuvelruggen afwisselend met beekdepressies; zuidelijke helft van het grondgebied tussen de brede west-oost-verlopende beekvallei van de Terkleppebeek en de parallel lopende Binchebeek, die naar de Dender vloeien; noordelijk grondgebied hydrografisch tot de Zwalmvallei behorend. Op de steilere hellingen in het noorden en westen bleven bosgebieden bewaard van vroeger uitgestrekte bossen (Hayesbos aansluitend bij het Bos de la Louvière op Vloesberg).

De vondst van een silo uit de Metaaltijden op de wijk Maandag getuigt van vroege bewoning te Everbeek. Op de zuidoostelijke hellingen van heuvelruggen van beide beekvalleien op Everbeek-Beneden zouden er in de Romeinse tijd agrarische nederzettingen geweest zijn. Op de wijk Steenberg werden zowel Romeinse dakpannen als ceramiek aangetroffen. Gemeentenaam reeds in de 11de eeuw voorkomend, afkomstig van een Germaans hydroniem. Bewoningsevolutie, sterk bepaald door de geografische kenmerken van het grondgebied, leidde tot de ontwikkeling van twee afzonderlijke dorpskernen: de laag gelegen oude dorpskern van Everbeek-Beneden in de zuidoosthoek van de gemeente, in de vallei van de Terkleppebeek; de jongere dorpskern van Everbeek-Boven op een hoge heuvelrug in het noordwesten, mogelijk teruggaand op een oude dries-nederzetting (zie toponiem Muytteryendries). Toponymische aanwijzingen dat de Sint-Pietersabdij van Lobbes (Henegouwen) in de 9de eeuw te Everbeek een landbouwdomein bezat verwijderd van beide voornoemde woonkernen in het zuidwesten Sint-Mariakerk van Everbeek in 1136-1138 door de bisschop van Kamerijk geschonken aan de abdij van Sint-Amands aan de Scarpe (Noord-Frankrijk). Melding van de Sint-Mariekerk als parochiekerk in 1366. Tweede oude bidplaats toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw ter Engelen en bekend als kapel te Koroot of Korootkapel, gesticht in 1632 op het gelijknamig leengoed in de zuidoostelijke grenshoek van Everbeek, afgeschaft bij het eind van het Ancien Régime.

Everbeek behoorde in de feodale tijd tot het Land van Lessen en Vloesberg waarvan het bezit in 1294 nog betwist werd tussen de graven van Vlaanderen en Henegouwen; sinds overeenkomst van 1333 deel uitmakend van het graafschap Henegouwen. Naast de hoofdheerlijkheid Everbeek waren de heerlijkheden van Hazoten en van Ter Walle de voornaamste lenen; andere minder belangrijke lenen zoals Blaasveld, Liedekerke, Steenkerke, Ten Berghe; in het zuiden op de wijk "Klooster" lag een enclave van het graafschap Vlaanderen. Meerdere abdijen en andere religieuze instellingen hadden er bezittingen: de Sint-Adriaansabdij van Geraardsbergen, de abdij van Ghislenghien, het kapittel van Kamerijk, de hospitalen van Lessines en Geraardsbergen.

Na de bouw van een kerk voor de wijk Boven Kwartier in het noordelijk deel van Everbeek, volgde in 1873 de oprichting van een tweede parochie door afscheiding van Everbeek-Boven van de Sint-Mariaparochie in Everbeek-Beneden. Sindsdien sprake van Everbeek-Boven voor de jonge parochie en Everbeek-Beneden voor het zuidelijk deel waarvan de oude dorpskern enigszins een verstedelijkt karakter bezit. Geen enkele verbindingsweg van enig belang doet het grondgebied van Everbeek aan; de oude weg Oudenaarde-Geraardsbergen ligt ten oosten van de gemeentegrens. Everbeek telde voorheen meerdere sites met walgrachten; de meeste thans volledig verdwenen, enkele nog localiseerbaar door bebouwingsresten. Talrijke veldkruisen en wegkapellen op het grondgebied van Everbeek, de meeste met een oude standplaats; meerdere echter recent nog vervangen of vernieuwd zoals het veldkruis aan de Priemstraat.

  • DE LANGE S., Everbeek, in Land van Aalst, XXI, 6, 1969, p. 245-270.
  • DE MULDER G. - VELGHE M., Brakel - Everbeek. Een silo uit de metaaltijden nabij het gehucht Maandag, Jaarverslag van de provincie Oost-Vlaanderen 1996, Monumentenzorg en Cultuurpatrimonium, Gent, 1997, p. 162-163.
  • DEVOS P. met medewerking van BAUTERS L. en VAN DURME L., De Sinte-Mariekerk van Everbeek, verborgen rijkdom in de Vlaamse Ardennen, Gent, 1998.
  • DE TEMMERMAN L. - DENDAUW F. - PREMEREUR A. - ERACHTEN L., Everbeek, Opbrakel, Parike en Zegelsem in oude prentkaarten, Zaltbommel/Nederland, 1995
  • VAN ISTERDAEL H., Archief van het Land van Aalst, Brussel, 1994, p. 37.

Bron: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 1999

Relaties

maakt deel uit van Brakel

Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Arbeiderswoning

Klaaie 24, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Bergstraat

Bergstraat (Brakel)

omvat Boerenarbeiderswoning

Priemstraat 28, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Boerenarbeiderswoning De Scheven Hoek

Hayestraat 7, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Boerenburgerhuis

Donkerstraat 13, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Calvarieberg

Kapellen 11, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Dorpswoning

Tamelbroekstraat 14, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Everbeekplaats

Everbeekplaats (Brakel)

omvat Geknotte winterlinde als grensboom

Hayestraat zonder nummer (Brakel)

omvat Gemengde houtkant en kaphaag van haagbeuk

Hayestraat zonder nummer, Hoogbos zonder nummer (Brakel)

omvat Gesloten hoeve

Hemelrijk 12, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hayesbos en Verrebeekvallei

Everbeek, Nederbrakel, Opbrakel (Brakel)

omvat Hoeve

Hemelrijk 16, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve

Terbeken 4, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve

Breedstraat 16, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve Ferme du Château

Lessensestraat 27, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve Ferme du Courois

Kloosterstraat 6, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve met brouwerij

Pevenage 6, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Klaaie 19, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve Vandesande

Breedstraat 7, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hof te Steenkerke

Klaaie 4, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Halle

Hayestraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Salette

Termergelstraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Kapellekoutermolen

Hemelrijk zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Kapelletje

Breedstraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Kaphaag van haagbeuk bij huisweide

Hayestraat 10 (Brakel)

omvat Kaphaag van haagbeuk bij voormalig erf

Hayestraat 7 (Brakel)

omvat Kaphaag van haagbeuk en knotwilgenrij

Steneplein 34 (Brakel)

omvat Kasteel d'Harveng

Tamelbroekstraat 16, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Knotbomenrijen bij weiland

Hoogbos zonder nummer (Brakel)

omvat Knotels

Hoogbos zonder nummer (Brakel)

omvat Knothaagbeuk als schermboom

Kroonstraat zonder nummer, Steneplein 46 (Brakel)

omvat Korootkapel

Kloosterstraat 4, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Kruiskapel

Trimpont zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Langgestrekte hoeve

Pevenage 4, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Meidoornhaag als veekering

Kroonstraat zonder nummer (Brakel)

omvat Muiterij

Muiterij (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Nestor Debeckstraat

Nestor Debeckstraat (Brakel)

omvat Onze-Lieve-Vrouwekapel

Kroonstraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Onze-Lieve-Vrouwekapel

Hemelrijk zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Opgaande eik als schermbeplanting

Pevenage 5 (Brakel)

omvat Opgaande grauwe abeel op talud

Hayestraat zonder nummer, Hoogbos zonder nummer (Brakel)

omvat Opgaande zomereik als hoekboom

Fayte 96 (Brakel)

omvat Oude pastorie van Everbeek-Beneden

Tamelbroekstraat 2F, Brakel (Oost-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Reepstraat

Reepstraat (Brakel)

omvat Relict van kaphaag met haagbeuk

Kroonstraat zonder nummer (Brakel)

omvat Relict van kaphaag van haagbeuk

Hayestraat zonder nummer (Brakel)

omvat Relicten van kaphaag van haagbeuk op bosgrens

Hayestraat zonder nummer (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Schudewee

Schudewee (Brakel)

omvat Semi-gesloten hoeve

Kloosterstraat 36, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Semi-gesloten hoeve

Terbeken 2, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Sint-Annakapel

Mierenhoek zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Sint-Jozefskapel met linden

Hayestraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Sint-Jozefskapelletje

Kremerstraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Solitaire taxus

Terbeken zonder nummer (Brakel)

omvat Steenbergbos

Everbeek (Brakel)

omvat Terkleppe

Terkleppe (Brakel)

omvat Trimpontbos en Hayesbos

Everbeek, Nederbrakel, Opbrakel (Brakel)

omvat Twee gekandelaarde linden bij veldkruis

Priemstraat zonder nummer (Brakel)

omvat Twee knotpopulieren

Steneplein zonder nummer (Brakel)

omvat Twee mispels bij erf

Poerensberg 2, Steneplein zonder nummer (Brakel)

omvat Twee opgaande linden bij kapel

Hayestraat zonder nummer (Brakel)

omvat Veldkapelletje

Hemelrijk zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Veldkapelletje

Kapellen zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Villa

Steneplein 46, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Villa

Kroonstraat 56, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Villa Demarbaix

Nieuwpoort 4, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

Tamelbroekstraat zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

Klaaie zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

Nieuwpoort zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

Kapellen zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

Klaaie zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

Terbeken zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel

Klaaie zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel met linden

Hoogbos zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel Onze-Lieve-Vrouw de la Salette

Plaatsbeek zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkapel Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes

Steneplein zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wegkruis

Fayte zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Wilgenhakhout op talud

Steneplein zonder nummer (Brakel)

omvat Zware gekandelaarde zomerlinde als hoekboom

Pevenage zonder nummer (Brakel)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.