Zegelsem

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Brakel
Deelgemeente Zegelsem
Straat
Locatie Zegelsem (Brakel)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Brakel (geografische inventarisatie: 01-04-1999 - 31-08-1999).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Landbouwdorp in de Vlaamse Ardennen met toenemende woonfunctie. In het westen begrensd door Maarkedal (Schorisse) en Horebeke (Sint-Kornelis-Horebeke), in het noorden door Zwalm (Sint-Blasius-Boekel); voorts grenzend aan Brakelse deelgemeenten: in het noorden aan Elst, in het oosten aan Elst en Nederbrakel, in het zuiden aan Opbrakel. Zegelsem telt met een oppervlakte van 902,08 ha een inwonertal van 1041 (30.12.2000).

Bodemkundig maakt Zegelsem deel uit van Zandlemig Vlaanderen. Het sterk heuvelachtig landschap is er diep ingesneden door meerdere beken; de voornaamste beek, de Perlinkbeek vloeit noordwaarts en maakt hydrografisch deel uit van de Zwalmvallei. Opmerkelijk zijn de talrijke holle wegen en hoogteverschillen, met 116,25 m als hoogste top in het zuidwesten in het "Burreken", grensgebied met Schorisse dat meerdere bronnen telt.

Losse prehistorische vondsten duiden op vroege menselijke aanwezigheid. Afgezien van eerder gevonden Romeinse munten werd de agrarische bewoning gedurende de Gallo-Romeinse periode in Zuid-Oost-Vlaanderen te Zegelsem recent nog bevestigd door archeologische sporen aangetroffen onder meer van een landbouwnederzetting bij de Langakkerstraat.

De gemeentenaam, teruggaand op "Sigulfi villa" (866), is een in oorsprong Germaanse nederzettingsnaam van circa 7de eeuw, voortkomend uit "Sigiwulfas haim" of woning van Sigiwulf. Deze nederzetting kwam in de Middeleeuwen in het bezit van de Sint-Pietersabdij van Lobbes, benedictijnerabdij bij Thuin in Henegouwen. Door voornoemde abdij werd er een kerk met kapittel van kanunniken opgericht, toegewijd aan Sint-Petrus. Hun verblijfplaats, de vroegere Sigulfi villa, ter hoogte van het huidige Romanshof aan Leierwaarde, evenals de kerk zouden circa 881 vernield zijn door de Noormannen.

De latere parochiekerk met Sint-Ursmarus als kerkpatroon, vroegere bijpatroon naar een abt van de abdij van Lobbes genaamd, bleef tijdens de feodale tijd onder het patronaatsrecht van de Sint-Pietersabdij van Lobbes. De heerlijkheid Zegelsem maakte deel uit van het Land van Schorisse binnen het Land van Aalst.

De oude steenweg Oudenaarde - Geraardsbergen doorsnijdt het grondgebied van west naar oost in het noordelijk deel van de gemeente; ten noorden ervan het bescheiden landelijk dorpscentrum met verheven kerk.

Voorheen stonden in het zuiden van de gemeente twee houten korenwindmolens: de zogenaamd Tombergmolen aan hoek Burreken/ Kanakkendries verdween tussen 1915-1927, de Rovorstmolen aan Rovorst werd gesloopt in 1953 (bewaarde achterin gelegen molendam bij nummer 44); bijbehorende mechanische maalderij van beide molens verbouwd tot woning.

  • CAROBEL C. - DE PRIJCK M. - DE TANT F., Parochie St.-Ursmarus Zegelsem, Zegelsem, 1983.
  • DE MULDER G.- ROGGE M. - VELGHE M., Brakel - Zegelsem. Een tweetal kuilen op een Gallo-Romeinse vindplaats nabij de Langakkerstraat, Jaarverslag van de provincie Oost-Vlaanderen 1996, Monumentenzorg en Cultuurpatrimonium, Gent, 1997, p. 159-161.
  • DE TEMMERMAN L. - DENDAUW F. - PREMEREUR A. - VERACHTEN L., Everbeek, Opbrakel, Parike en Zegelsem in oude prentkaarten, Zaltbommel, 1995.

Bron: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Gemeenten: Brakel, Horebeke, Kruishoutem, Lierde, Zingem en Zwalm, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 15N4, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 1999

Relaties

maakt deel uit van Brakel

Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Boerenarbeiderswoning

Leberg 26, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Boerenwoning

Leberg 18, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Boerenwoning

Rovorst 6, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Bomenrij van opgaande linden

Rosbos 2 (Brakel)

omvat Burgerhuis

Leierwaarde 72, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Burreken en vallei van de Maarkebeek stroomopwaarts Maarke

Zegelsem (Brakel), Sint-Kornelis-Horebeke, Sint-Maria-Horebeke (Horebeke), Maarke-Kerkem, Schorisse (Maarkedal),...

omvat Café De twee Linden

Hauwstraat 95, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Café Paardestal

Hauwstraat 100, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Dorpswoning

Hauwstraat 64, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Dorpswoning

Hauwstraat 66, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Dorpswoning

Leierwaarde 51, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gemeenteschool met onderwijzerswoning

Leierwaarde 19, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Donkweg 5, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Burreken 28, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Rovorst 56, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Perreveld 39, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Leierwaarde 24, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Hauwstraat 86, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve

Kanakkendries 1, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Gesloten hoeve met Onze-Lieve-Vrouwekapel

Leierwaarde 29, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Haaghoek (Zegelsem)

Haaghoek (Brakel)

omvat Hoekhuis

Kanakkendries 33, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve en café

Hul 5, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoeve in U-vorm

Kanakkendries 10, Brakel (Oost-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Hoeve met bijbehorende wegkapel

Hauwstraat 79, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Kruiskapel

Rovorst zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Mariakapel en bijbehorende hoeve

Burreken 27, Brakel (Oost-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Oudenaardsestraat (Zegelsem)

Oudenaardsestraat (Brakel)

omvat Semi-gesloten hoeve

Gentsestraat 7, Brakel (Oost-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Smisstraat

Smisstraat (Brakel)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat St.-Ursmarsstraat

St.-Ursmarsstraat (Brakel)

omvat Teirlinckstraat

Teirlinckstraat (Brakel)

omvat Twee gekandelaarde platanen bij een wegkruis

Rijstveldweg zonder nummer (Brakel)

omvat Veldkruis

Rijstveldweg zonder nummer, Brakel (Oost-Vlaanderen)

omvat Vier gekandelaarde lindes als schermbeplanting

Rovorst zonder nummer (Brakel)

omvat Zwarte knotpopulier als hoekboom

Burreken zonder nummer (Brakel)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.