Hooglede

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ plaats

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Hooglede
Deelgemeente Hooglede
Straat
Locatie Hooglede (Hooglede)

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Hooglede (geografische inventarisatie: 01-01-2001 - 31-12-2001).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Gemeente van 5.592 inwoners (01.01.2000) en 2.200 ha. Ligging in Zandlemig-Vlaanderen. Golvend landschap (20-30 m), met centrale heuvelrug (tot 50 m), de z.g. Heuvelkam van Hooglede tussen IJzer- en Mandelbekken, met de St.-Amanduskerk op 48 m.

Landbouw- en woondorp, met geconcentreerde industrie ter hoogte van de uitvalswegen. Industrie, o.m. steenbakkerij en constructiewerkhuis.

Kuilen ter hoogte van de Meiboomstraat wijzen op vroeg-Romeinse bewoning in de buurt.

Eerste vermelding in 847 als "Ledda", in 1218 "Holedea" naar de Germaanse samenstelling "hauha hlipa", hoge helling.

In 899 schenkt Karel de Eenvoudige, koning van Frankrijk, de kerk van Ledda aan de abdij Elnone te St.-Amand. Het patronaat van de kerk wordt in 1745 overgedragen aan de proosdij van St.-Amandus in Kortrijk. In 1863 oprichting van een kapel op de wijk "De Gheete", in 1898 erkenning van St.-Jozef als parochie. In 1960 wordt het gehucht Sleihage, dat zich uitstrekt over de gemeenten Hooglede, Staden en Oostnieuwkerke een parochie.

De voornaamste heerlijkheden, gelegen op het grondgebied van Hooglede, zijn o.m. Hilst en Lavekensacker, Vellenaere, Haghenbrouck, Wynendaele, 't Pausche ende 't Vyversche en Volmerbeke, l.g. met XVI, omwald kasteel gesloopt in 1949.

Talrijke inkwartieringen in XVII en XVIII.

Kerndorp aan het kruispunt van de Hogestraat, Kleine Stadenstraat, Ieperstraat en Bruggestraat en Z.-waarts lopende straat, deels volgens tracé van de huidige Roeselaarsestraat; de kern wordt gevormd door het Marktplein met de Sint-Amandskerk als middelpunt, cf. Ferrariskaart (1770-1778) en Atlas der Buurwegen (1843).

In 1862-1863 aanleg van de steenweg van Kortemark naar Staden; vanaf 1885 had ook de in 1871 aangelegde spoorlijn Torhout-Ieper een stopplaats op De Geite.

In 1889 wordt de buurtspoorweg Tielt-Hooglede in gebruik genomen, het traject Roeselare-Hooglede wordt in 1936 afgeschaft; de in 1911 ingestelde lijn Roeselare-Staden via Sleihage, later doorgetrokken van Langemark tot Diksmuide, wordt afgeschaft in 1951.

Nieuwbouw uit XIX B - 1914: station van St.-Jozef, gemeentehuis, kerk van De Geite, kloosterschool, dorpswoningen,...

Industrie in 1914: o.m. brouwerijen in het centrum, steenbakkerijen aan de Hogestraat en de Amersveldestraat, molens aan de Diksmuidesteenweg en Hogestraat, melkerij, en textielfabriek in het centrum aan de Beverenstraat.

Gedurende W.O. I wordt Hooglede bezet door de Duitsers en vervult het de rol van bevoorradings- en verzorgingscentrum met materialendepot bij het station van St.-Jozef. De etappendienst in Hooglede fungeert voor de frontstreek Poelkapelle-Langemark-Houthulstbos. Maakt deel uit van de Flandernstellung I, cf. bunkers, o.m. aan de Meiboom-, de Bergstraat en de Grote Noordstraat.

Hooglede wordt zwaar verwoest tijdens W.O. I: m.n. het dorpscentrum en de gehuchten De Geite en Sleihage, in het bijzonder de industrie in l.g. Duits oorlogskerkhof, m.n. Deutscher Soldatenfriedhof I en meerdere gedenktekens ter hoogte van de Marktplaats en in de kerk.

Vanaf 1919 geleidelijke terugkeer van de bevolking en oprichting van noodwoningen door het Koning Albert Fonds en voorlopige woningen. Inrichtings- en rooilijnplan n.o.v. landmeter Coppens (Roeselare), hierbij wordt in grote mate het vooroorlogs stratenpatroon hersteld; beperkte nieuwe rooilijnen en enkele onteigeningen. "Industriële wederopbouw" in de lijn van de vóór W.O. I bestaande industrie, echter vervanging van de vooroorlogse "Vandevelde molen" door een olieslagerij; "Vergeldermolen" vervangen door roterij. Grootste wederopbouwactiviteiten tussen 1921 en 1924.

Dorpskern met typerende lintbebouwing aan de Roeselarestraat, Hogestraat en Bruggestraat. In N.W. gehucht "De Geite", waarvan het centrum als een straatdorp aanzien kan worden. Het gehucht Sleihage is eveneens een straatdorp met sterk geïndustrialiseerde lintbebouwing.

Oorspronkelijk stratenpatroon in grote mate bewaard, cf. Ferrariskaart (1770-1778) en Atlas der Buurtwegen (1843); vrij recente verkavelingen ten O.

van de Roeselarestraat en ten N.O. en ten W. van de dorpskom.

Basisbebouwing met breedhuizen van één à twee bouwl. onder pannen zadeldaken; vnl. doorsnee-rijwoningen en enkele al dan niet vrijstaande notabelenwoonsten.

Doorsnee-wederopbouwarchitectuur. Uit onderzoek van de plannen van de Dienst der Verwoeste Gewesten blijken de volgende architecten betrokken geweest te zijn bij de wederopbouw: E. Apers (Roeselare), C. Evrard (Brussel), T. Nolf (Torhout), A. Van Coillie (Roeselare) en A. Vos (Roeselare). Heden veel vervangende nieuwbouw in het centrum.

Voorts verspreide hoevebouw bestaande uit losse, lage bestanddelen; enkele schuren met plankenbeschieting (o.m. Lepelstraat nr. 1). De nog overblijvende XVIII-hoevebouw is inmiddels sterk verbouwd, o.m. boerenhuizen aan de Kleine Hazewindstraat 6 van 1781 en tgov. liggend woonhuis van 1786.

Industrie geconcentreerd ten Z., i.e. ter hoogte van Sleihage, cf. Ieperstraat en Diksmuidesteenweg, en in de Meiboomstraat, m.n. rubberfabriek Tenax en kartonfabriek Soenen, l.g. met hedendaagse uitbreiding n.o.v. Buro II. Tevens industrie aan de uitvalsweg Roeselarestraat.

  • A.R., D.V.G. 4718.
  • DOSSIER I.A.P. (afdeling W.-Vlaanderen), Vroeg-Romeinse kuilen in Hooglede.
  • ANCKAERT F., VANACKER F., Hooglede door de jaren heen, Hooglede, 1995, 2 dln.
  • DE LAEY D., Geschiedenis van Hooglede, Roeselare, 1902.
  • MATTEN S., Sleihage. Van gehucht naar parochie, Sleihage, 1986.
  • VERMEULEN M., Hooglede in vroeger dagen, Hooglede, 1973.
  • VERHELST D., Het Duits Militair kerkhof 1914-1918 in Hooglede, Kortrijk, 1996.

Bron: De Gunsch A., Metdepenninghen C. & Vanneste P. met medewerking van  Tansens A. 2001: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Roeselare, Kantons Hooglede - Izegem - Lichtervelde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 17N2, Brussel - Turnhout.

Relaties

maakt deel uit van Hooglede

Hooglede (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Amersveldestraat

Amersveldestraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Beverenstraat

Beverenstraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Bruggestraat (Hooglede)

Bruggestraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Delaeystraat

Delaeystraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Diksmuidesteenweg

Diksmuidesteenweg (Hooglede)

omvat Duitse bunker

Grote Noordstraat 2, Hooglede (West-Vlaanderen)

omvat Duitse militaire post

Bergstraat 6, Hooglede (West-Vlaanderen)

omvat Duitse militaire post

Grote Noordstraat 62, Hooglede (West-Vlaanderen)

omvat Duitse militaire post Meiboomhoek

Meiboomstraat 19, Hooglede (West-Vlaanderen)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Hillemolenstraat 6, Hooglede (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Hogestraat

Hogestraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Ieperstraat

Ieperstraat (Hooglede)

omvat Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Troost ter Nood

Hillemolenstraat zonder nummer, Hooglede (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kleine Hazewindstraat

Kleine Hazewindstraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kleine Noordstraat

Kleine Noordstraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Kortemarkstraat

Kortemarkstraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Marktplaats

Marktplaats (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Oude Rozebekestraat

Oude Rozebekestraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Roeselarestraat

Roeselarestraat (Hooglede)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Warden Oomstraat

Warden Oomstraat (Hooglede)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.