Brusselsestraat

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ straat

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Dendermonde
Deelgemeente Dendermonde
Straat Brusselsestraat

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Dendermonde (geografische inventarisatie: 01-12-1999 - 31-12-2001).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Belangrijke winkelstraat in het historische stadscentrum ten zuidwesten van de Grote Markt. Verbinding tussen de Vlasmarkt en de ring rond de stad (Leopold II laan), leidende naar het Statieplein en de vroegere Steenweg naar Brussel, nu onderdeel van de N47.

Huidige Brusselsestraat onderdeel van de belangrijke heirbaan van Asse over Mazenzele en Lebbeke, die via de Vlasmarkt (de vroegere Koornaard) aansluiting vond met de heirbaan naar Mechelen, Aalst en het veer over de Schelde als toegang tot het Land van Waas.

Volgens het grondplan van Dendermonde van 1375 gereproduceerd door Alph. de Vlaminck (1866), was de straat in de 14de eeuw samengesteld uit drie delen: de smalle "Torenstraat" met de aloude "Torenpoort", de korte "Tusschen-bruggen" gevat tussen de "Torengracht" en de "Oude Vest" en de "Sint-Gillisstraat" die ten zuiden begrensd werd door de "Brusselsche poort". Verbesselt meent dat de verdwenen "Torenpoort", vóór de aanleg van de grachtengordel in de 10de – 11de eeuw een echte toren ter verdediging van het historische centrum rond de Koornaard was. Bij de systematische stadsuitbreiding naar het zuiden en de aanleg van verschillende grachtengordels in de loop van de 11de, 12de en 13de eeuw werd deze militaire constructie een gewone toegangspoort en later zelfs verhuurd als bergplaats. De verdedigende functie werd overgenomen door de meer zuidelijk gelegen "Brusselsche poort", (gebouwd vóór 1223, hersteld in 1403 en openbaar verkocht in 1782) onderdeel van de in het begin van de 13de eeuw aangelegde omgrachte ringmuur.

Deze 13de-eeuwse configuratie is afgebeeld op het plan van J. de Deventer (1550), het plan van circa 1640 gepubliceerd door A. Sanderus in de "Flandria Illustrata" (1644) en op de "Caerte Figurative Verthoonende de Stadt ende ’t Vrij van Dendermonde" van B. Peelman van 1764-1765. De Poppkaart van rond 1860 duidt de "Rue des Tours" (1ste deel) en de "Rue de Bruxelles" (2de deel) aan met de Torengracht en Torenbrug ter hoogte van nummer 16. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de straat zwaar beschadigd. Slechts een beperkt aantal vooroorlogse woningen bleef overeind, waarvan sommigen ondertussen ook erg aangepast zijn (zoals nummer 3, voormalige drukkerij Victor Du Caju uitgever van weekblad "De Onpartijdige", nummer 65 vroegere brouwerij Ressen). De eveneens gespaarde, tot de 13de eeuw opklimmende Sint-Gillis-Binnenkerk, de aanpalende pastorie (nummer 67) alsook de inkom tot het Sint-Alexiusbegijnhof (nummer 36-38) bleven gelukkig wel vrij gaaf behouden (zie verder).

Bij de heropbouw na 1914-1918 werd deze hoofdas recht getrokken en verbreed, in functie van een betere doorvoer naar en verkeerstechnische ontsluiting van het centrum. Deze belangrijke winkel- en residentiële straat werd verder uitgebouwd, waarvoor de gemiddelde bouwhoogte werd opgetrokken en kleinere kavels soms samengevoegd. De eclectische heropbouwwoningen vertonen meestal een bakstenen gevel met verwerking van imitatienatuursteen (zoals nr. 50-52, 54,60 ) of een verzorgd tegelparament (onder meer nr. 2, 41-43) of een bekleding in imitatiesteen (zoals nr. 56).

  • DE MAESSCHALCK P.G., Oud Dendermonde - Termonde au temps jadis, Dendermonde, 1901, heruitgave in Gedenkschriften van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde, Buitengewone Uitgaven, 28, 1985-1986, p. 13-14.
  • DE VLAMINCK A., De stad en de heerlijkheid van Dendermonde. Geschiedkundige opzoekingen, (heruitgave) Staden, 1998.
  • STROOBANTS A., Dendermonde 1898-1914 op oude prentbriefkaarten, Dendermonde, 1995, p. 17-23, 32, 34-36.
  • STROOBANTS A., Door het vuur gespaard. Bouwkundige resten van het vooroorlogse Dendermonde, Dendermonde, 1999, p. 12-14.
  • VERBESSELT J., Het Parochiewezen in Brabant tot het einde van de 13e eeuw, in Geschied- en Oudheidkundig Genootschap van Vlaams-Brabant, VII, Pittem, 1967, p. 14-19.

Bron: Bogaert C. , Duchêne H. , Lanclus K. & Verbeeck M. s.d.: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Dendermonde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 20N, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 2001

Relaties

maakt deel uit van Dendermonde

Dendermonde (Dendermonde)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 62, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 118, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 4, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 6, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 10, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 11, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 10, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 105, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 81, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 74, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 71, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Brusselsestraat 40, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Sint-Rochusstraat 4, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkel

Brusselsestraat 83, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkel

Brusselsestraat 73, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkel

Brusselsestraat 66, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkel

Brusselsestraat 48, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkel

Brusselsestraat 17, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkel

Brusselsestraat 37-39, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis met winkel

Brusselsestraat 35, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Café De Witten Hond op hoek

Brusselsestraat 80, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Ensemble van burgerhuizen

Brusselsestraat 44-46, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Ensemble van burgerhuizen

Brusselsestraat 28-30, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Ensemble van burgerhuizen met winkel

Brusselsestraat 112-114, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Ensemble van twee burgerhuizen

Brusselsestraat 36-38, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Herenhuis

Brusselsestraat 34, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Herenhuis

Brusselsestraat 69, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Herenhuis bij katoenspinnerij van Josse Philips-Glazer

Brusselsestraat 97, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Herenhuis met winkel

Brusselsestraat 120-122, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Hoekhuis met winkel

Brusselsestraat 76, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Klooster van de zusters maricolen

Brusselsestraat 88-90, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Neotraditioneel herenhuis

Brusselsestraat 99-101, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Parochiekerk Sint-Gillis-Binnen

Brusselsestraat zonder nummer, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Pastorie Sint-Gillis-Binnenparochie

Brusselsestraat 67, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

omvat Taverne De Pompier op hoek

Brusselsestraat 106, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.