Capucienenklooster met kerk en studiehuis, ingewijd in 1910 naar een neogotisch ontwerp van stadsarchitect Jules Goethals.

Bouwgeschiedenis

De kapucijnen waren al sinds 1614 gevestigd in Aalst, ter hoogte van de huidige Graanmarkt. In 1797 dienden ze echter de stad te verlaten onder druk van de Franse revolutionairen. Pas in 1910 keerden ze terug naar de stad, in een nieuw complex aan de pas aangelegde ringlaan (de huidige Capucienenlaan).

Op 23 maart 1908 deed de Aalsterse stadsarchitect Jules Goethals een bouwaanvraag voor een kerk en een klooster in naam van Lams, provinciaal van de Minderbroeders Capucienen aan de Boeveriestraat in Brugge. Goethals tekende ook zelf de plannen (gedateerd 5 oktober 1907). Enkele jaren eerder verbouwde Goethals voor de kapucijnen al een klooster in Hoogstraten (Meerle). In Aalst werd de bouwaanvraag diezelfde dag nog goedgekeurd door de stad, inclusief de gevelplannen met links de kerk en rechts de voorgevel van het “kwartier der vreemdelingen”. Deze plannen werden volledig uitgevoerd door aannemer A. Van Pottelberghe uit Erembodegem en op paasmaandag 27 maart 1910 volgde de inwijding.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het gebouw in gebruik als Duits militair hospitaal en vanaf 1932 als school (tot 1966 als gymnasium van de Sint-Laurentiusschool, vanaf 1968 als afdeling van het Sint-Jozefscollege). Vanaf 1968 fungeerde de kloosterkerk ook als parochiekerk (Sint-Antonius van Padua, ook Sint-Job genoemd). In 2009 verlieten de kapucijnen het klooster maar de onderwijsfunctie bleef.

Beschrijving

Het complex bestaat uit drie noord-zuidgerichte vleugels, parallel aan de Capucienenlaan en twee dwarse, oost-west gerichte vleugels – de zuidelijke is de kerk – die twee binnenplaaten omsluiten. Het volledige complex is opgetrokken in een representatieve neogotiek die gekenmerkt wordt door decoratief gebruik van rode baksteen, in combinatie met spaarzaam gebruikte witte steen en met breuksteen voor de plint, een verticaal gevelbeeld, onder andere door de toepassing van spitsboognissen en -vensters, en decoratieve smeedijzeren gevelankers.

De kerk is niet-georiënteerd met een toegang aan de Capucienenlaan (oostzijde) en koor aan de westzijde. Ze is van het basilicale type met transept, en heeft aan de straatzijde een tweede, klein transept dat aan de noordzijde verbonden is aan de kloostervleugel. Tegen het zuidelijke transept bevindt zich een klein traptorentje.

De straatgevel van de kerk is volledig symmetrisch opgebouwd met centraal een monumentale puntgevel en een kleine voorbouw met puntgevel. De gevel wordt geopend door smalle spitsboogvensters en een oculus. Steunberen verlenen de gevel een bijkomend verticaal accent. In de top bevindt zich een nis met heiligenbeeld en tegen een muur links van het voorportaal hangt een kruisbeeld.

Binnen wordt het middenschip afgescheiden van de zijbeuken door spitsbogen op witstenen zuilen. Zowel het middenschip als het transept hebben een lichtbeuk. De rode baksteen van het exterieur is in het interieur doorgetrokken voor de kruisribgewelven, spitsbogen en deur- en vensteromlijstingen. De kerk bevat heel wat neogotisch meubilair en interieurafwerking zoals een houten preekstoel en biechtstoelen, een witstenen hoofdaltaar, houten zijaltaren, een kruisweg en figuratieve glasramen in het koor en transept waaronder vier glasramen van Dobbelaere, vermoedelijk Jules.

De straatgevel van de kloostervleugel ten noorden van de kerk wordt van de straat afgesloten door een lage bakstenen muur met ijzeren hekwerk en wordt gekenmerkt door eenzelfde materiaal en vormentaal met (blinde) spitsbogen, monumentale travee-nissen, een decoratieve bakstenen ondersteuning van de kroonlijst, natuurstenen vensters en zadeldaken met topgeveltjes, dakkapellen en schoorstenen. Een opvallend accent zijn de als trapgeveltjes uitgewerkte schoorstenen in de noordelijke dwarsvleugel.