erfgoedobject

Kasteel Spreeuwenborg

bouwkundig element
ID
14104
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/14104

Juridische gevolgen

Beschrijving

Neoclassicistisch kasteel uit het derde kwart van de 20ste eeuw met mogelijk oudere kern. Oorspronkelijk op rechthoekige plattegrond, vergroot aan noord- en westgevel. Gelegen in sterk beboomd landschapspark met onregelmatige vorm en diverse onregelmatige vijvers en waterlopen, aangelegd door Guillaume de Bosschere circa 1950.

Vermoedelijk richtte Jacob de Vocht in begin van de 16de eeuw een hof van plaisantie op naast de hoeve Den Torre en op voormalige gronden van de abdij van Affligem. Verder in bezit van familie Melchior (1553), Gillis de Beukelare (1572), Adriaan van de Velde, familie Hechts (1604), familie Verreyken (1743), familie Stynen (1812), Van Honsum (1849), Verbist (1882), Louis Kinschots-Meeus (1910), Albert Erkes Van de Put (1929). In 1937 verkocht aan N.V. "Casa" en in 1958 aan de burgerlijke vennootschap "Les Cygnes". Circa 1950 werden de gebouwen vergroot en de gevels bezet met Franse steen naar ontwerp van De Ridder en Thielens, alsook de tuin aangelegd naar ontwerp van G. de Bosschere.

Zuidelijke voorgevel, uitziend op vijver, van acht traveeën en twee en een halve bouwlaag onder schilddak (leien). Met Franse steen bezet bakstenen gebouw met puilijst, kroonlijst op klossen; hoekblokken. Middenrisaliet van vier traveeën met rechthoekige erker. Rechthoekige vensters in vlakke omlijsting met siersluitsteen en festoenwerk, lekdrempels op klossen. Mezzanino met ovale oculi. Rondboogdeuren. Gedeeltelijk met balustrade afgezet terras met twee steektrappen naar vijver. Naast trappen rechthoekige sokkels met putti. Noordelijke achtergevel met latere uitbreidingen.

  • BOUSSE A., Geschiedenis van Schilde, Schilde, s.d. 1983, 562-571.
  • PRIMS F., Nota's tot de landschapsgeschiedenis van Schilde. De Spreeuwenberg te Schilde, in Bijdragen tot de geschiedenis. Bijzonderlijk van het oud hertogdom Brabant, 3de reeks, jaargang VI, nr. 1, Antwerpen-Gent, 1954, 19-23
  • PRIMS F., Studies over Schilde en de Kempen 8. Spreeuwenborg en den Torre, in Bijdragen tot de geschiedenis. Inzonderheid van het oud hertogdom Brabant, jaargang XLVII, 3de reeks, dl. XVI, afl. 1-4, Antwerpen, 1964, 34-37.

Bron: PLOMTEUX G., STEYAERT R. & WYLLEMAN L. 1985: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Antwerpen, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 10n3 (Ru-Z), Brussel - Gent.
Auteurs: Wylleman, Linda
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Aanvullende informatie

Domein

Op de Ferrariskaart (1770-1777) is het domein toegankelijk vanaf de Liersebaan. De toegangsweg loopt door een boomgaard naar het binnen een vierkante walgracht met begeleidende bomenrijen gelegen “maison de campagne” en naastgelegen hoeve . In het bos ten noorden ligt een jachtster met omgevend rondpad dat ook tot het eigendom van het tegenovergelegen Diegemhof zou kunnen behoren.

Deze situatie blijft min of meer ongewijzigd tot op de topografische kaart van 1939. Spreeuwenberg is hier geëvolueerd tot “chateau” met begeleidende parkaanleg waarbij de oude situatie slechts zeer beperkt bewaard bleef. De hoeve is nog aanwezig, maar de buurtweg waaraan ze lag werd rond 1911 verlegd en de oude buurtweg werd mee opgenomen in de wandeling van het park. Vermoedelijk moet de bouw van een nieuw landhuis met parkaanleg dan ook rond de eeuwwisseling gedateerd worden. Hierbij wordt een ruim park in landschappelijke stijl aangelegd met bochtend padenpatroon, aangevuld met de reeds bestaande toegangsdreef en voetweg. Centraal in dit nieuwe park ligt een slingerende opgestuwde beek, aantakkend aan de Kleinebeek, die de illusie van een rivierlandschap oproept. Het nieuwe H-vormige landhuis ligt verder noordwaarts aan het einde van de verlengde toegangsdreef die eerst twee parallel gelegen dienstgebouwen en een kleine ommuurde moestuin passeert.

Op de topografische kaart van 1962 wordt min of meer de huidige toestand afgebeeld. Het park is sterk ingekrompen en ter plaatse van één van de vroegere dienstgebouwen staat het nieuwe landhuis bij de tot grote vijver met eiland vergraven beek. De oever aansluitend bij het landhuis werd uitgewerkt in spiegelboogvorm met een balustrade tussen flankerende trappen. Het resterende padenpatroon is sterk vereenvoudigd. Ten westen van het landhuis werden een zwembad en tennisterrein aangelegd. Deze aanleg uit circa 1950 is van de hand van Guillaume de Bosschere. Later worden delen van het park verkaveld.

Heden rest nog de kern van het domein met landhuis, vijver en restant van de parkaanleg, toegangsdreef langs de Liersebaan en een tweede toegang langs de Alfons Van den Sandlaan afgesloten door een laag smeedijzeren hek met centraal de vermelding “Spreeuwenberg” onder twee voluten.

  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel
    Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België,
    uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
  • Kaart van België, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1928-1950, schaal 1:20.000.
  • Kaart van België, Militair Geografisch Instituut, uitgegeven in 1949-1970, schaal 1:25.000.
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Relaties

  • Omvat
    Hoeve Spreeuwenborg

  • Is deel van
    Alf. Van den Sandelaan


Je kan deze pagina citeren als: INVENTARIS ONROEREND ERFGOED 2026: Kasteel Spreeuwenborg [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/14104 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.