erfgoedobject

Kasteeldomein Catershof

bouwkundig / landschappelijk element
ID
14373
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/14373

Juridische gevolgen

  • is aangeduid als beschermd cultuurhistorisch landschap Domein Catershof
    Deze bescherming is geldig sinds

  • is aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed Kasteel Catershof
    Deze vaststelling is geldig sinds

  • is aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed Kasteel Catershof
    Deze vaststelling was geldig van tot

Beschrijving

Kasteel, grotendeels uit de 19de eeuw, met aanhorigheden. Gelegen in sterk beboomd domein. Ontstaan in de 15de eeuw, grondig verbouwd in de 17de eeuw. Heden met 19de-eeuws uitzicht. Enkel de toren aan oostgevel heeft een oudere kern.

Kasseiweg loodrecht op Sint-Jobsteenweg leidt naar het oorspronkelijk rechthoekig omgracht kasteeldomein, gracht gedempt aan westzijde en voorzien van ijzeren hek en ijzeren poort tussen gecementeerde bakstenen pijlers. Centraal gelegen kasteel (nok loodrecht op de straat) met grasperk aan westzijde; wagenhuis (nok parallel aan de straat) en stal (nok loodrecht op de straat) aan noordzijde. Buiten de omgrachting aan zuidzijde kleine woning (nok parallel aan de straat) en oranjerie (nok parallel aan de straat) bij ommuurde voormalige boomgaard. Ten zuidoosten vervallen zeshoekig paviljoen.

Nagenoeg rechthoekig kasteel met westelijke voorgevel van vijf traveeën, souterrain en twee bouwlagen onder mansardedak (leien). Gecementeerde baksteenbouw. Middenrisaliet westelijke voorgevel van drie traveeën, verhoogd met mezzanino onder pseudofronton. Ovale toren op noordoostelijke hoek van vier bouwlagen onder polygonale ingesnoerde spits met peervormige bekroning (leien). Beluikte rechthoekige vensters met arduinen dorpels. Toren voorzien van spitsboogvensters op lekdrempels. Ten westen centrale rechthoekige deur in vlakke omlijsting van arduin met kroonlijst; bordestrap met ijzeren hek. Aanbouwsel met souterrain en twee bouwlagen onder plat dak bij noordgevel.

Grotendeels open wagenhuis (nok parallel aan de straat) aan noordzijde, van acht traveeën en één bouwlaag onder zadeldak (leien), uit de tweede helft van de 19de eeuw (?). Beschilderde baksteenbouw; zuidelijke voorgevel voorzien van steekboogpoorten tussen vlakke pilasters met bakstenen imposten.

Stal (nok loodrecht op de straat) aan noordoostzijde met ten westen voorgevel van vijf traveeën en één bouwlaag onder aan oostzijde mank zadeldak (leien en kunstleien), van 1864 zie gedenksteen in de zuidgevel met vermelding: "LVNDR/ 1864/ MdC". Verankerde, beschilderde baksteenbouw. Korfboogpoorten tussen verankerde lisenen.

Aan zuidzijde kleine woning (nok parallel aan de straat), met kern uit de 18de eeuw (?), echter in de 20ste eeuw grotendeels vernieuwd met gebruik van recuperatiesteen. Rechthoekig gebouwtje van drie traveeën en één bouwlaag onder zadeldak (leien). Verankerde baksteenbouw met banden, hoekblokken, steigergaten en omlijstingen van recuperatie (?) zandsteen. Rechthoekige vensters en rondboogdeur. Zijgevels met rondboogvenstertje in top.

Rechthoekige oranjerie (nok parallel aan de straat) met zuidelijke voorgevel van vijf traveeën oorspronkelijk drie traveeën en één bouwlaag onder schilddak (mechanische pannen), uit de 18de eeuw (?) in de 19de eeuw vergroot met twee traveeën. Baksteenbouw; hoeken en penanten met bepleisterde pilasters met eenvoudig kapiteel onder vlak bepleisterd hoofdgestel. Grote steekboogvensters met ijzeren roedeverdeling.

Zeshoekig vervallen paviljoen onder zeshoekig dak (roofing), uit de 19de eeuw. Bepleisterde baksteenbouw; hoekzuilen op ronde sokkels en met ronde kapitelen onder houten hoofdgestel met cordonlijst, vlakke fries en muizentandfries onder kroonlijst.

  • GHYS F., Baron Pierre de Caters en het vliegwezen, in De Drie Rozen, jaargang III, nr. 2, april 1969, 14-18.
  • SPRINGAEL G., Eenige historische herinneringen en bijeenrapelingen over Wynegem en omstreken, deel II, Antwerpen, 1897, 102-104.

Bron: PLOMTEUX G., STEYAERT R. & WYLLEMAN L. 1985: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Antwerpen, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 10n3 (Ru-Z), Brussel - Gent.
Auteurs: Wylleman, Linda
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Aanvullende informatie

Park

Jean Pierre Ernest de Caters (1735-1785) die in 1764 het domein aankocht was de kleinzoon van Johannes Caters (1672-1748) die een fortuin verdiende met de import van Spaanse en Zuid-Amerikaanse goederen. Zijn vader, Guillaume Ernest de Caters (1703-1787), werd in de adelstand verheven en verwierf het kasteel Hemsrode in Anzegem. Charles Marie Joseph (1767-1820), tweede zoon van Jean Pierre, en zijn echtgenote Isabelle Colette Ghislaine de Potter werden de volgende eigenaars.

Het goed kwam vervolgens in handen van hun dochter, barones Mathilde Marie Charlotte Ghislaine (1814-1897) wiens bezit volgens de kadastrale legger van de Poppkaart van Schilde 379 ha. bedroeg. Daarnaast bezat zij nog een uitgebreide vastgoedportefeuille rond Gent, in de Kempen en in Nederland. Mathilde drukte haar stempel op de omgeving. Zo schonk zij de grond voor de bouw van de Sint-Catharinakerk , maar na een conflict met de pastoor liet zij in 1863 vlakbij een nieuwe gelijkaardige kerk optrekken die in 1914 vernield werd. Daarnaast liet ze een meisjeskostschool en na een koetsongeluk, een dankkapel bouwen. Na haar overlijden kwam het Kattenhof in handen van haar achterneef Pierre de Caters, Belgisch pionier in de luchtvaart.

Het domein zelf onderging in deze periode verschillende wijzigingen. Op de Ferrariskaart (1771-1778) staat de huidige rechte toegangsdreef reeds afgebeeld die leidt naar een verzameling gebouwen omgeven door een walgracht. In tegenstelling tot de eerder organisch ingeplante gebouwen is de omliggende omgeving sterk gestructureerd door de noord-zuid georiënteerde toegangsdreef en drie oost-west lopende parallelle dreven, waarvan de middelste in de as van de westelijke toegang tot de omwalde bebouwde zone is aangelegd. Ten westen en langs beide zijden van de centrale dreef staat een formele tuin ingetekend. Ten noorden ligt een bescheiden bosje, de rest van de omgevende gronden bestaan uit akkers en velden.

Bij de opmaak van het primitief kadasterplan in het tweede kwart van de 19de eeuw heeft de aanleg van de omgeving rond het Catershof een ware transformatie ondergaan. De formele aanleg is grotendeels vervangen door een nieuwe aanleg in landschappelijke stijl. Daarbij blijft de toegangsdreef bewaard, maar een tweede, lange en in zachte bochten aangelegde oprijlaan die verder westwaarts, voorbij Ter Brakken op de steenweg uitmondt, laat de bezoeker de omvang van het domein ervaren. Ten oosten van de walgracht is een langwerpig parkje met slingerend padenpatroon en vijvertje aangelegd. De wandeling wordt verder gezet in het westelijk deel De ommuurde moestuin ten zuiden van de walgracht wordt van zuid naar noord in twee gedeeld door een centraal meesterspad dat uitloopt op een nieuwe toegangsbrug over de walgracht.

  • S.N. S.D.: Beknopte genealogie van de familie de Caters [online], Genealogie-de-Caters.pdf (geraadpleegd op 27 oktober 2026).
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)

Relaties

  • Is gerelateerd aan
    Caterskapel

  • Is deel van
    Sint Jobsteenweg


Je kan deze pagina citeren als: INVENTARIS ONROEREND ERFGOED 2026: Kasteeldomein Catershof [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/14373 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.