erfgoedobject

Parochiekerk Sint-Amandus

bouwkundig element
ID: 1830   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/1830

Juridische gevolgen

Beschrijving

Historiek

Georiënteerde neogotische kerk met ouder koor omgeven door een omhaagd kerkhof. Waarschijnlijk ontstond de parochie Blaasveld op het einde van de 12de eeuw als afhankelijkheid van Heffen (zie zelfde patroonheilige). Een zelfstandige bidplaats werd in 1323 opgericht door Rudolf Pipenoy, heer van Blaasveld. Tijdens de godsdiensttroebelen getroffen door overstromingen en verwoest door de geuzen (1580), werd de kerk in 1631 heropgebouwd door baron Cosmas de Prant en Margaretha de Hornes. Bij de verbouwing van de kerk (1864-1868) naar ontwerp van J. Schadde werd alleen het koor uit de 17de en 18de eeuw geïntegreerd in de vergroting. Zwaar beschadigd in 1914 tijdens de gevechten om het Fort van Breendonk, werd de kerk in 1922 volgens het 19de-eeuws uitzicht gereconstrueerd naar ontwerp van E. Careels.

Beschrijving

Georiënteerde longitudinale kerk met basilicale opstand, westtoren van vier geledingen geflankeerd door halfronde rouwkapel (ten zuiden) en vroegere doopkapel (?, ten noorden), driebeukig schip van vier traveeën, transept van één travee en lager koor met twee rechte traveeën en een vijfzijdige sluiting, rechthoekige bergplaats ten noorden en dito sacristie ten zuiden van het koor.

Baksteenbouw met sporadisch gebruik van natuursteen onder leien bedaking. Markerende steunberen, decoratieve baksteenfriezen, spitsbogige één- of meerlichten. Verder roosvensters en blinde spitsboognissen in vlakke transeptsluitingen en rondboogvensters in het koor. In toren met portaal en doksaal: schouderboogdeur onder spitsbogig bovenlicht met calvarie (glas in lood).

Interieur

Bepleisterd en beschilderd interieur, eertijds met neogotische beschildering; tongewelf in het koor, kruisribgewelven in schip en zijbeuken. Spitsboogarcaden op zuilen met koolbladkapiteel en achtzijdige arduinen sokkel. Koor met lange koorhals en hoger gelegen hoogkoor (zeven treden) waaronder zich de grafkelder van de familie de Prant bevond, volgens F. Donnet mogelijk een rest van een oude krocht.

Mobilair

Schilderijen van de Vlaamse School: Bewening van Jezus (tweede helft 16de eeuw), Aanbidding der herders (eerste helft 17de eeuw), Jezus wordt met doornen gekroond (17de eeuw) en Emmaüsgangers (altaarstuk hoofdaltaar, eerste helft 18de eeuw). Houten beelden: Sint-Anna-ten-Drieën en Jezus aan het Kruis uit de 16de eeuw, Heilige Amandus uit de tweede helft van de 17de eeuw. Barok hoofdaltaar uit de eerste helft van de 18de eeuw; neogotische zijaltaren van circa 1865. 18de-eeuwse, eiken biechtstoelen en koorgestoelte. Arduinen doopvont met jaartal 1543 in het koor. Aan het altaar en de lezenaar bleven twee medaillons van de preekstoel (eerste helft 18de eeuw) bewaard. 17de-eeuwse grafstenen van leden van de familie de Prant met wit en zwart marmer en bekronende wapenschilden links en rechts van de trap naar het hoogkoor. Verder 17de-eeuwse, 18de-eeuwse en 19de-eeuwse grafstenen verspreid in de kerk, onder meer van leden van het geslacht d'Ongnies.

  • Provinciaal Archief Antwerpen, Kerken, Blaasveld, Sint-Amandus.
  • JANSEN J., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen. Provincie Antwerpen, Kanton Willebroek, Antwerpen, 1975, p. 13-14.
  • MEUL V., Jozef Schadde (1818-1894). Provinciale architect van het arrondissement Mechelen van 1853 tot 1869, Onuitgegeven licentiaatsverhandeling KUL, 1992, p. 205-214.

Bron     : Kennes H., Plomteux G. & Steyaert R. 1995: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Mechelen, Kanton Mechelen, Bouwen door de eeuwen heen in in Vlaanderen 13N2, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Steyaert, Rita
Datum  : 1995


Relaties

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Parochiekerk Sint-Amandus [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/1830 (Geraadpleegd op 22-10-2019)