Watermolen Klapscheutmolen en spaarvijver
bouwkundig / landschappelijk element- ID
- 200024
- URI
- https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/200024
Juridische gevolgen
-
omvat de aanduiding als vastgesteld bouwkundig erfgoed Watermolen Klapscheutmolen
Deze vaststelling is geldig sinds -
omvat de aanduiding als beschermd monument Watermolen Klapscheutmolen
Deze bescherming is geldig sinds -
omvat de aanduiding als beschermd monument Watermolen Klapscheutmolen met spaarvijver, verdeelwerk en molenloop
Deze bescherming is geldig sinds -
is deel van de aanduiding als beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Watermolen Klapscheutmolen en omgeving
Deze bescherming is geldig sinds -
omvat de aanduiding als vastgesteld bouwkundig erfgoed Klapscheutmolen
Deze vaststelling was geldig van tot
Beschrijving
Watermolen met verdeel- of sluiswerk en spaarvijver uit 1572.
Historiek
Er bestaan aanwijzingen (datering in muur) dat de molen (inclusief verdeel- of sluiswerk en spaarvijver) zou zijn opgericht in 1572. Het is bijna zeker dat de spaarvijver meteen werd aangelegd aangezien zonder spaarvijver deze molen niet op een economisch verantwoorde wijze kon worden uitgebaat.
Beschrijving
Gebouw
Opgetrokken in baksteen met geschilderde voorgevel. Eén bouwlaag maakt als aanhangsel deel uit van kleine hoeve in gesloten opstelling. Horizontaal met houten latei afgedekte muuropeningen: afzonderlijke toegang vanop het erf, één venster op maalvloerhoogte en bedieningsdeurtje voor maalgoot in de watergevel.
Sluiswerk
Lossluis en maalsluis in ongeveer haakse opstelling op straatniveau, vrij sterk verval. Betonnen borst- en regelwerk, ijzeren sluisschuiven, lossluis met schuine afloop en bediend met wieltje op schroef, maalsluis bediend door tand- en heugelsysteem.
IJzeren maalgoot op bakstenen en betonnen onderbouw, voorzien van afsluitklep op uiteinde. Deze kan vanuit de maalruimte bediend worden.
Waterrad
IJzer met bouten en klinknagels, bovenslag met diameter van ongeveer 3,60 meter. Wateras uit ijzer met gietijzeren lagerblokken.
Installatie
- Gietijzeren raderwerk in asput, aandrijving met onderijzers via horizontale as (ontkoppelbaar).
- Lichtsysteem met gietijzeren wieltje.
- Luiwerk met gietijzeren schijflopen, riem en riemspanner.
- Gietijzeren haverpletter met houten trechter.
- Twee koppels maalstenen in frontale opstelling op houten maalstoel (halfzolder), houten steenkisten, volledig uitgerust en waarvan één gedemonteerd, ronde steenring, houten meelgoten, ijzeren galg, houten graangoot boven de trechter van het rechter steenkoppel.
- Tweede koppel wordt ook via een houten trechter bevoorraad vanop de zolder.
- Aanvullende zogenaamde ‘patentmolen’, hier met open gietijzeren voet, steenkist met gegalvaniseerde platen op houten raam en houten trechter met toebehoren, aandrijving via raderen, lichtsysteem bediend door middel van gietijzeren wieltje.
Bron: Beschermingsdossier DB000768.
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)
Aanvullende informatie
Met het oog op een beduidend groter maalvermogen, werden door de bouw van de “nieuwe” Klapscheutmolen in 1572 twee belangrijke structurele verbeteringen gerealiseerd. Ten eerste werd een niveauverschil in de beekbedding gecreëerd, voldoende om het stromend water op een bovenslagrad te kunnen leiden. Hiervoor werd de beekbedding omgeleid en stroomt de huidige Keurebeek enkele honderden meter in een bedding die hoger gelegen is (de bovenbedding of bovenbeek) dan de natuurlijke bedding van de vallei. Ten tweede werd een spaarvijver aangelegd om de molen ook tijdens de zomermaanden te kunnen voorzien van de nodige aandrijving door waterstroming en waterval.
De spaarvijver neemt een oppervlakte in van ongeveer 30 are. De vijverdiepte bedraagt 1,0 tot 1,5 m. Aan de kant van de boomgaard en de Drijvelingslos is de vijver momenteel afgezoomd door een rij essen, aangeplant als bijkomende natuurlijke afsluiting voor het vee. Bij de spaarvijver staat een solitaire treurwilg. Tussen de vijver en de bovenloop van de Keurebeek staan nog enkele knotwilgen en een knotes.
De boomgaard, gelegen tussen de vijver en het beekje van de Drijvelingslos, heeft een totale oppervlakte van ongeveer 65 are. Dit perceel vormt de overgang van de hoger gelegen vijver naar de lager gelegen bedding van het beekje naast de Drijvelingslos. De boomgaard was oorspronkelijk dicht beplant met appelaars en pruimelaars en telt vandaag nog een aantal fruitbomen uit de eerste helft van vorige eeuw. Langs de boomgaard, langs de zijde van de Drijveringslosweg, staat een meidoornhaag.
- VERLE I. 2018: Beheersplan Klapscheutmolen en omgeving, Ninove (https://id.erfgoed.net/plannen/919).
