Watermolen Heystmolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Bierbeek
Deelgemeente Lovenjoel
Straat Bijzondereweg
Locatie Bijzondereweg 8, Bierbeek (Vlaams-Brabant)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Herinventarisatie Lovenjoel (geografische herinventarisatie: 01-07-2011 - 31-03-2013).
  • Synchronisatie databank beschermde monumenten 2008 (synchronisaties: 05-06-2008 - 31-12-2008).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Watermolen Heystmolen

Deze vaststelling is geldig sinds 20-09-2010.

is beschermd als monument Watermolen Heystmolen

Deze bescherming is geldig sinds 17-02-1994.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Dorpsplein van Lovenjoel met Groot Park en watermolen Heystmolen met omgevende beemden

Deze bescherming is geldig sinds 17-02-1994.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Molenhuis van de Heystmolen op de Molenbeek

Historiek

Al in 1354 is er sprake van de watermolen van Lovenjoel toen die met alle bijhorigheden en de vijver door het klooster van Hertogeneiland te Gempe (Sint-Joris-Winge) verkocht werd aan Wouthier Corshout, ontvanger van de hertog van Leuven. In de periode 1572-1622 was de molen eigendom van de familie Van Pulle, wier erfgenamen in 1747 de Heystmolen verkochten aan Andreas Emmanuel Felix de Spoelberch en zijn echtgenote Petronella Nagelmaeckers die de molen kochten als leen voor hun zoon Maximiliaan Antoon de Spoelberch. Vermoedelijk werd in die periode het huidige molenhuis gebouwd, aangezien dit het jaartal 1749 draagt.

In 1830 was de molen verhuurd aan Gillis De Molder; de molen had op dat ogenblik twee paar molenstenen en was voorzien van een waterrad van 10 voet hoog; er werd zowel graan als boekweit gemalen. De molen werkte tot zijn afschaffing in 1896.

In 1907, na het kinderloos overlijden van burggraaf Karel de Spoelberch, werd mevrouw Gilbert-Ernst, algemeen legataris van zijn onroerende goederen te Lovenjoel en werd de molen geschonken aan de Leuvense Universiteit. Vanaf dan werd hij niet meer bewoond door molenaars.

In 1923-1924 kregen de zusters van Liefde de parken Salve Mater en Ave Regina in erfpacht en op 31/12/1923 verwierven zij ook de watermolen met de aanpalende oude hoeve, gelegen ten noordoosten van het huidige Zoötechnisch Centrum. Naderhand werd deze hoeve afgebroken en vervangen door een nieuwe, kadastraal geregistreerd in 1928. De molen bleef bewaard en in 1973 door de zusters opnieuw verkocht aan de universiteit, die hem in vrij bouwvallige toestand in 1989 verkocht aan een privépersoon die het geheel restaureerde. Vandaag resten alleen het molengebouw en de vijverafdamming; de aftakking van de Molenbeek naar de molenvijver is verdwenen. De inrichting en de bovenslagraderen zijn volledig verwijderd. De Heystmolen werd beschermd als monument en als dorpsgezicht bij MB van 17/02/1994.

Beschrijving

Onder het straatniveau en haaks op de straat ingeplante, voorheen witgekalkte, verankerde constructie in traditionele bak- en zandsteenstijl, door verweerde gevelsteentjes in de straatgevel gedateerd 1749; momenteel sterk gerenoveerd en aangepast als woning van drie traveeën en twee bouwlagen onder geknikt, overkragend zadeldak van Vlaamse pannen, met bij de renovatie ingebrachte lichtstraat. Gebruik van zand- of natuursteen (renovatie) voor hoekkettingen, omlijstingen van de overwegend rechthoekige vensters, muurbanden en steigergaten. Onderaan rechts zijn de gaten voor het aandrijfmechanisme van de oorspronkelijke raderen nog zichtbaar.

Puntgevel aan de straat met bewaard aandak, schouderstukken en vlechtingen; diverse bouwnaden verwijzen naar aanpassingen van de muuropeningen. Enkele kloosterkozijnen in de achtergevel. In het verlengde van het molenhuis, ten westen, smallere uitbreiding van twee traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak, volgens kadastergegevens oorspronkelijk een schuur, in 1850 geregistreerd als 'reconstruction partielle et agrandissement'. Blijkbaar werd de voormalige schuur op dat ogenblik vergroot en bij de woning gevoegd.

  • Kadasterarchief Vlaams-Brabant, mutatieschetsen Bierbeek, afdeling 3 (Lovenjoel), sectie A, 1850/6, 1928/2.
  • DEWINTER J. 1998: Boerenleven vroeger in Lovenjoel, onuitgegeven bijdrage, 40.
  • DEWINTER J. 1992: Het park van Salve Mater of het groot Park van Lovenjoel, Oost-Brabant, Heemkundig Tijdschrift voor het Hageland en Omgeving, 29, 4, 190-204.

Bron: -

Auteurs: Dewinter, Jos & Kennes, Hilde

Datum tekst: 2013

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Bijzondereweg

Bijzondereweg (Bierbeek)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.