Afspanning Het Bergsken

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Peer
Deelgemeente Peer
Straat Bergskenstraat
Locatie Bergskenstraat 2-4, Peer (Limburg)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Synchronisatie databank beschermde monumenten 2008 (synchronisaties: 05-06-2008 - 31-12-2008).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Afspanning Het Bergsken

Deze vaststelling is geldig sinds 01-02-2018.

omvat de bescherming als monument Afspanning Het Bergsken: paardenstallen
gelegen te Bergskenstraat 4 (Peer)

Deze bescherming is geldig sinds 05-02-2009.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

De paardenstallen van de voormalige afspanning Het Bergsken dateren van 1730. De paardenstallen vertonen traditionele architecturale elementen en getuigen van de vroegere functie als afspanning.

Historiek

Volgens de voormalige jaartalankers in de zuidgevel van het in 1928 en 1950 verbouwde woonhuis, dateert de voormalige afspanning en herberg in kern van 1684. Het complex is bekend als het eerste stenen huis van het gehucht Linde-Peer. De voormalige paardenstallen, ten noorden van en haaks op het woonhuis gelegen, zijn door jaartalankers in de noordgevel 1730 gedateerd.

Het Bergsken was vroeger een afspanning van de postkoets, die het traject aflegde tussen ’s-Hertogenbosch en Maastricht. Volgens de overlevering was het vroeger een herengoed van ongeveer 92 hectaren. Vlakbij ten westen loopt de Dommel. De naam Het Bergsken verwijst waarschijnlijk naar de lichte verhevenheid van de bodem. De boerderij en de grond aan de overkant van de weg richting Peer worden trouwens "Suikerberg" genoemd.

Voor het woonhuis stonden eertijds drie zeer oude lindebomen. Vandaar dat de herberg begin 1900 nog "De drie Linden" werd genoemd.

In de 18de eeuw was chirurgijn en herbergier Jacob Ghijbels (1710-1763) eigenaar van het goed. Volgens overlevering werd de afspanning vroeger dikwijls opgeëist voor de inkwartiering van troepen. Volgens het schatboek van Peer had Het Bergske in 1795 een grondbezit van 25 bunder, dit is 34 hectaren. Bij de verkoop van het huis in 1884 was het in een slechte staat.

Op de Ferrariskaart (1771-1777) wordt het geheel Cabaret Bersken genoemd en er aangeduid als een U-vormige inplanting met een ten westen aansluitend haaks element en drie losstaande langgestrekte noord-zuid georiënteerde bestanddelen. Ten westen, waar nu weiland ligt, is op deze kaart een boomgaard gesitueerd met aansluitend de beemden van de nabijgelegen Dommel.

Op een landkaart van 1790 wordt Het Bergske op de postkoetsroute aangeduid met de benaming Bersgen.

In de Atlas van de Buurtwegen (1845) komt het woonhuis met noordelijke en westelijke aanbouw voor, ten noorden de haakse paardensstallen en ten westen een heden verdwenen losstaand dienstgebouw.

Op de huidige kadasterkaart worden de percelen ten zuiden en ten westen van het complex "Aen Bergje" genoemd en het perceel ten westen van de Dommel "Aen bergjes Dijk".

Beschrijving

Enkel de paardenstallen van het complex zijn beschermd. De voormalige paardenstallen, ten noorden van en haaks op het woonhuis gelegen, zijn door jaartalankers in de noordgevel 1730 gedateerd. In de paardenstallen bleven het grootse gebint, de hooizolder ten westen en een aantal haken voor de ruiven van de paarden bewaard.

  • Beschermingsdossier DL002476, 8 hoeves (S.n., s.d., digitaal dossier).

Bron: -

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Bergskenstraat

Bergskenstraat (Peer)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.