Opstaldries

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Dendermonde
Deelgemeente Schoonaarde
Straat Opstalplein
Locatie Opstalplein zonder nummer, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Opstaldries

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Opstaldries

Deze bescherming is geldig sinds 05-01-2004.

Beknopte karakterisering

Typologiedriesen

Beschrijving

Schoonaarde dat tot 1873 slechts een gehucht was van de gemeente Wichelen, telde vroeger twee met naam bekende driesen: de Migrodries (ook aangeduid met Ganzendries) thans enkel nog terug te vinden als straatnaam, en de Opstaldries. Volgens De Potter en Broeckaert boden beide driesen in het eerste kwart van de 19de eeuw nog het uitzicht dat typerend was voor een dries: gemeenschappelijke gronden waar de bewoners van de gemeente recht op vrijgeweide voor hun vee bezaten.

Etymologisch betekent "opstal" evenals "dries" gemeenschappelijk weiland. De benaming "opstal" verwijst naar het Middelnederlands woordgebruik (tussen 12de en 15de eeuw) voor gronden waarop niemand speciale gebruiksrechten liet gelden.

Volgens de Oostenrijkse kabinetskaart van graaf de Ferraris (1771-1778) behoorde het thans geheten Opstalplein tot een beboomde zone met meerdere waterpartijen van het gehucht Opstaldries. Dit gehuchtsplein ligt aan de westzijde van de Opstalstraat ter hoogte van de Klinkaertstraat. Omstreeks 1821 zou de gemeente zijn gemeentegronden behorend tot de driesen verkocht hebben.

Het huidige Opstalplein bezit als begraasde open ruimte aan een driesprong visueel een drieskarakter. De rest van Opstaldries, omvat thans een onregelmatig vierhoekig grasplein op het Opstalplein, in de noordhoek aan de driesprong gevormd door de Opstalstraat met de Klinkaertstraat spievormig uitlopend in de Opstalstraat. Mogelijk is het een restant van een middeleeuwse dries en in ieder geval gaat deze rest van gemene weidegrond minstens terug tot het laatste kwart van de 18de eeuw. De vijver op het voorerf van de hoeve Opstalplein nummer 22 gaat misschien op een vroeger op een dries gebruikelijke drinkpoel terug. Op het grasveld komen nog boomgroepen voor, een aspect dat eveneens typerend is een dries. Ten zuiden tegenover de hoeve Opstalplein nummer 22 staat een bomenrij van vier knotwilgen. De noordelijke uitloper van het grasland is eveneens beboomd en is bovendien nog gemarkeerd door een merkwaardige dubbele wegkapel van 1875 toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes. Losse bebouwing paalt aan de oost- en zuidzijde van het plein.

  • Vlaamse Overheid, Ruimte & Erfgoed, Afdeling Oost-Vlaanderen, Onroerend erfgoed, archief.
  • DE POTTER F. & BROECKAERT J. 1889: Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen, Vierde reeks, Arrondissement Dendermonde, Gent.

Bron: Bogaert C. , Duchêne H. , Lanclus K. & Verbeeck M. s.d.: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Dendermonde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 20N, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Duchêne, Helena & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 2001

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Schoonaarde

Schoonaarde (Dendermonde)

omvat Onze-Lieve-Vrouw van Lourdeskapel

Opstalplein zonder nummer, Dendermonde (Oost-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.