Windmolen Koutermolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Harelbeke
Deelgemeente Harelbeke
Straat Eikenstraat
Locatie Eikenstraat zonder nummer, Harelbeke (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Harelbeke (geografische inventarisatie: 01-06-2007 - 30-06-2008).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed De Koutermolen

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Windmolen Koutermolen

Deze bescherming is geldig sinds 14-04-1944.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Thans gelegen in het provinciaal domein De Gavers. De geschiedenis van de Koutermolen vangt aan in het begin van de 19de eeuw. De huidige molen wordt in 1919 van Deerlijk overgebracht en staat vanaf 1987 op de huidige locatie. Beschermd als monument bij B.S.G. van 14/04/1944.

Historiek. 19de eeuw. De Koutermolen is opgetrokken in het begin van de 19de eeuw (tussen 1810 en 1824), een 300-tal meter ten zuiden van de huidige standplaats. Op de Atlas der Buurtwegen (1845) wordt langs een veldweg ten westen van de toenmalige Eikenstraat, meer bepaald "Sentier n° 31" of "Chemin du Eyckstraet par le Koutermolen au Waterstraet", de molen weergegeven. Volgens De Flou is het voorkomen op deze kaart ook de eerste melding van de naam van de molen. Eveneens voorkomend op de Atlas van Vandermaelen (1846-1854). In 1882 of 1892 wordt de molen door een brand verwoest. Als gevolg wordt de molen van Deerlijk aangekocht, ontmanteld en heropgebouwd langs het zijtracé van de Eikenstraat.

20ste eeuw. Bij de ontmanteling tijdens de Eerste Wereldoorlog (1917) door de Duitsers om een landingsbaan te kunnen aanleggen, is de bestaande molen zo erg beschadigd dat hij niet meer kan heropgebouwd worden. In 1919 koopt Victor Gheysens een molen aan van Gustaaf Deconinck uit Deerlijk. Deze molen komt oorspronkelijk van Desselgem en stond vanaf 1897 opgesteld nabij het station van Deerlijk. De molen wordt overgebracht naar Stasegem en blijft er tot 1948 malen. De volgende twintig jaar zou de familie Gheysens met een gelegenheidsmolenaar de molen af en toe laten malen, maar in 1968 zetten ze er definitief de vang op. Na een lange periode van verval, koopt de stad Harelbeke de molen in december 1976 aan. Omdat er rond de molen een nieuwe woonwijk wordt gepland, wordt de molen in 1978 overgedragen aan de provincie West-Vlaanderen. Ingenieur-architect Walter Snauwaert uit Oostende maakte een restauratiebestek op. In 1982-1986 wordt de korenmolen volledig gerestaureerd en onder leiding van de firma Cottenier uit Aalbeke overgebracht van de Eikenstraat naar het provinciaal domein de Gavers, waar ze in 1987 wordt heropgebouwd en ingehuldigd.

Beschrijving. Houten staak- of standaardmolen op een zes meter hoge belt. De voet is omsloten door een muur (bakstenen torenkot). Onderaan tegen de staak/standaard is een volutenversiering genageld, wat erop wijst dat de oudste molenonderdelen dateren uit de 18de eeuw. Steen- en maalzolder. Op de steenzolder bevinden zich twee maalstoelen. De assen en de tand- en kamwielen zijn bewaard. Onder de kap bevindt zich een wiekenas waarop het vangwiel en het voorwiel gemonteerd zijn.

Naast de molen ligt de originele askop, die bij de heropbouw van de molen beschadigd raakte.

  • Archief Ruimtelijke Ordening West-Vlaanderen - Onroerend Erfgoed, Archiefnummer W/00631.
  • Beelden uit het verleden, Harelbeke-Bavikhove-Hulste-Stasegem , Harelbeke, 1978, p. 162.
  • CORNILLY J., Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen , Brugge, 2001, p. 48.
  • DE FLOU K., Woordenboek der toponymie van westelijk Vlaanderen, Vlaamsch Artesië, het land van den Hoek, de graafschappen Guines en Boulogne, en een gedeelte van het graafschap Ponthieu , Brugge, 1928, Deel VIII, kolom 571.
  • DEVLIEGHER L., De molens in West-Vlaanderen, Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen , Tielt, 1984, p. 208-211.
  • Gids voor De Gavers , Brugge, 1994, p. 72-73.
  • Onze molens. Water-, wind- en rosmolens in Harelbeke, Bavikhove, Hulste, Stasegem. Tentoonstelling Centrum Hulste 8/9 - 9/9/1990, Harelbeke, 1990, p. 30-38.
  • VROMAN S., De Koutermolen te Harelbeke-Stasegem , in Molenecho's , 17.2, 1989, p. 66-69.

Bron: Vanwalleghem A. & Creyf S. 2009: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Harelbeke, Deel I: Stad Harelbeke, Deel II: Deelgemeenten Bavikhove en Hulste, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL42, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Creyf, Silvie & Vanwalleghem, Aagje

Datum tekst: 2009

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Eikenstraat

Eikenstraat (Harelbeke)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.