Windmolen Plaetsemolen

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Alternatieve naam Dorpsmolen of Lievens molen
Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Zedelgem
Deelgemeente Zedelgem
Straat Burg. Jos. Lievensstraat
Locatie Burg. Jos. Lievensstraat zonder nummer, Zedelgem (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Zedelgem (geografische inventarisatie: 01-10-2008 - 31-03-2010).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Romp van de Plaetsemolen

Deze vaststelling is geldig sinds 09-11-2011.

is beschermd als monument Windmolen Plaetsemolen

Deze bescherming is geldig sinds 01-06-1995.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Ook nog "Dorpsmolen" of "Lievens molen" genoemd. Beschermd als monument bij B.V.R. van 01/06/1995. Met bijbehorende molenaarswoning aan de overzijde. Molenromp op een molenwal op de hoek met de Berkenhagestraat.

In de eerste helft van de 16de eeuw is de molen eigendom van de heren van Zedelgem. Dit blijkt uit een boedelbeschrijving van 1528 naar aanleiding van het overlijden van Gelein van Haveskerke, heer van Zedelgem Deze oudste vermelding beschrijft de houten windmolen als "eene coorne muelne…welcke Karels Anneije in pachte houdt…met een cleen huusekin daer neffens an staende…". De heren van Zedelgem zijn dan ook eigenaar van de nu verdwenen "Noordmolen" in Aartrijke.

De molen staat als staakmolen getekend op de Grote Kaart van het Brugse Vrije door Pieter Pourbus (1571), gekopieerd door Pieter Claeissens (1601), op een kaart (1761) met de landerijen van de kartuizers van Brugge, en op de Ferrariskaart (1770-1778). Bij de opmaak van het primitief kadasterplan (circa 1830) bestaat de bewoning uit een woonhuis met landgebouwen en een korenwindmolen op een wal, met een bijgaande rosmolen voor de windstille dagen. De rosmolen staat er in ieder geval al in 1761 (zie kaart met de landerijen van de kartuizers te Zedelgem). Op de Ph. Vandermaelenkaart (circa 1850) aangeduid als "Plaetse Molen".

Door een huwelijk komt de site in handen van de familie Lievens. Deze bouwt in 1866 de huidige, stenen bovenkruier zie gevelsteen "P. LIEVENS / 1866". Joseph Lievens (1801-1883), burgemeester van Zedelgem, was er een tijdje molenaar. Het kadaster registreert in 1913 de omvorming van de rosmolen tot landgebouw. In 1919 koopt Jules Bogaert de molen en installeert er een motor zodat ook op windstille dagen gemalen kan worden. In 1932 vallen de wieken definitief stil, in de molen wordt een mechanische maalderij geïnstalleerd, aangedreven door een monocilinder, geleverd door het bedrijf Claeys uit Zedelgem. In de jaren 1950 verdwijnen kap en wieken, de nog steeds werkzame dieselmotor blijft bewaard. Aan de straatzijde van de kap zat oorspronkelijk een balkon.

Oorspronkelijk een bergmolen met twee ingangen en drie zolders, de berg is weggegraven maar naar verluidt recent weer opgehoogd. Conische romp in roodbruine baksteen. Begane grond toegankelijk via een overwelfde in- en uitrit met poorten onder een gedrukte rondboog. Rondboogvensters met ijzeren roedeverdeling en straalvormig bovenlicht. De deuropeningen op de begane grond zijn dichtgemetseld.

Interieur. Bevloering met bakstenen klinkers. Aangrenzend gebouw met bewaarde mechanische maalderij van 1932 met een horizontale mono-cilinder dieselmotor met opschrift "L. CLAEYS ZEDELGEM". Voorts met alle toebehoren, de maalstoelen met maalstenen en raderen, weegschaal, galg en elektrische aandrijving.

  • ARCHIEF RUIMTE EN ERFGOED – AFDELING WEST-VLAANDEREN, Archiefnr. W/00707.
  • RIJKSARCHIEF BRUGGE, Kaarten en Plannen, nr. 173: Kaart met landerijen van de kartuizers van Brugge, gelegen te Zedelgem, 1761.
  • RIJKSARCHIEF BRUGGE, Kaarten en Plannen, nr. 1607: Kaartboek met kadastrale kaarten (Napoleontische periode) van Jabbeke, Sint-Michiels, Sint-Andries, Snellegem, Varsenare, Zerkegem en Zedelgem, 1808-1810.
  • KADASTERARCHIEF WEST-VLAANDEREN TE BRUGGE, 207: Mutatieschetsen, Zedelgem, 1882/9, 1913/5.
  • BONDUEL L., Het Zedelgem, Veldegem, Loppem en Aartrijke van toen. Een verzameling foto's en prentbriefkaarten aangevuld met beknopte historische gegevens, Brugge, 1983, p. 33.
  • Boschvogelroute Zedelgem, Aartrijke, s.d., p. 4.
  • CAPPON G., De Zedelgemse dorpsmolen, in Zedelgems "werkend verleden" in de kijker, Zedelgem, 1997, p. 26-27.
  • CORNILLY J., Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel II: Arrondissementen Brugge, Diksmuide, Oostende en Veurne, Brugge, 2005, p. 268.
  • DEVLIEGHER L., De molens in West-Vlaanderen, Tielt, 1984, p. 416-417.
  • Heirwegpad, Zedelgem, 1980, p. 2.
  • POLLET J., Zedelgem van de Vrede van Rijswijk (1697) tot de Vrede van Utrecht (1713), in Zilleghem. Handelingen van de Kring voor heemkunde en geschiedenis Pastoor Ronse, jg. 6, nr. 1, 1985, p. 3-17.
  • POLLET J., De nalatenschap van Gelein van Haveskerke, in Zilleghem. Handelingen van de Kring voor heemkunde en geschiedenis Pastoor Ronse, jg. 9, nr. 3, 1988, p. 92-93.

Bron: Van Vlaenderen P. & Vranckx M. 2010: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West- Vlaanderen, Gemeente Zedelgem met deelgemeenten Aartrijke, Loppem en Veldegem, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL47, (onuitgegeven werkdocumenten).

Auteurs: Van Vlaenderen, Patricia & Vranckx, Martien

Datum tekst: 2010

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Burg. Jos. Lievensstraat

Burg. Jos. Lievensstraat (Zedelgem)

is gerelateerd aan Molenaarswoning

Burg. Jos. Lievensstraat 33, Zedelgem (West-Vlaanderen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.