Naamsteen Onderwaterzetting

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Nieuwpoort
Deelgemeente Nieuwpoort
Straat Sluizen
Locatie Sluizen zonder nummer, Nieuwpoort (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Naamsteen Onderwaterzetting

Deze bescherming is geldig sinds 17-12-1999.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Naamsteen Onderwaterzetting

Deze vaststelling is geldig sinds 09-11-2011.

is deel van de vaststelling als bouwkundig erfgoed Sluizencomplex De Ganzepoot met oorlogsmonumenten

Deze vaststelling is geldig sinds 28-11-2014.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Sluizencomplex De Ganzepoot met oorlogsmonumenten en omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 17-12-1999.

Beknopte karakterisering

Typologieoorlogsmonumenten
Dateringvanaf 1975
Betrokken personen
Tags Eerste Wereldoorlog

Beschrijving

Deze naamsteen is een gedenkteken voor de Eerste Wereldoorlog, gelegen bij het sluizencomplex "De Ganzenpoot", vlakbij de Veurnesluis. In de onmiddellijke omgeving zijn nog meerdere oorlogsgedenktekens gelegen.

Historiek

Naar aanleiding van de verjaardag van het overlijden van Koning Albert I en het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, richtte de Provincie West-Vlaanderen tussen 1984 en 1988 - in verschillende reeksen - 25 gedenktekens op, "Naamstenen" genoemd. Ze werden vooral in de Frontstreek geplaatst op die locaties, waar niets meer aanwezig was dat herinnerde aan bepaalde belangrijke gebeurtenissen/installaties uit de Eerste Wereldoorlog.

De naamstenen moeten getuigen over de grootse tragedie die zich in de Westhoek heeft afgespeeld en tegelijk het bewustzijn van een mogelijk drama levendig houden. De dieper gelegen boodschap die de Provincie aan jongeren wil meegeven, is die van "Nooit meer oorlog". Met het monogram van koning Albert, dat in de meeste naamstenen gebeiteld is, wil de Provincie hulde brengen aan een koning, die 4 jaar in moeilijke omstandigheden aan het hoofd van het Belgische leger heeft gestaan.

Deze naamsteen maakt deel uit van de tweede reeks en werd onthuld in 1985. Ze herinnert aan de onderwaterzetting van 29 oktober 1914 aan de verlaat van de Noordvaart. Over het precieze verloop van de onderwaterzetting van de IJzervlakte die een einde maakte aan de IJzerslag is reeds veel geschreven. In elk geval rijpte de idee om via een gecontroleerde onderwaterzetting de Duitse opmars te stuiten. Kapitein Fernand Umé opende samen met enkele andere militairen en schipper Hendrik Geeraert, op voorstel van de toezichter van de Noordwatering van Veurne, Karel Cogge, in de nacht van 29 op 30 oktober de afwateringssluis van de Noordvaart. Door dit enkele nachten te herhalen, steeg het water tussen de IJzer en de spoorwegberm Nieuwpoort-Diksmuide. De IJzerslag was ten einde.

Het was nu zaak om de inundatie in stand te houden. De sluizen dienden goed onderhouden te worden, wat voor een groot deel van de oorlog gebeurde door een speciale genie-eenheid, "Sapeurs-Pontonniers" genaamd.

Dit gedenkteken werd als monument beschermd bij Ministerieel Besluit van 17 december 1999 door opname in het dossier van de "Ganzenpoot" en oorlogsmonumenten, omwille van het algemeen belang gevormd door de esthetische, historische en socioculturele waarde.

Beschrijving

Vrijstaande gedenksteen, bestaande uit een rechthoekige sokkel uit gewapend beton, die vooraan driehoekig uitloopt. Een grote ruitvormige gedenksteen (80 op 80 op 10 centimeter) uit witte natuursteen is schuin tegen de sokkel bevestigd.

Bovenaan het gekleurde wapenschild van West-Vlaanderen in geanodiseerd aluminium. Daaronder de tekst "Onderwaterzetting 29 oktober 1914". De letters zijn diep V-vormig in de steen gekapt en lichtgrijs gepatineerd. Onderaan het officieel monogram van Koning Albert I.

Hoogte 140 centimeter, breedte 50 centimeter, diepte 10 centimeter.

Uitvoering: J. Vansteenkiste, provinciale Dienst voor Cultuur Brugge (ontwerper gedenksteen) - P.H. Boudens, Brugge (ontwerper en uitvoerder opschriften) - J. Hollevoet (spanbeton sokkel)

  • Beschermingsdossier Ruimte en Erfgoed.
  • JACOBS M., Zij, die vielen als helden... Inventaris van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, Deel 2, Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1996.
  • JACOBS M., Naamstenen 1914-1918. 25 gedenkstenen opgericht tussen 1984 en 1988 ter herinnering aan het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en aan het overlijden van Koning Albert, Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1988, 112 p.
  • Van Pul P., Oktober 1914. Het koninkrijk gered door de zee, Uitgeverij De Krijger, Erpe, 2004.

Bron: WOI Relict (1158): Naamsteen Onderwaterzetting (Nieuwpoort - WOI)

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2004

Relaties

maakt deel uit van Sluizencomplex De Ganzepoot met oorlogsmonumenten

Sluizen (Nieuwpoort)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.