Gedenksteen militaire en burgerlijke doden

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Zonnebeke
Deelgemeente Zonnebeke
Straat Roeselarestraat
Locatie Roeselarestraat zonder nummer, Zonnebeke (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Gedenksteen militaire en burgerlijke doden

Deze vaststelling is geldig sinds 09-11-2011.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Dorpskom Zonnebeke

Deze bescherming is geldig sinds 14-01-1994.

Beknopte karakterisering

Typologieoorlogsmonumenten
Dateringinterbellum
Betrokken personen
Tags Eerste Wereldoorlog, Tweede Wereldoorlog

Beschrijving

Locatiebeschrijving

Rechts voor de Onze-Lieve-Vrouwkerk van Zonnebeke staat het gemeentelijk gedenkteken voor de slachtoffers uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Tegen de rechterzijgevel van de kerk hangt een gedenkplaat voor de "D.21 Battery Canadian Field Artillery".

Historische Achtergrond

Samen met de andere gebouwen in het centrum, werd de kerk van Zonnebeke tijdens de Derde Slag om Ieper in puin geschoten. De heropbouw van de gemeente was toegekend aan de West-Vlaamse architect Huib Hoste (1881-1957). Tijdens diens verblijf in Nederland was hij in contact gekomen met de abstracte en moderne kunst. Zo kwam Zonnebeke aan de eerste moderne kerk van België, in gegoten asbeton. De werken werden uitgevoerd door Raymond Levie, aannemer uit Brussel. In 1921 werd de eerste steen gelegd; in 1924 werd de eerste mis er opgedragen; de kerkwijding zou pas in 1949 gebeuren.

Tijdens de werkzaamheden werden de funderingen gevonden van een primitief kerkje. Tijdens archeologische opgravingen in 1985-1991 werden grondvesten gevonden van 4 opeenvolgende kerkgebouwen. Men stootte eveneens op een vrij grote ondergrondse militaire schuilplaats van de geallieerden uit eind 1917-begin 1918. Er werden 3 ingangen blootgelegd. Achteraf werd alles weer dichtgemaakt en werden de vondsten ter plaatse uitgetekend in een archeologische tuin. In 1998 begon men aan de restauratie van de kerk.

Het gedenkteken werd opgericht op initiatief van de plaatselijke V.O.S. (Vlaamse Oud-Strijders). De officiële onthulling gebeurde op zondag 13 september 1925 in aanwezigheid van talrijke oud-strijdersverenigingen. Op de plechtigheid, die in een serene sfeer verliep, werden toespraken gehouden door H. Boncquet, V.O.S.-voorzitter en E. Priem burgemeester. De feestredenaar was echter B. Pil, nationaal voorzitter van de V.T.B. De parochiepriester celebreerde de H. Mis. Het gedenkteken heeft 10.000 Belgische Frank gekost en werd na heel wat onderhandelingen op zijn huidige plaats geïnstalleerd. De gemeente verleende hierbij een toelage van 150 Belgische Frank.

Kenmerken

Op een zware rechthoekige sokkel uit witte natuursteen staat een zware hardstenen muur met reliëfvoorstelling afgeboord door een palmettenrand. De uitstekende kroonlijst is aan de vier hoeken bekroond met een waakvlam. In het midden staat op de voet van een heldenhuldezerkje een blauwvoet in reliëf voorgesteld en de letters "AVV VVK". Het centrale reliëf stelt een getroffen soldaat voor die half liggend ondersteund wordt door een knielende engel, die met de vinger naar de hemel wijst. Links staat een boom en op de achtergrond een stad met ruïnes (prikkeldraad, steenbrokken). Volledig in hardsteen uitgevoerd.

Op de voorkant onder het reliëf: "Zonnebeke aan zyne Gesneuvelden", daaronder links het wapenschild van Vlaanderen en rechts een krans met linten, "Hier liggen hun lyken als zaden in t zand hoop op den oogst O Vlaanderland", "Gesneuvelden 1940-45", de namen, "Burgerlijke slachtoffers", de namen, niet alfabetisch gerangschikt; op de linkerkant "Namen der Gesneuvelden van Zonnebeke", alfabetisch gerangschikt; op de rechterkant de namen, ongeveer alfabetisch gerangschikt; op de achterkant "Namen der Vermoorde Burgers van Zonnebeke", ongeveer alfabetisch gerangschikt, zwarte uitgehouwen letters. Hoogte: ± 496 centimeter, breedte: 543 centimeter, diepte: 402 centimeter. Uitvoering: A. Luyten en Zoon Rijsselstraat Yper (gesigneerd); Edm. Rosselle (aannemer).

  • DE CAP D., "Zonnebeke", in: "West-Vlaamse Gidsenkring Ieper-Poperinge en Westland", XVIII, 1 (1980), pp. 3-4.
  • JACOBS M., "Zij, die vielen als helden... Inventaris van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen", Deel 2, Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1996.

Bron: WOI Relict (2037): Gedenksteen militaire en burgerlijke doden (Zonnebeke - WOI-WOII)

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2003

Relaties

maakt deel uit van Roeselarestraat

Roeselarestraat (Zonnebeke)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.