Praalgraf voor dichter Emile Verhaeren

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Sint-Amands
Deelgemeente Sint-Amands
Straat Kaai
Locatie Kaai zonder nummer, Sint-Amands (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Sint-Amands (actualisaties: 17-04-2007 - 17-04-2007).
  • Adrescontrole Sint-Amands (adrescontroles: 20-10-2006 - 20-10-2006).
  • Inventarisatie Sint-Amands (geografische inventarisatie: 01-01-1995 - 31-12-1995).

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Graf schrijver Emile Verhaeren

Deze bescherming is geldig sinds 01-02-1993.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Praalgraf voor dichter Emile Verhaeren

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

Beschrijving

Praalgraf voor dichter Emile Verhaeren (1855-1916), opgericht in 1927 in de Scheldebocht te Sint-Amands; de keuze van deze unieke plaats wordt toegeschreven aan Henry Van de Velde. Het algemeen concept van aanleg en het ontwerp van het grafmonument als dusdanig zijn van de hand van de modernistische architect Louis Van der Swaelmen, fervent aanhanger van Henry Van de Velde.

Het monument, ingeplant op de grens van vegetatie en waterlijn, moest eruit zien als een aangemeerd schip; een voetpad met twee betonnen zitbanken geeft via een monumentale trap toegang tot een halfcirkelvormig verhoog, ruimtelijk afgesloten van het land door een stenen wal en een herhaalde groene wal van vier hoog opgroeiende Italiaanse populieren; tussen bezoeker en graf was een metalen buisreling aangebracht zoals op een oceaanstomer; op de betonnen onderbouw rustte een sobere, rechthoekige grafkelder met spits toelopende, afgeknotte punt, bekleed met dunne platen van arduin; hierop hoorde de zwarte granieten sarcofaag, afkomstig van het voormalige graf van de dichter in Wulveringem; op de plaat die de grafkelder afsloot waren de versregels gebeiteld uit het gedicht L'Escaut, waarin Verhaeren de wens had geuit aan de Schelde te worden begraven.

Toen in 1955 het stoffelijk overschot van Marthe Massin, echtgenote van de dichter werd bijgezet († 1931), werd het bestaande monument aanzienlijk vergroot en aangepast; de nieuwe granieten sarcofaag met afgeronde bovenzijde, rust op een bredere, zeszijdige grafkelder bekleed met een ruwe mortelberaping; op de schuin oplopende zijvlakken van deze laatste leest men, naast de namen en data van de echtgenoten, verschillende verzen uit het oeuvre van Verhaeren; vormgeving van het huidige monument met afsluitende bronzen reling door architect J. Lauwers.

Het oorspronkelijk concept van Louis Van der Swaelmen werd zowel door de wijzigingen aan het monument zelf als door de recente bouw van een 1,75 m hoge waterkeringsmur aan de Scheldekade, in dijkvorm verlegd achter het grafmonument, onherroepelijk verminkt.

Achter het graf, Marthe Massintuin van 1985 met bronzen monument "Liefdegetijden" door Jan Mees, geïnspireerd op Verhaerens gedicht "Les Heures".

  • Administratie Ruimtelijke Ordening, Huisvesting en Monumenten & Landschappen, Bestuur voor Monumenten en Landschappen, dossier Graf Emile Verhaeren.
  • CELIS M., De graven van Emile Verhaeren, Turnhout, 1988.
  • LEJON H., Het graf van Emile Verhaeren te Sint-Amands aan de Schelde, in Interbellum, XIII, nummer 3, mei-juni 1993, p. 9-15.

Bron: De Sadeleer S., Kennes H., Plomteux G. & Steyaert R. 1995: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Mechelen, Kanton Puurs, Klein Brabant, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 13N3, Brussel - Turnhout.

Auteurs: De Sadeleer, Sibylle & Plomteux, Greet

Datum tekst: 1995

Relaties

maakt deel uit van Kaai

Kaai (Sint-Amands)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.