Ensemble Het Water

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Berchem
Straat Generaal Capiaumontstraat, Velodroomstraat
Locatie Generaal Capiaumontstraat 22, Velodroomstraat 13, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Herinventarisatie Zurenborg (Antwerpen) (inventarisatie: 01-07-2013 - 30-06-2015).

Juridische gevolgen

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Zurenborg: deel Berchem

Deze bescherming is geldig sinds 10-01-1980.

Beschrijving

Op de vier hoeken van de Velodroom- en de Generaal Capiaumontstraat voorzag de Naamlooze Maatschappij voor het bouwen van burgerhuizen in het Oostkwartier vier monumentale ensembles van telkens vier woningen, ontworpen rond 1910 door verschillende architecten. De vier woninggroepen werden genoemd naar de vier elementen, namelijk De Aarde, Het Water, De Lucht en Het Vuur.

Enkel het hoekcomplex De Aarde is compleet bewaard, met een bouwdossier uit 1912 naar ontwerp van Jos Bascourt. De realisatie van Het Vuur en De Lucht werd verhinderd door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Op die plaatsen zijn nu hedendaagse invullingen aanwezig uit 1991 naar ontwerp van T. Cols en D. Verhulst.

Van het ensemble Het Water, een ontwerp van Cols en Defever uit 1911, werden de twee monumentale hoekpanden gesloopt in 1966 (Velodroomstraat 15). De twee woningen in de zijstraten zijn bewaard, en dragen het jaartal 1911, wat erop wijst dat dit ensemble als eerste werd gerealiseerd.

Het zijn twee identieke, in spiegelbeeld opgetrokken half vrijstaande burgerhuizen in neo-Vlaamserenaissance-stijl. Qua verhoudingen en opstand waren de panden in de zijstraten ondergeschikt aan de woningen aan frontzijde, zoals ook bij De Aarde het geval is. De woningen tellen drie traveeën en drie bouwlagen onder zadeldaken. De rode bakstenen gevels van de half vrijstaande woningen zijn verlevendigd met witte natuurstenen voor de speklagen, rolwerkcartouches, omlijstingen, hoek- en sluitstenen, rechte lateien en topstukken en kregen centrale topgevels in de voorgevel en een trapgevels in de zijgevels, allemaal typische elementen van de neo-Vlaamserenaissance-stijl.

In de voorgevels rechthoekige muuropeningen. Voordeur onder entablement geïnspireerd op de tekeningen van Hans Vredeman de Vries, neorenaissance houten deur, bovenlicht met roedeverdeling. Vensters op de begane grond met rechte latei en ontlastingsboog. Op de verdiepingen ligt de nadruk op de centrale travee met een grote houten erker bekroond door een balkon met smeedijzeren leuning, elementen die bij de woning in de Velodroomstraat zijn verdwenen. Deurvenster op de bovenverdieping bestaande uit een tweelicht met natuurstenen tussenzuil. Dakvenster met halfrond, in twee gedeeld venster, en met een geveltop met pinakels en topstuk.

Vrij gesloten zijgevels, visueel in twee helften verdeeld. Aan straatkant blinde gevel met rolwerkcartouche en getrapt dakvenster met gemetselde aanzet. Aan tuinzijde een als hoektorentje uitgewerkte open loggia met natuurstenen zuil, imitatie-steigergaten en leien bedaking. Deze gevelhelft is bekroond door een brede trapgevel, waarin een rondbogig tweelicht met deelzuiltje. Verder smalle traplichten.

De woning in de Generaal Capiaumontstraat is gaaf bewaard, met uitzondering van het metselwerk van de basis van de erker en het schrijnwerk op de verdiepingen. Bij zijn pendant in de Velodroomstraat verdween de erker met bekronend balkon en alle oorspronkelijke schrijnwerk van de vensters.

  • S.N. 2013: Herwaarderingsplan Zurenborg, deel II: Inventaris, 9, 203.

Bron: -

Auteurs: Hooft, Elise

Datum tekst: 2014

Relaties

maakt deel uit van Generaal Capiaumontstraat

Generaal Capiaumontstraat (Antwerpen)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Velodroomstraat

Velodroomstraat (Antwerpen)

is gerelateerd aan Hoekcomplex De Aarde

Generaal Capiaumontstraat 15-17, Velodroomstraat 17-19, Antwerpen (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.