Neoclassicistisch ensemble van de Berchemse Bouwhandel

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Deelgemeente Berchem
Straat Pretoriastraat
Locatie Pretoriastraat 94-98, Antwerpen (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Herinventarisatie Zurenborg (Antwerpen) (inventarisatie: 01-07-2013 - 30-06-2015).

Juridische gevolgen

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Zurenborg: deel Berchem

Deze bescherming is geldig sinds 10-01-1980.

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Deze drie eenvoudige neoclassicistische burgerhuizen werden binnen hetzelfde project opgetrokken rond 1925. De reeks is een realisatie van de N.V. Berchemse Bouwhandel, die het dossier liet opmaken door hun vaste huisarchitect Charles Wuyts.

De hypotheek-, krediet- en spaarkas “Berchemse Bouwhandel” werd opgericht in 1909 en had als hoofdactiviteit de oprichting van gebouwen. Het bedrijf liet in de periode 1910-1930 honderden huizen optrekken, waarvan een groot deel in Zurenborg. In de Pretoriastraat bijvoorbeeld, vinden we al zes bouwdossiers terug van de maatschappij. Het gaat om burgerhuizen en meergezinswoningen in alle toen gangbare stijlen. Er worden zowel eigentijdse ontwerpen getekend, in cottagestijl of art deco, als woningen die er door hun conventionele neoclassicistische gevels 19de-eeuws uitzien.

Deze woningen kregen een zeer traditionele indeling en afwerking, die volledig geïnspireerd is op de neoclassicistische standaarden uit de 19de eeuw. Enkel het ontwerp van de rechtse woning op nummer 94 week hiervan af, want die was oorspronkelijk niet bepleisterd, maar voorzien van een bakstenen parement met siermetselwerk in de muurvelden tussen de vensters. De woningen tellen drie traveeën en drie bouwlagen onder platte daken. Ook de plattegronden volgen de 19de-eeuwse conventies, met gang en trappenhuis in de deurtravee, waarnaast een enfilade van salon, eetkamer en veranda. In de achterbouw achter de trap, een keuken en wc, op de verdiepingen slaapkamers.

Nummer 94 is iets lager van de twee andere panden. De bepleistering van de lijstgevel is wellicht een latere toevoeging, aansluitend bij de neoclassicistische vormgeving van de andere twee woningen. Hardstenen plint, houten kroonlijst, rechthoekige muuropeningen met vervangen schrijnwerk.

Nummers 96 en 98 werden identiek en spiegelend ontworpen. Vaste neoclassicistische elementen zoals de hardstenen plint, de houten kroonlijst op klossen, de imitatievoegen op de begane grond en de rechthoekige muuropeningen in geprofileerde omlijstingen, geven de woningen ondanks hun bouwdatum in de jaren 1920, een 19de-eeuws uitzicht. Hiermee zijn ze getuigen van de traditionele burgerlijke smaak die in Zurenborg naast de meer vooruitstrevende ontwerpen aanwezig is. Op nummer 96 bewaren de deur en de benedenvensters hun originele schrijnwerk. Bij 98 is het stucwerk sterk vervlakt en is het schrijnwerk vervangen.

  • Stadsarchief Antwerpen, Bouwdossiers Berchem, 961 # 7719.
  • S.N. 2013: Herwaarderingsplan Zurenborg, deel II: Inventaris, 122-123.

Bron: -

Auteurs: Hooft, Elise

Datum tekst: 2014

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Pretoriastraat

Pretoriastraat (Antwerpen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.