Bank van de Arbeid

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Alternatieve naam Kantoorgebouw Bestuur der registratie en domeinen
Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Gent
Deelgemeente Gent
Straat Voldersstraat, Paddenhoek
Locatie Voldersstraat 1, Paddenhoek 12, Gent (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Gent (actualisaties: 01-01-2006 - 24-09-2007).
  • Adrescontrole Gent (adrescontroles: 25-09-2007 - 25-09-2007).
  • Inventarisatie Gent (geografische inventarisatie: 01-01-1976 - 31-12-1983).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Bank van de Arbeid

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Bank van de Arbeid

Deze bescherming is geldig sinds 24-04-1997.

Beschrijving

De ‘Belgische Bank van de Arbeid’ werd op initiatief van de socialistische politicus Edouard Anseele opgericht op 1 maart 1913 als socialistische financiële instelling. Het neoclassicistisch bankgebouw in de Voldersstraat werd na de Eerste Wereldoorlog gebouwd naar ontwerp van architect Oscar Van de Voorde, met medewerking van zijn broer Albert. De bouwaanvraag werd op 31 januari 1921 goedgekeurd. De constructie werd opgetrokken door de socialistische coöperatieve ‘Samenwerkende Maatschappij der Bouwwerklieden’ in samenwerking met aannemer Ch. Vereecke. Op 10 maart 1923 werd het nieuwe bankgebouw in gebruik genomen. Op 28 maart 1934 sloot de bank haar deuren. Het gebouw werd verkocht aan de Belgische Staat en ingericht als kantoorgebouw voor ‘Het Bestuur der Registratie en Domeinen’. In 1950 werd aan de achterzijde een uitbreiding aan het gebouw toegevoegd.

Het bankgebouw beslaat het volledige perceel tussen de Kalandenstraat en Paddenhoek. De symmetrische gevelcompositie telt zeven traveeën en drie bouwlagen onder een mansardedak (leien) met talrijke oeils-de-boeuf en dakkapellen en zijgevels van vier traveeën. De monumentale lijstgevel is opgetrokken uit Euvillesteen op een plint van simili-graniet. Architect Oscar Van de Voorde koos voor een typisch naoorlogse classiciserende ‘bankstijl’ met een monumentaal en pompeus voorkomen die de economische heropleving na de Eerste Wereldoorlog uitstraalt. De architectuur wordt getypeerd door een plastische gevelbehandeling dankzij de decoratieve bouwwijze en de bouwsculptuur. Geblokte penanten markeren de begane grond die voorzien is van rechthoekige getraliede vensters. De toegangspoort en de koetspoort van glas en ijzer zijn gevat in licht uitspringende risalieten met een bekronend gebogen fronton en worden gemarkeerd door een door consoles opgevangen balkon met twee siervazen. Bovenbouw met verticaliserende geleding. De middenpartij wordt op de bovenverdieping geritmeerd door Ionische halfzuilen. Het hoofdgestel was oorspronkelijk versierd met tweetalige opschriften: ‘Belgische Bank van den Arbeid’ en ‘Banque Belge du Travail’.

Brede uitspringende hoekpenanten zijn verrijkt met bouwsculptuur ontworpen door beeldhouwer Geo Verbanck (1881-1961). Vijf bas-reliëfs stellen het werk in de landbouw, de mijnbouw, de textielindustrie, de metaalnijverheid en de bouwnijverheid voor. De penanten worden bekroond door beeldengroepen van putti. Deze symboliseren de industrie, de handel, de scheepvaart, de wetenschappen en de kunst.

De zijgevels in de Kalandestraat en Paddenhoek zijn stilistisch eveneens opgevat in navolging van het achttiende-eeuwse classicisme, weliswaar voorzien van een soberder reliëfversiering.

Het interieur getuigt van een totaal ander karakter dan de gevelafwerking. De detaillering van het interieur verwijst naar de functionalistische richting verfraaid met ornamenten neigend naar de art deco en andere eigentijdse stijlelementen. Ook totaalconcept is typerend. Het oorspronkelijke meubilair werd vervaardigd door de Ateliers Fortuna.

De planindeling en binneninrichting beantwoordt volledig aan de publieksfunctie van het gebouw. Kenmerkend voor de bankinstelling zijn: de ondergrondse kofferzaal en bewaring van de depots, de centrale lokettenzaal met statietrap en omlopende galerij op de verdieping, en de ruime vergaderzalen op de bovenverdieping. In het rechtergedeelte van het gebouw was een conciërge- en directeurswoning ingericht, die bestond uit een eetkamer verbonden met een opmerkelijke rookkamer in moorse stijl, en een salon met op de verdieping een slaapkamer met neoclassicistische inrichting. Rijke interieurafwerking met houten lambriseringen, marmeren vloeren, trappen en schouwen, glas in lood en glastegels, en accenten in smeedijzerwerk.

  • Archief Onroerend Erfgoed (Oost-Vlaanderen), beschermingsdossier Belgische Bank van de Arbeid, Gent.
  • Documentatie Regie der Gebouwen, Open Monumentendag 11 september 1995.
  • Stadsarchief Gent, Bouwaanvragen particuliere woningen, G12, 1920/F/8.
  • CALUWAERS J. 1924: Banque Belge du Travail à Gand en château à Aelter-Sainte-Marie. Architectes: Les frères O.-H. en A. Van de Voorde, L'Emulation 46, 25-32.
  • DEMEY A. 1995: Geo Verbanck, beeldhouwer, Gent, 47-48.
  • DEMEY A. 1997: Oscar Van de Voorde, architect (1871-1938), Gent, 45-54.

Bron: -

Auteurs: Lanclus, Kathleen

Datum tekst: 2013

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Voldersstraat

Voldersstraat (Gent)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.