erfgoedobject

Duitse bunker

bouwkundig element
ID: 301054   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/301054

Juridische gevolgen

  • is deel van de aanduiding als vastgesteld bouwkundig erfgoed Hollandstellung
    Deze vaststelling is geldig sinds 28-11-2014

Beschrijving

Bovengrondse betonnen militaire constructie aan de rand van een akker op 300 meter ten zuiden van het Schipdonkkanaal, op 500 meter ten oosten van de Rapenbrugstraat, op 300 meter ten zuidoosten van een andere bunker.

Historisch overzicht

Duitse bunker opgetrokken als onderdeel van de Hollandstellung. Deze Duitse verdedigingsstelling werd tijdens de Eerste Wereldoorlog opgetrokken langs de grens met Nederland, tussen Knokke en Vrasene (Beveren). Tussen het Zwin (Knokke) en Leeskensbruggen (Maldegem) zijn de bunkers opgetrokken door het Marinekorps Flandern, vanaf Moerhuize (Maldegem) door de Etappen-Inspektion 4 (of Gruppe Gent). De zone rond Strobrugge (Maldegem) vormde een overgangsgebied. Er is een groot verschil merkbaar in de aanleg van de stelling en de bouwwijze van de bunkers in beide zones.

Volgens een legerbevel van 12 september 1916 diende de Hollandstellung tussen Moerhuize en Vrasene te bestaan uit een Vorstellung en een Hauptstellung. Het tracé van beide stellingen stond in nauw verband met zones, waar een inundatie tot stand kon gebracht worden. Alle wegen en kruispunten moesten met mitrailleurvuur gedekt kunnen worden.

Tussen Strobrugge en het kanaal Gent-Zeehaven ontdubbelde de hoofdstelling in twee verdedigingslijnen. De eerste lijn van de hoofdverdedigingslinie liep vanaf Celie over Boterhoek en Waai, ten noorden van Lembeke en Oosteeklo via Ertvelde tot Rieme. De overgebleven bunkers kennen min of meer hetzelfde ontwerp.

Op anderhalve à drie kilometer lag de tweede verdedigingslijn. Deze splitste ter hoogte van Celie af van de eerste lijn, liep iets ten zuiden van Balgerhoeke, langs de voormalige spoorlijn 58 ten westen van Eeklo richting Oostveldstraat en Antwerpse Heirweg tot Heide ten zuiden van Lembeke en Oosteeklo, via Tervenen tot Kluizen en Doornzele bij het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze verdedigingslijn was dicht bezaaid met bunkers, die in bepaalde zones op nauwelijks enkele tientallen meters van elkaar waren gepositioneerd.

De bunkers tussen Rapenbrug (Maldegem) en Vrasene (Beveren) werden opgetrokken vanaf de winter van 1916-1917. Ze werden bijna allen opgetrokken aan de hand van betonstenen met holtes, waarin wapeningsijzers gestoken konden worden om de betonstenen met elkaar te verankeren. Met deze betonstenen konden als het ware spouwmuren opgetrokken worden, waartussen nog eens beton gegoten werd. Het is niet duidelijk of alle muren op deze manier zijn opgetrokken. Wellicht is voor de bouw met betonstenen gekozen, omdat dit een snellere en gemakkelijker manier van bouwen was. Er werd veel aandacht besteed aan de camouflage van bunkers.

Beschrijving

Betonnen militaire post met een rechthoekig grondplan (8,1 x 6,5 meter) op een betonnen fundament die aan de zuidelijke zijde verder uitspringt en er met betonstenen was afgebakend. De muren zijn opgetrokken aan de hand van betonstenen. Het plafond, 1,6 meter dik, is gegoten tegen een houten bekisting en versterkt met ijzeren profielen. Op het dak is er een U-vormige borstwering. Het dak kon bereikt worden via een trap aan zuidelijke zijde, waarvan enkel het onderste deel bewaard is. Aan oostelijke zijde heeft de constructie een inslag te verwerken gekregen.

Twee toegangen (0,8 meter breed) aan zuidelijke zijde vormen de uiteinden van een gang, die via één deuropening toegang verschaft tot één rechthoekige binnenruimte (5,5 x 2,5 meter). In de binnenmuur ter hoogte van beide toegangen zit telkens een kleine opening. De bewaarde ijzeren elementen bij deze deuropening wijzen op een oorspronkelijke dubbele deur. In de binnenruimte zijn haken aan de muren aangebracht. Behalve openingen in het plafond, lopen er twee openingen horizontaal vanaf de binnenruimte tot aan de zuidelijke buitenmuur.

  • Militärarchiv Freiburg, RM 120/226: Armeebefehl, AOK 4 Ia Nr. 9/12, d.d. 12/9/1916.
  • Stadsarchief Eeklo, Fonds George Spittael, GS6, WOI Hollandstellung.
  • BIERMANN O. 1937: Deutsche Grenzsicherungen gegenüber Holland im Weltkriege, Vierteljahreshefte für Pioniere, 46.2, 104-108.
  • SAKKERS H. e.a. 2011: De Hollandstellung van Knokke tot Antwerpen. Stille getuige van de Eerste Wereldoorlog, s.l.
  • VAN GEETERUYEN A. & DE JONGH G. 1994: Hollandstellung van de kust tot Strobrugge, toen en nu, Shrapnel, 6.2.

Bron     : -
Auteurs :  Decoodt, Hannelore
Datum  : 2017


Relaties

  • Is deel van
    Hollandstellung

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2020: Duitse bunker [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/301054 (Geraadpleegd op 19-01-2020)