erfgoedobject

Rivierenhof

landschappelijk geheel
ID: 301362   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/301362

Beschrijving

Het Rivierenhof is een uitgestrekt park dat een belangrijke functie voor recreatie, erfgoed en natuur in de Antwerpse rand vervult. Het huidige park en provinciaal groendomein is een samenvoeging van de historische kern rond het kasteel Rivierenhof en de vallei van het Groot Schijn met relicten uit een vroegere parkaanleg en de 15de-eeuwse Herentalse Vaart.

Het ‘Rivierenhof’ is gelegen op grondgebied van Deurne, deelgemeente van Antwerpen. De begrenzing van van dit landschapspark wordt gevormd door de Turnhoutsebaan in het noorden, de Krijgsbaan in het oosten, de autosnelweg E313 Antwerpen-Eindhoven in het zuiden en de ring rond Antwerpen in het westen.

Reeds op de Kabinetskaart van de Ferraris (1770-1778) wordt melding gemaakt van ‘Het Rivierenhof’, maar de huidige structuur is pas herkenbaar op de kaarten van Vandermaelen (1854) en de latere topografische kaarten. Het betreft een landschapspark waarvan de oorspronkelijke inrichting met siertuinen, dreven, arboretum, sterbos, een spiegelvijver en dergelijke dateert uit het einde van de 18de eeuw. Nadat het domein in 1921 eigendom werd van de provincie Antwerpen en werd opengesteld voor het publiek, werd het echter uitgerust met spel-, sport- en educatieve infrastructuur, waardoor een gedeelte van de eigenheid verloren ging.

Binnen de grenzen van het Rivierenhof vinden we nog heel wat bouwkundig historisch erfgoed. Het meest in het oog springend is Kasteel Rivierenhof, dat opklimt tot de 16de-17de eeuw, maar waarvan het huidige classicistische uitzicht dateert uit de 18de eeuw. Het kasteel heeft een symmetrische, U-vormige opbouw en wordt vergezeld van een toegangspoort, oranjerie en een koetshuis. De meest opvallende elementen in de bijhorende parkaanleg zijn de spiegelvijver en de zesvoudige beukendreef met rondpunt en Atlasbeeld. Eveneens bij het kasteel horend, is de jachtwachters- portierswoning uit de 19de eeuw. Zeker vermeldenswaardig is de Schranshoeve (19de eeuw), bestaande uit een woonstalhuis en een langschuur, alsook het directiegebouw, een imposant, halfvrijstaand herenhuis met souterrain uit het begin van de 20ste eeuw. Daarnaast is er het Sterckshof met oude kern, maar voor het overige heropgebouwd in vrij geïnterpreteerde neo-Vlaamse renaissancestijl, het openluchttheater uit begin jaren 1950, het huidige districtshuis van Deurne (eind 1950-begin 1960), de landbouwschool en een vrijstaand neoclassicistisch herenhuis. Verder omvat het domein een restant van de Herentalse Vaart, die werd gegraven in 1490 en dienst moest doen als verbinding met Herentals en als waterbevoorrading naar Antwerpse brouwerijen. Het stenen bruggetje over de vaart kan beschouwd worden als geschiedkundig document van militaire bouwkunst uit 19de eeuw.

Niet alleen wat betreft cultuurhistorie, maar ook vanuit natuurwetenschappelijk oogpunt heeft het Rivierenhof een belangrijke waarde: de binding met de vallei van de Grote Schijn is nog aanwezig en dankzij een behoorlijk bomenbestand kan dit park binnen de stedelijke rand van Antwerpen dienst doen als geschikt resthabitat voor vogels en kleine knaagdieren. Het Rivierenhof is met zijn 144 ha het grootste park van de agglomeratie dat Deurne verdeelt in twee stukken en volledig wordt geflankeerd door bebouwing en wegeninfrastructuur. Het domein kan dan ook terecht worden beschouwd als een ‘groene vinger’ in de stedelijke zone. Het vertegenwoordigt daarmee een belangrijke esthetische en ook structurerende waarde.

  • Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België, uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
  • Topografische kaart van België, Philippe Vandermaelen, uitgegeven in 1846-1854, schaal 1:20.000.
  • Topografische kaarten van België, Herziening derde editie, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1900-1930, schaal 1:20.000.

Bron     : Ankerplaats 'Rivierenhof'. Landschapsatlas, A10025, Agentschap Onroerend Erfgoed, Brussel.
Auteurs : Agentschap Onroerend Erfgoed
Datum  : 2001


Relaties

  • Is deel van
    Borgerhout
    Borgerhout (Antwerpen)

  • Is deel van
    Deurne
    Deurne (Antwerpen)

  • Omvat
    Sterckshof
    Hooftvunderlei 160 (Antwerpen)

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Rivierenhof [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/301362 (Geraadpleegd op 20-06-2019)