Teksten van Museumtuin met loopgraven bij herberg 'Sanctuary Wood'

Loopgraven Museumtuin (2016) ()

Museum met allerhande oorlogstuig (o.m. uitrustingsstukken en wapens). Vooral de driedimensionale foto's over de oorlog, die via kijkkastjes bekeken kunnen worden, zijn populair. Achter het museum bevinden zich nog (deels authentieke) loopgraven met betonconstructies en schuilplaatsen, die deel uitmaakten van het 'Vince Street’-complex uit 1916. Er zijn ook nog authentieke boomstronken te zien, die tijdens de oorlog werden stukgeschoten, granaattrechters, evenals vroege Duitse grafzerken. ‘Sanctuary Wood’ is de naam die de Britten tijdens de Eerste Wereldoorlog gaven aan het bos ten zuiden van de Meenseweg in Ieper, dat nu ongeveer overeenstemt met het Hogebos. De huidige museumtuin behoorde bij het bos dat voor 1914 uitgestrekter was dan het huidige Hogebos.

Na de Eerste Wereldoorlog lag de omgeving in en rond Ieper bezaaid met honderden kilometers loopgraven en andere militaire infrastructuur. In dit perceel, dat tot 1914 bij Sanctuary Wood hoorde, besloten de eigenaars een deel van het loopgravensysteem te behouden. Ze bouwden er een museum uit. Het is één van de weinige oorlogsmusea die sinds het ontstaan van het oorlogstoerisme na 1918 ononderbroken is blijven voortbestaan. In de museumtuin bevinden zich nog steeds de (deels authentieke) loopgraven met betonconstructies en schuilplaatsen, die deel uitmaakten van het 'Vince Street’-complex uit 1916. Er zijn ook nog authentieke boomstronken te zien, die tijdens de oorlog werden stukgeschoten, evenals vroege Duitse grafzerken. Toen begin de jaren 1980 een bodemverzakking op het terrein werd vastgesteld, kwam een ondergrondse tunnel of overdekte loopgraaf aan het licht. De tunnel behoort mogelijk tot het uitgebreide netwerk van het ‘Crab Crawl’ tunnel complex, een Britse ondergronds schuilplaats, uitgebouwd in de periode 1916-17.

De hier zichtbare oorlogsrestanten zijn verbonden aan de 2de slag om Ieper (april-mei 1915). Bij het uitbreken van de oorlog lag Sanctuary Wood op enkele kilometer afstand van het front zoals het in oktober-november 1914 in een brede boog rond Ieper kwam te liggen. Maar dat veranderde in het voorjaar 1915 toen het Duitse leger een offensief op het Ieperfront waagde. Tot een doorbraak kwam het niet, maar de geallieerden moesten wel terrein prijsgeven. Het front verschoof dichter tot bij Ieper. In deze omgeving kwam het offensief eind mei 1915 tot stilstand op de oostelijke rand van Sanctuary Wood. De museumtuin lag toen in vogelvlucht ongeveer 300 m achter de Britse eerste linie. In september 1915, maar vooral in juni 1916 volgden in dit deel van het front (sector Hooge-Sanctuary Wood) kleinere offensieven die de frontlijn naar de westelijke rand van het bos deed verschuiven. In de daaropvolgende periode bouwden de Britten de linies hier verder uit. De loopgraven in de museumtuin maakten deel uit van het netwerk van reserve- en verbindingsloopgraven achter de Britse eerste lijn, die aan de overzijde van de Canadalaan lag. In het achterste deel van de museumtuin (dichtst bij landbouwgrond) ligt de loopgraaf ‘Hill street’ waarvan de authenticiteit op loopgravenkaarten en luchtfoto’s kan worden bevestigd. In de loop van de jaren werden wel herstellingen voor de consolidatie van de loopgraven uitgevoerd, hier en daar met extra opsmuk.

  • THE NAVAL AND MILITARY PRESS IN ASSOCIATION WITH THE NATIONAL ARCHIVES s.d.: The National Archives British Trench Map Atlas. The Western Front 1914-18. 1:10,000 regular series with an index of over 20,000 trench and topographical names and a commentary for each map [CD-rom], Zillebeke, 28NW4&28NE3, wo297_0701, 28-01-1917.
  • S.N. 2009: Sanctuary Wood Museum (Hill 62) [online], http://www.greatwar.co.uk/ypres-salient/museum-sanctuary-wood.htm (geraadpleegd op 10 september 2011).
  • VANDEWALLE J., BARTON P. & DOYLE P. 2005: Beneath Flanders fields. Tunnels en mijnen 1914-18, Zonnebeke, 107, 235.
  • Informatie verkregen van Birger Stichelbaut, UGent, vakgroep archeologie, op basis van luchtfoto’s 1915-18 (23 maart 2012).

Bron: -
Auteurs:  Verboven, Hilde
Datum:


Je kan deze pagina citeren als: Verboven, Hilde: Museumtuin met loopgraven bij herberg 'Sanctuary Wood' [online], https://id.erfgoed.net/teksten/193764 (geraadpleegd op )


Oorlogslandschap Sanctuary Wood_versie1_22122015 ()

Beschrijving locatie

Sanctuary Wood, waarvan het noordelijk deel nu Hogebos geheten wordt, is een bos op ca. 1,5 kilometer ten oosten van Zillebeke, ten noord-noordoosten van Hill 62 en de begraafplaats "Sanctuary Wood Cemetery". In het bos zijn nog diverse restanten uit de Eerste Wereldoorlog aanwezig, evenals achter het museum Hill 62 - Sanctuary Wood.

Beschrijving relict

In het huidige Hogebos, het vroegere Sanctuary Wood, zijn nog diverse kraters, (restanten van) betonconstructies en spoorweginfrastructuur aanwezig, allen afkomstig uit de Eerste Wereldoorlog. Achter het museum Hill 62 - Sanctuary Wood, zijn nog steeds authentieke loopgraven uit het voormalige Sanctuary Wood aanwezig.

Historische achtergrond

Het huidige Hogebos is kleiner als zijn voorganger, dat Sanctuary Wood heette en ook nog ten zuiden van de Canadalaan (pas na de Eerste Wereldoorlog aangelegd) liep. Het bos werd Sanctuary Wood geheten omdat de plek in november 1914 (Eerste Slag bij Ieper) een rustplaats was voor de troepen. Het verhaal wil dat verdwaalde militairen hier werden samengebracht onder het bevel van generaal Bulfin (2de brigade), die hen verzekerde dat ze “in sanctuary” waren en zonder zijn uitdrukkelijke toestemming nooit bij de gevechten konden worden ingeschakeld.

In 1915 kwam de frontlinie steeds dichter bij Sanctuary Wood, zeker toen de Duitsers zich in mei 1915 in het oosten van het bos bevonden en de Britten en Fransen die in het westen van het bos vertoefden, opjaagden.

Enkele mijnkraters in het hoogste gedeelte van het huidige Drieblotenbos, door de Duitsers Trichterstellung geheten, door de Britten The Birdcage, dateren van de zware gevechten die hier woedden eind september 1915. Op 25 september bestormden de Britten het bos, zodat ze konden verhinderen dat Duitse eenheden richting Loos zouden vertrekken. Diezelfde dag lieten ze drie mijnen ontploffen en konden ze het bos veroverden. 's Avonds hadden de Duitsers hun stellingen in het oostelijk deel van het bos alweer stevig in handen. Een Brits bataljon van de Gordon Highlanders werd hierbij omsingeld en bijna volledig vernietigd. Duitse manschappen ontdekten dat een deel van een tunnel, via één van de nieuwe kraters, nog bruikbaar was en ondergroeven op vier dagen tijd van hieruit een kleine uitstulping in de Britse linies. Van hieruit organiseerden ze een tegenaanval en lieten ze op 29 september een deel van de Britse linies de lucht in vliegen. Op vijf dagen tijd vielen hier ongeveer 1.000 doden.

Tijdens de Slag om Mount Sorrel (van 2 tot 13 juni 1916) lag het bos in het centrum van de gevechten. De Canadese 3de divisie, die uit manschappen bestond die nog niet aan de gevechten hadden deelgenomen, bezette hier het front bij het uitbreken van de aanval en werd zwaar door de Duitsers onder vuur genomen. Tijdens de daaropvolgende Duitse aanval werd een groot deel van Sanctuary Wood, Hill 62, Armagh Wood en Mount Sorrel ingenomen, ten koste van vele slachtoffers. Een slecht voorbereide tegenaanval op 3 juni mislukte. De volgende dagen werden de Canadezen nog verder achteruit gedreven, richting Ieper. Een tegenaanval op 13 juni lukte nu wel en wordt beschouwd als de eerste Canadese succesvolle aanval.

Er kon nu nauwelijks nog sprake zijn van bos, het terrein was herschapen in een modderpoel. Tot juni 1916 waren er drie Britse begraafplaatsen in Sanctuary Wood, allemaal ontstaan in de periode mei-augustus 1915. Ze bevatten respectievelijk 56, 55 en 101 doden. De eerste twee bevonden zich aan de westkant van het bos, de derde bevond zich in een open plek aan de oostkant van het bos. Tijdens de Slag om Mount Sorrel werden de drie begraafplaatsen volledig vernield. Er bleven alleen nog sporen van de tweede begraafplaats over, die de basis vormden van de huidige begraafplaats.

Aan beide kanten van het bos werden loopgraven, betonnen constructies en andere versterkingen aangelegd. De Duitse stellingen aan de oostkant van het bos werden op Britse militaire stafkaarten bedacht met variaties op "Ignorance" (noordkant van het bos), "Jackdaw" (centrum) en "Jam" meer naar het zuiden (deel uitmakend van het "Vince Street – Jam Row"-systeem), waar zich nu het huidige museum met de loopgraven bevinden.

Ten gevolge van de Derde Slag om Ieper moesten de Duitsers hun terrein in Sanctuary Wood prijsgeven, doch in het voorjaar van 1918 zouden ze tijdens het Duitse Lente-Offensief het ganse bos inpalmen. Op 28 september 1918 werd Sanctuary Wood definitief veroverd door de 9th (Scottish) Division.

Britse militaire stafkaart "Zillebeke", 28 NW4 & NE3 / 5a, 01/04/1917, The Imperial War Museum Trench Map Archive on CD-rom, The Imperial War Museum.

COOMBS R. 2001: Before endeavour fades. A guide to the battlefields of the First World War, London.

SCOTT M. 1992: The Ypres Salient. A guide to the cemeteries and memorials of the Salient, Norwich-Norfolk.

Informatie verkregen van Bert Heyvaert (12 september 2005).


Bron: DeCOODT H. 2005: Oorlogslandschap Sanctuary Wood (Zillebeke - WOI) [online], https://inventaris.onroerenderfgoed.be/woi/relict/96045 (geraadpleegd op 22 december 2015).
Auteurs:  Decoodt, Hannelore
Datum:


Je kan deze pagina citeren als: Decoodt, Hannelore: Museumtuin met loopgraven bij herberg 'Sanctuary Wood' [online], https://id.erfgoed.net/teksten/184014 (geraadpleegd op )