De dorpskom van Watou (Poperinge) wordt gekenmerkt door twee marktpleinen (Watouplein, Kleine Markt) van elkaar gescheiden door de Heidebeek (Ook Warandebeek genoemd), en gedomineerd door de centraal gelegen parochiekerk Sint-Bavo middenin een omhaagd kerkhof (Kerkhofplein). De dorpskom wordt ontsloten door de Steenvoordestraat die van zuid naar noord langsheen het Watouplein overgaat in de Moenaardestraat. Vandaag is de dorpskom ten westen afgeboord door open weiland aansluitend bij de vallei van de Warandebeek.

Historiek

Het ontstaan van Watou wordt tussen 600 en 800 gesitueerd, als feodale leengrond van de Franse stad Kassel. De kerk werd vermoedelijk gesticht als een Eigenkirche in de 11de of 12de eeuw. Het 13de-eeuwse kasteel lag ten westen van de kerk en is vandaag nog herkenbaar aan een wal wat mogelijk op het bestaan van een motte wijst. Het kasteel van Watou dateert uit de 17de eeuw, de wallen rond het perceel en de toegangspoort zijn de enige restanten uit die periode.

De Kabinetskaart van de Ferraris toont de kerk, het omgracht kasteel, de kasteelhoeve en de omringende boomgaard weer. Ten noordwesten lag de omwalling van de feodale motte. Rondom de dorpskern lag weiland en verder weg akkers. Een kerkweg doorkruiste de akkers tot aan de kerk in het zuidwesten. De situatie blijft min of meer ongewijzigd tot in de 20ste eeuw. De omwalling vlakbij de Warandebeek was tegen het midden van de 20ste eeuw grotendeels verdwenen.

• Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden voor Zijn Koninklijke Hoogheid de Hertog Karel Alexander van Lotharingen, Jozef Jean François de Ferraris, Koninklijke Bibliotheek van België, uitgegeven in 1770-1778, schaal 1:11.520 herleid naar 1:25.000.
• Atlas van de Buurtwegen, opgesteld naar aanleiding van de wet op de buurtwegen van 10 april 1841, schaal 1:2.500 (overzichtsplannen schaal 1:10.000).
• Kaart van België, Militair Cartografisch Instituut, uitgegeven in 1928-1950, schaal 1:20.000.
• DELEPIERE A.-M. &; HUYS M. 1989: Watou [online], Watou (geraadpleegd op 9 juni 2016).
• VANHOVE Dries 2020: Dorpskom Watou. Beheersplan, Poperinge (https://id.erfgoed.net/plannen/1160).