Duitse geschutsbunker

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Willebroek
Deelgemeente Blaasveld
Straat Molenweg
Locatie Molenweg zonder nummer, Willebroek (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Typologiebunkers
DateringWO I
Tags Eerste Wereldoorlog

Beschrijving

Bijna volledig ondergrondse bunker langs een pad in het gemeentelijk park 'Bel Air' in Willebroek. De bunker situeert zich langs een pad aan de zuidwestelijke zijde van het park, tegen de Zwarte Beek. In dit park zijn vijf bunkers terug te vinden.

Historisch overzicht

Duitse bunker uit de Eerste Wereldoorlog, opgetrokken als onderdeel van de 'Südabschnitt'. Dit is een Duitse bunkerlinie van de 'Stellung Antwerpen', die ten zuiden van Antwerpen werd aangelegd, tussen de Kloosterstraat in Bornem en Blaasveld (Willebroek). De bunkers van de 'Südabschnitt' waren opgetrokken volgens gestandaardiseerde ontwerpen.

De bunker ligt bijna volledig ondergronds. Voor zover zichtbaar heeft de bunker een rechthoekige plattegrond van bij benadering 5,50 x 4,60m. In het dak zitten aan zuidwestelijke zijde twee ronde openingen. Op het zichtbare deel van de muur aan westelijke zijde zijn betonspatten aangebracht.

Afgaande op de vorm en de afmetingen (bij benadering) en de plaats van de twee ronde openingen doorheen het dak, kan er besloten worden dat het een type geschutsbunker betreft, die gebouwd was voor Belgische 7,5cm kanonnen op plaataffuit. Deze kanonnen, in principe bedoeld als veldgeschut, waren door de Duitsers verwijderd uit de forten en schansen rond Antwerpen. Op Duitse plannen werd dit type bunkers aangeduid met 'ZWSTR', wat staat voor 'Zwischenstreiche', wat interval of tussenruimte betekent. In de Belgische na-oorlogse inventarisatie werd dit type aangeduid met '1A'.

Dit type komt nog voor in de 'Stellung Antwerpen'. In de 'Westabschnitt' bijvoorbeeld, een Duitse bunkerlinie van de 'Stellung Antwerpen' ten westen van Antwerpen met dezelfde bunkertypes, werd dit type in 2001 acht keer teruggevonden, telkens per twee, waarbij de ene noordwaarts gericht was, de andere zuidwaarts. Aangenomen wordt dat dit principe ook zo doorgevoerd werd in de 'Südabschnitt'. Vermoedelijk had dit koppel geschutsbunkers telkens een gelijk, maar aan elkaar gespiegeld ontwerp. In het park 'Bel Air' is inderdaad nog een andere geschutsbunker met plaataffuit terug te vinden. Bij deze bunker zijn de schiet- en kijkopeningen noordoostwaarts gericht.

Het betreft een type bunker met een rechthoekige plattegrond, met één L-vormige toegang aan een zijkant, die uitmondt in de enige bunkerkamer. In de voormuur van de bunker zit een schietopening voor het kanon, met ernaast een kleine, naar buiten toe versmallende kijkopening. De schietopening meet aan buitenzijde 100 x 55cm, terwijl de kijkopening aan de buitenzijde 15cm breed is. De plaataffuit van het kanon was bevestigd aan de binnenwand van de bunker. De schietopening kon aan de buitenzijde met een ijzeren plaat afgedekt worden.

  • GILS R. s.d.: Typeplans Duitse bunkers uit 1917 te Antwerpen, Vesting, Antwerpen.
  • GILS R. 2001: Vesting Antwerpen. Deel IV. Bunkers en bunkerstellingen (1914-1945), België onder de wapens 19, Erpe.
  • VAN DAELE A. 2014: Kaiserliche Festung Antwerpen. Südabschnitt. De vierde sector, Vesting, 4, 3-6.
  • VAN HOLLEBEEKE Y., BOURGEOIS J. & STICHELBAUT B. 2013: Inventarisatie van bovengronds bewaarde WO I – relicten van de Antwerpse Südabschnitt (Klein-Brabant tot kanaal Schoten-Turnhout), onuitgegeven studie Universiteit Gent, vakgroep Archeologie in opdracht van Provincie Antwerpen, Dienst Erfgoed.
  • VAN MEIRVENNE R. 2001: Duitse verdedigingslijn van 1917 op de Linkerscheldeoever, s.l.
  • VAN MEIRVENNE R. & DEVOS P. 2002: De Duitse bunkerlinie van Steendorp-Vrasene 1917, Kleine Cultuurgids Provincie Oost-Vlaanderen, Gent.

Bron: -

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2017

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Blaasveld

Blaasveld (Willebroek)

maakt deel uit van Duitse bunkerlinie Südabschnitt

Bornem (Bornem), Liezele, Puurs, Ruisbroek (Puurs), Blaasveld, Willebroek (Willebroek)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.