Duitse bunker

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Brecht
Deelgemeente Brecht
Straat Sint Jobbaan
Locatie Sint Jobbaan zonder nummer, Brecht (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie bunkers Turnhoutkanalstellung (thematische inventarisatie: December 2017 - December 2018).

Juridische gevolgen

is deel van de bescherming als cultuurhistorisch landschap Brechtse Heide

Deze bescherming is geldig sinds 27-05-1977.

Beknopte karakterisering

Typologiebunkers
DateringWO I
Tags Eerste Wereldoorlog

Beschrijving

Halfondergrondse betonnen militaire constructie, gelegen aan zuidelijke zijde van het kanaal Dessel-Schoten, net ten zuiden van het jaagpad in een bosje, ter hoogte van de Van Bavellaan (aan de overzijde van het kanaal). Het terrein rond de bunker is verhoogd en bevat mogelijk nog sporen van loopgraven.

Historisch overzicht

Duitse bunker, opgetrokken als onderdeel van de 'Turnhoutkanalstellung'. Dit betreft een Duitse stelling uit de Eerste Wereldoorlog met verdedigingswerken, die vanaf november 1916 was aangelegd langs het kanaal Dessel-Schoten-Turnhout. Aan de Oude Kom in Turnhout draaide de stelling weg van het kanaal in de richting van Corsendonk (Oud-Turnhout) en vormde ze een halve kringstelling ten oosten van Turnhout.

Ter hoogte van strategische punten zoals sluizen, bruggen, zwaaikommen, wegen en spoorwegen werden verdedigingswerken zoals bunkers, mitrailleuropstellingen, loopgraven en draadhindernissen opgetrokken. In het totaal zouden er oorspronkelijk 132 bunkers zijn opgetrokken langs de 'Turnhoutkanalstellung'. De meeste bunkers kunnen teruggebracht worden tot drie types.

Volgens een Duitse kaart zou het gaan om een 'Masch.Gew.Stand zugl. Unterschlupf für 18 Man'. Dit betreft een bunker met bijhorende mitrailleursopstelling die eveneens diende te fungeren als manschappenverblijf voor 18 man. Dit type bunker wordt in Belgische inventarissen aangeduid met type I.

Volgens deze Duitse kaart van de 'Turnhoutkanalstellung' waren er tussen brug 11 en sluis nr. 2 twee bunkers van dit type opgetrokken, telkens met een bijhorende mitrailleursopstelling met dubbele schietrichting (westelijke respectievelijk noordoostelijke richting). Tussen de twee bunkers met mitrailleursopstelling waren er vervolgens nog drie kleine observatieposten (type III) voorzien, waarvan er één bewaard is.

Beschrijving

Bijna volledig ondergrondse betonnen constructie met rechthoekig grondplan van grosso modo 6 x 5,4 meter uit gewapend beton. De randen van het dak zijn voor zover zichtbaar schuin afgewerkt, behalve aan de achterzijde. Het plafond is versterkt met stalen profielen (rails) waartussen een houten beplanking werd geplaatst (deels bewaard). Een gang, parallel met de achtermuur verbindt de twee toegangen tot de bunker. In deze gang monden twee rechthoekige ruimtes uit, die ook onderling via een doorgang met elkaar verbonden zijn. In de bunker zijn een kachelnis en lampnisjes uitgewerkt, evenals één opening doorheen het plafond. In dit type bunker zijn doorgaans zinkputjes aanwezig.

  • Koninklijk Legermuseum Brussel, Fonds 185, doos 573: Turnhoutkanal. 1:20.000 (Duitse kaart met aanduiding bunkers).
  • DOSSCHE R., GHEYLE W., BOURGEOIS J., VAN EETVELDE V. & STICHELBAUT B. 2012: Zimmermann anno 2010. Inventarisatie en (omgevings)analyse van bovengronds bewaarde WO I-relicten van de Antwerpen-Turnhoutstellung, Universiteit Gent in opdracht van de Provincie Antwerpen, Dienst Erfgoed.
  • GHEYLE W. & BOURGEOIS I. 2013: Vergeten linies. Antwerpse bunkers en loopgraven door de lens van Leutnant Zimmermann (1918), deel 1 en deel 2, Streekgericht 3, Antwerpen.
  • GILS R. s.d.: Typeplans Duitse bunkers uit 1917 te Antwerpen, Vesting, Antwerpen.
  • GILS R. 2001: Vesting Antwerpen. Deel IV. Bunkers en bunkerstellingen (1914-1945), België onder de wapens 19, Erpe.

Bron: -

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2018

Relaties

maakt deel uit van Brecht

Brecht (Brecht)

maakt deel uit van Brechtse Heide

Brecht, Sint-Lenaarts (Brecht), Westmalle (Malle), Schilde (Schilde), Zoersel (Zoersel)

maakt deel uit van Brechtse Heide

Brecht, Sint-Job-in-'t Goor, Sint-Lenaarts (Brecht), Westmalle (Malle), Schilde (Schilde)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Turnhoutkanalstellung

Beerse (Beerse), Brecht, Sint-Job-in-'t Goor, Sint-Lenaarts (Brecht), Oud-Turnhout (Oud-Turnhout), Rijkevorsel...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.