Duitse bunker

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Brecht
Deelgemeente Brecht
Straat Vaartdijk
Locatie Vaartdijk zonder nummer, Brecht (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie bunkers Turnhoutkanalstellung (thematische inventarisatie: December 2017 - December 2018).

Juridische gevolgen

is deel van de bescherming als cultuurhistorisch landschap Brechtse Heide

Deze bescherming is geldig sinds 27-05-1977.

Beknopte karakterisering

Typologiebunkers
DateringWO I
Tags Duitse bunker

Beschrijving

Bijna volledig bovengrondse betonnen militaire constructie, gelegen in een weide aan zuidelijke zijde van het kanaal Dessel-Schoten, ten zuiden van het jaagpad. De bunker ligt op 1200 meter ten noordoosten van bunker type I , op 370 meter ten zuidwesten van bunker type I, op 1700 meter van brug 11.

Historisch overzicht

Duitse bunker, opgetrokken als onderdeel van de 'Turnhoutkanalstellung'. Dit betreft een Duitse stelling uit de Eerste Wereldoorlog met verdedigingswerken, die vanaf november 1916 was aangelegd langs het kanaal Dessel-Schoten-Turnhout. Aan de Oude Kom in Turnhout draaide de stelling weg van het kanaal in de richting van Corsendonk (Oud-Turnhout) en vormde ze een halve kringstelling ten oosten van Turnhout.

Ter hoogte van strategische punten zoals sluizen, bruggen, zwaaikommen, wegen en spoorwegen werden verdedigingswerken zoals bunkers, mitrailleuropstellingen, loopgraven en draadhindernissen opgetrokken. In het totaal zouden er oorspronkelijk 132 bunkers zijn opgetrokken langs de 'Turnhoutkanalstellung'. De meeste bunkers kunnen teruggebracht worden tot drie types.

Volgens een Duitse kaart zou het gaan om een 'Unterschlupf für 3 Man. zugl. Inf. Beobachter'. Dit betreft een kleine schuilplaats voor drie personen, die eveneens diende te fungeren als observatiepost. Een ronde opening doorheen het dak diende wellicht voor het gebruik van een periscoop. Dit type bunker wordt in Belgische inventarissen aangeduid met type III.

Volgens deze Duitse kaart van de 'Turnhoutkanalstellung' waren er tussen brug 11 en sluis nr. 2 twee bunkers van het type I opgetrokken, telkens met een bijhorende mitrailleursopstelling met dubbele schietrichting (westelijke respectievelijk noordoostelijke richting). Tussen de twee bunkers met mitrailleursopstelling waren er vervolgens nog drie kleine observatieposten (type III) voorzien, waarvan deze bunker bewaard is.

Beschrijving

Kleine betonnen militaire constructie met een rechthoekig grondplan van min of meer 360 x 240 cm, opgetrokken uit gewapend beton, met een plafond versterkt met stalen profielen, met ertussen houten beplanking (deels bewaard). Het dak van dit type bunker is vooraan gebogen, terwijl de hoeken van de voormuur schuin zijn afgewerkt. Toegang centraal in de achterzijde. In de voormuur steekt een gleuf die tot een kleine opening aan de buitenzijde versmalt. Het plafond ter hoogte van deze gleuf is hoger uitgewerkt. Bij dit type bunker zit er in de vloer normaal gezien een rond zinkputje, terwijl er één ronde opening doorheen het dak steekt.

  • Koninklijk Legermuseum Brussel, Fonds 185, doos 573: Turnhoutkanal. 1:20.000 (Duitse kaart met aanduiding bunkers).
  • DOSSCHE R., GHEYLE W., BOURGEOIS J., VAN EETVELDE V. & STICHELBAUT B. 2012: Zimmermann anno 2010. Inventarisatie en (omgevings)analyse van bovengronds bewaarde WO I-relicten van de Antwerpen-Turnhoutstellung, Universiteit Gent in opdracht van de Provincie Antwerpen, Dienst Erfgoed.
  • GHEYLE W. & BOURGEOIS I. 2013: Vergeten linies. Antwerpse bunkers en loopgraven door de lens van Leutnant Zimmermann (1918), deel 1 en deel 2, Streekgericht 3, Antwerpen.
  • GILS R. s.d.: Typeplans Duitse bunkers uit 1917 te Antwerpen, Vesting, Antwerpen.
  • GILS R. 2001: Vesting Antwerpen. Deel IV. Bunkers en bunkerstellingen (1914-1945), België onder de wapens 19, Erpe.

Bron: -

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2018

Relaties

maakt deel uit van Brecht

Brecht (Brecht)

maakt deel uit van Brechtse Heide

Brecht, Sint-Lenaarts (Brecht), Westmalle (Malle), Schilde (Schilde), Zoersel (Zoersel)

maakt deel uit van Brechtse Heide

Brecht, Sint-Job-in-'t Goor, Sint-Lenaarts (Brecht), Westmalle (Malle), Schilde (Schilde)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Turnhoutkanalstellung

Beerse (Beerse), Brecht, Sint-Job-in-'t Goor, Sint-Lenaarts (Brecht), Oud-Turnhout (Oud-Turnhout), Rijkevorsel...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.