Duitse bunker

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Turnhout
Deelgemeente Turnhout
Straat Steenweg op Oosthoven
Locatie Steenweg op Oosthoven 135, Turnhout (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie bunkers Turnhoutkanalstellung (thematische inventarisatie: December 2017 - December 2018).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Typologiebunkers
DateringWO I
Tags Eerste Wereldoorlog

Beschrijving

Halfondergrondse betonnen militaire constructie, gelegen ten zuidoosten van Oude Kom en het kanaal Dessel-Schoten. De bunker ligt meer bepaald in een tuin, achter Steenweg op Oosthoven 135.

Historisch overzicht

Duitse bunker, opgetrokken als onderdeel van de 'Turnhoutkanalstellung'. Dit betreft een Duitse stelling uit de Eerste Wereldoorlog met verdedigingswerken, die vanaf november 1916 was aangelegd langs het kanaal Dessel-Schoten-Turnhout. Aan de Oude Kom in Turnhout draaide de stelling weg van het kanaal in de richting van Corsendonk (Oud-Turnhout) en vormde ze een halve kringstelling ten oosten van Turnhout.

Ter hoogte van strategische punten zoals sluizen, bruggen, zwaaikommen, wegen en spoorwegen werden verdedigingswerken zoals bunkers, mitrailleuropstellingen, loopgraven en draadhindernissen opgetrokken. In het totaal zouden er oorspronkelijk 132 bunkers zijn opgetrokken langs de 'Turnhoutkanalstellung'. De meeste bunkers kunnen teruggebracht worden tot drie types.

Volgens een Duitse kaart zou het gaan om een 'Unterschlupf für 3 Man. zugl. Inf. Beobachter'. Dit betreft een kleine schuilplaats voor drie personen, die eveneens diende te fungeren als observatiepost. Een ronde opening doorheen het dak diende wellicht voor het gebruik van een periscoop. Dit type bunker wordt in Belgische inventarissen aangeduid met type III.

Volgens de Duitse kaart van de 'Turnhoutkanalstellung' maakte deze bunker deel uit van een rij versterkingen die aan weerszijden van de Steenweg op Oosthoven waren aangelegd. Aan de uiteinden van deze rij versterkingen werd een bunker van het type I ingeplant, met een schootsveld in noordwestelijke respectievelijk zuidoostelijke richting. Daartussen waren een zestal observatieposten (type III) opgetrokken, aldus de kaart. Tussen Oude Kom en het bruggenhoofd bij de Steenweg op Mol waren de bunkers met de observatieposten verbonden door met hout gestutte loopgraven. Vóór deze versterkingen waren draadhindernissen opgetrokken.

Beschrijving

Kleine betonnen bunker van het type III. Dit type heeft een rechthoekig grondplan van min of meer 360 x 240 cm. Bij dit type is het plafond versterkt met stalen profielen, waartussen er houten beplanking gestoken werd. Het dak is bij dit type vooraan, aan noordoostelijke zijde gebogen, terwijl de hoeken van de voormuur schuin zijn afgewerkt. De toegang zit centraal in de (zuidwestelijke) achterzijde. Bij dit type steekt er in de voormuur aan de binnenzijde een gleuf die versmalt tot een kleine opening aan de buitenzijde. Het plafond ter hoogte van deze gleuf is hoger uitgewerkt. Bij dit type bunker zit er in de vloer normaal gezien een rond zinkputje, terwijl er één ronde opening met buis doorheen het dak steekt.

  • Koninklijk Legermuseum Brussel, Fonds 185, doos 573: Turnhoutkanal. 1:20.000 (Duitse kaart met aanduiding bunkers).
  • DOSSCHE R., GHEYLE W., BOURGEOIS J., VAN EETVELDE V. & STICHELBAUT B. 2012: Zimmermann anno 2010. Inventarisatie en (omgevings)analyse van bovengronds bewaarde WO I-relicten van de Antwerpen-Turnhoutstellung, Universiteit Gent in opdracht van de Provincie Antwerpen, Dienst Erfgoed.
  • GHEYLE W. & BOURGEOIS I. 2013: Vergeten linies. Antwerpse bunkers en loopgraven door de lens van Leutnant Zimmermann (1918), deel 1 en deel 2, Streekgericht 3, Antwerpen.
  • GILS R. s.d.: Typeplans Duitse bunkers uit 1917 te Antwerpen, Vesting, Antwerpen.
  • GILS R. 2001: Vesting Antwerpen. Deel IV. Bunkers en bunkerstellingen (1914-1945), België onder de wapens 19, Erpe.

Bron: -

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2018

Relaties

maakt deel uit van Steenweg op Oosthoven

Steenweg op Oosthoven (Turnhout)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Turnhoutkanalstellung

Beerse (Beerse), Brecht, Sint-Job-in-'t Goor, Sint-Lenaarts (Brecht), Oud-Turnhout (Oud-Turnhout), Rijkevorsel...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.