Duitse bunker

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Antwerpen
Gemeente Schoten
Deelgemeente Schoten
Straat Brechtsebaan
Locatie Brechtsebaan 866, Schoten (Antwerpen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie bunkers Turnhoutkanalstellung (thematische inventarisatie: December 2017 - December 2018).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Typologiebunkers
DateringWO I
Tags Eerste Wereldoorlog

Beschrijving

Betonnen militaire constructie, gelegen in de tuin van de woning op adres Brechtsebaan 866. De bunker ligt meer bepaald op ongeveer 40 meter ten noordwesten van het kanaal Dessel-Schoten.

Historisch overzicht

Duitse bunker, opgetrokken als onderdeel van de 'Turnhoutkanalstellung'. Dit betreft een Duitse stelling uit de Eerste Wereldoorlog met verdedigingswerken, die vanaf november 1916 was aangelegd langs het kanaal Dessel-Schoten-Turnhout. Aan de Oude Kom in Turnhout draaide de stelling weg van het kanaal in de richting van Corsendonk (Oud-Turnhout) en vormde ze een halve kringstelling ten oosten van Turnhout.

Ter hoogte van strategische punten zoals sluizen, bruggen, zwaaikommen, wegen en spoorwegen werden verdedigingswerken zoals bunkers, mitrailleuropstellingen, loopgraven en draadhindernissen opgetrokken. In het totaal zouden er oorspronkelijk 132 bunkers zijn opgetrokken langs de 'Turnhoutkanalstellung'. De meeste bunkers kunnen teruggebracht worden tot drie types.

Volgens een Duitse kaart zou het gaan om een 'Unterschlupf für 3 Man. zugl. Inf. Beobachter'. Dit betreft een kleine schuilplaats voor drie personen, die eveneens diende te fungeren als observatiepost. Een ronde opening doorheen het dak diende wellicht voor het gebruik van een periscoop. Dit type bunker wordt in Belgische inventarissen aangeduid met type III.

Aan de noordwestelijke zijde van sluis 6 waren er volgens de Duitse kaart twee bunkers van het type I opgetrokken aan beide zijden van de sluis, met er tussen twee vooruitgeschoven observatieposten van het type III. De mitrailleursposten waren volgens deze kaart respectievelijk in noordoostelijke en zuidwestelijke richting georiënteerd, en hadden dus de oevers van het kanaal in beide richtingen in het vizier.

Beschrijving

Kleine betonnen militaire constructie van het type III. Dit type heeft een rechthoekig grondplan van min of meer 360 x 240 cm. Het plafond is doorgaans versterkt met stalen profielen, waartussen houten beplanking stak. Het dak aan de (noordwestelijke) voorzijde is bij dit type gebogen terwijl de hoeken van de voormuur schuin zijn afgewerkt. Aan de zuidoostelijke achterzijde zit de toegang. Centraal doorheen de voormuur zit bij dit type een gleuf aan de binnenzijde, die versmalt tot een kleine opening aan buitenzijde. Het plafond ter hoogte van deze gleuf is hoger uitgewerkt. In de vloer zit normaal gezien een rond zinkputje, terwijl er één ronde opening doorheen het dak steekt.

  • Koninklijk Legermuseum Brussel, Fonds 185, doos 573: Turnhoutkanal. 1:20.000 (Duitse kaart met aanduiding bunkers).
  • DOSSCHE R., GHEYLE W., BOURGEOIS J., VAN EETVELDE V. & STICHELBAUT B. 2012: Zimmermann anno 2010. Inventarisatie en (omgevings)analyse van bovengronds bewaarde WO I-relicten van de Antwerpen-Turnhoutstellung, Universiteit Gent in opdracht van de Provincie Antwerpen, Dienst Erfgoed.
  • GHEYLE W. & BOURGEOIS I. 2013: Vergeten linies. Antwerpse bunkers en loopgraven door de lens van Leutnant Zimmermann (1918), deel 1 en deel 2, Streekgericht 3, Antwerpen.
  • GILS R. s.d.: Typeplans Duitse bunkers uit 1917 te Antwerpen, Vesting, Antwerpen.
  • GILS R. 2001: Vesting Antwerpen. Deel IV. Bunkers en bunkerstellingen (1914-1945), België onder de wapens 19, Erpe.

Bron: -

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Datum tekst: 2018

Relaties

maakt deel uit van Schoten

Schoten (Schoten)

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Turnhoutkanalstellung

Beerse (Beerse), Brecht, Sint-Job-in-'t Goor, Sint-Lenaarts (Brecht), Oud-Turnhout (Oud-Turnhout), Rijkevorsel...

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.