Stadskern Halle

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ bouwkundig geheel

Locatie

Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Halle
Deelgemeente Halle
Straat Korte Vest, Basiliekstraat, Vuurkruisenstraat, Nieuwstraat, Volpestraat, Maandagmarkt, Beestenmarkt, Sint-Katharinavest, Ninoofsesteenweg, Melkstraat, Hoornstraat, Dekenstraat, Vestingstraat, Zwaanstraat, Monseigneur Senciestraat, Klinkaert, Kardinaal Cardijnstraat, Grote Markt, Sollenbeemd, Molenborre, Kloostergang, Arkenvest, Parklaan, Theodore Van Ruycheveltstraat, Leeuwenstraat, Brusselsesteenweg, Joseph Possozplein
Locatie Arkenvest, Basiliekstraat, Beestenmarkt, Brusselsesteenweg, Dekenstraat, Grote Markt, Hoornstraat, Joseph Possozplein, Kardinaal Cardijnstraat, Klinkaert, Kloostergang, Korte Vest, Leeuwenstraat, Maandagmarkt, Melkstraat, Molenborre, Monseigneur Senciestraat, Nieuwstraat, Ninoofsesteenweg, Parklaan, Sint-Katharinavest, Sollenbeemd, Theodore Van Ruycheveltstraat, Vestingstraat, Volpestraat, Vuurkruisenstraat, Zwaanstraat (Halle)
Status (deels) bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen

Juridische gevolgen

is beschermd als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Stadskern Halle

Deze bescherming is geldig sinds 17-10-1994.

Beschrijving

Halle is gelegen ten zuidwesten van Brussel, op de linkeroever van de Zenne. Het stadscentrum vertoont een langgerekte cirkelvorm doorkruist door een S-vormige hoofdader (Basiliekstraat – Grote Markt – Brusselsesteenweg) waarlangs de belangrijkste functies (kerk, stadhuis, winkels) zijn gegroepeerd. Deze as wordt ter hoogte van de Basiliekstraat gekruist door de in 1953 gedempte Zennearm (Vuurkruisenlaan – Molenborre) en de Zenne die de zuidgrens vormt van de oude binnenstad.

De vier belangrijkste invalswegen (Basiliekstraat, Bergensesteenweg, Ninoofsesteenweg en Brusselsesteenweg) verwijzen naar evenveel verdwenen stadspoorten (Bospoort, Bergenpoort, Sint-Catharinapoort en Brusselsepoort). Als gevolg van de verbreding en rechttrekking van de toegangswegen tijdens het Oostenrijkse bewind verloren de stadswallen en –poorten al in de 18de eeuw hun betekenis, hoewel ze slechts geleidelijk uit het straatbeeld verdwenen. Het tracé van de opeenvolgende omwallingen is echter nog steeds herkenbaar aan het boogvormige verloop van straten met typische namen zoals Vestingsstraat, Sint-Katharinavest, Korte Vest en Arkenvest.

Een vergelijking van het plan van Deventer (1550) en de Ferrariskaart (1771-1778) met de huidige toestand leert dat het middeleeuwse stratenpatroon relatief goed bewaard bleef. Typerend voor Halle is het vrij kleine centrum met sterk aaneengesloten bebouwing en het ontbreken van een echt plein. De Grote Markt is in feite een verbreding van de hoofstraat ter hoogte van de kerk en het stadhuis, terwijl het Oudstrijdersplein en het Possozplein relatief recente creaties zijn.

De industriële en economische expansie en de hiermee gepaard gaande demografische groei sinds het midden van de 19de eeuw resulteerde in een verder dichtbouwen van de oude binnenstad en een verkleinen van de wooneenheden. Op de gesloopte stadswallen verrezen identieke rijen arbeiderswoningen, terwijl op de terreinen van de talrijke schuttersgilden onder meer de meisjesschool van de zusters van het Heilig Hart (Parklaan, Handboogstraat) en de villa van de industrieel van Volsem (Basiliekstraat) werden opgetrokken.

De grote 19de-eeuwse infrastructuurwerken (spoorweg, kanaal, nieuwe steenweg Brussel-Bergen) waren perifere ingrepen die de oude binnenstad vrijwel onberoerd lieten. In de onmiddellijke omgeving van de oude stad ontstonden nieuwe wijken met een vrijwel homogene bebouwing van eclectische of neoclassicistisch geïnspireerde burgerwoningen.

Het stadssilhouet van Halle wordt in eerste instantie bepaald door de overwegend gotische Sint-Martinuskerk met barokke lantaarn, waarnaar de belangrijkste wegen convergeren. De bebouwing van de binnenstad weerspiegelt hoofdzakelijk de economische bloei in de tweede helft van de 18de eeuw en in de 19de eeuw. Oudere bebouwing treft men slechts uitzonderlijk aan, tenzij in sterk verbouwde vorm, waarbij het oorspronkelijke silhouet met steile dakhelling schuilgaat achter een meestal bepleisterde voorzetgevel. De 18de eeuw is relatief goed vertegenwoordigd met een aantal rococo-gevels en –portieken alsook enkele merkwaardige classicistische gevels in blauwe hardsteen. Naast de talrijke statige neoclassicistische of eclectisch geïnspireerde burgerhuizen zijn het vooral de grote industriële vestigingen zoals de mouterij Van Roye, de brouwerij La Tour d’Or of de Molenborre die de 19de eeuw gestalte gaven. Opvallend is het gering aantal religieuze gebouwen die in deze periode in de binnenstad werden gebouwd.

  • Onroerend Erfgoed Vlaams-Brabant, Beschermingsdossier DB000065, Stadskern Halle (PAESMANS G. 1993), doos 21.08 map 2252.
  • DE MAEGD C. & VAN AERSCHOT S. 1975: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Vlaams-Brabant, Halle-Vilvoorde, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 2N, Gent.
  • EVERAERT L. & BOUCHERY J. 1874: Geschiedenis der stad Halle, Halle.
  • S.N. s.d.: Gedenkschriften van de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Halle s.l.
  • S.N. s.d.: Facetten van het bouwkundig erfgoed I, s.l.
  • S.N. 1978: Stadsgezichten: Diest, Halle, Kortrijk, Veurne, Gent, s.l.

Bron: -

Auteurs: Foubert, Annemie

Datum tekst: 2013

Relaties

maakt deel uit van Halle

Halle (Halle)

omvat 18de-eeuwse deuromlijsting

Bergensesteenweg zonder nummer, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Arbeiderswoning

Korte Vest 20, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Arbeiderswoningen

Dekenstraat 17-19, Halle (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Breedhuis

Volpestraat 12, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Dekenstraat 13-15, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Bergensesteenweg zonder nummer, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Bergensesteenweg 15, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Bergensesteenweg 13, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Sint-Katharinavest 2, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuis

Hoornstraat 2, 2B, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Burgerhuizen

Joseph Possozplein 6, 7, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Grote Markt

Grote Markt (Halle)

omvat Herenhuis

Korte Vest 12, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Herenhuis

Dekenstraat 20, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Beestenmarkt 5, 6, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Basiliekstraat 1, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Hoekhuis

Klinkaert 21, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Hotel La Cloche

Kardinaal Cardijnstraat 5, 6, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Houten winkelpui

Brusselsesteenweg 11, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Houten winkelpui

Klinkaert 21, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Houten winkelpui

Brusselsesteenweg 4, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Houten winkelpui

Brusselsesteenweg 13, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Jezuïetencollege

Kardinaal Cardijnstraat 7, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Kapel Mariahof

Dekenstraat zonder nummer, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Poortomlijsting

Basiliekstraat 89, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Postgebouw

Kardinaal Cardijnstraat 9, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Recolettenklooster

Volpestraat 25, Nieuwstraat 13, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Rijhuis

Bergensesteenweg 7-9, Halle (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Rijhuis

Bergensesteenweg 5, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Rijhuis

Basiliekstraat 52, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Basiliekstraat 77-79, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Basiliekstraat 19-21, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Dekenstraat 5, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Dekenstraat 7, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Brusselsesteenweg 49, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Bergensesteenweg 4, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Bergensesteenweg 2, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Basiliekstraat 28, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Sollenbeemd 11, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Basiliekstraat 17, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Brusselsesteenweg 5, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Maandagmarkt 1, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Basiliekstraat 15, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Dekenstraat 2-4, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Volpestraat 36, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Basiliekstraat 65, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Klinkaert 15, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning

Volpestraat 17-19, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning Au Cheval Noir

Bergensesteenweg 10, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met klokgevel

Basiliekstraat 59, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoning met trapgevel

Basiliekstraat 49, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Klinkaert 8-10, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Basiliekstraat 33-35, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Basiliekstraat 36-40, Halle (Vlaams-Brabant)

omvat Stadswoningen

Basiliekstraat 69-73, Halle (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Tweeverdiepingshuis

Vuurkruisenstraat 8, Halle (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Woonhuis

Basiliekstraat 6, Halle (Vlaams-Brabant)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Woonhuis

Basiliekstraat 63, Halle (Vlaams-Brabant)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.