Dijver, Arentshuis, Gruuthuse en Onze-Lieve-Vrouwekerk met omgeving

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ bouwkundig geheel

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Brugge
Deelgemeente Brugge
Straat Dijver, Eekhoutstraat, Groeninge, Guido Gezelleplein, Gruuthusestraat, Katelijnestraat, Kastanjeboomstraat, Kartuizerinnenstraat, Mariastraat, Nieuwstraat, Oude Burg, Wollestraat, O.-L.-Vrouwekerkhof-Zuid
Locatie Dijver, Eekhoutstraat, Groeninge, Gruuthusestraat, Guido Gezelleplein, Kartuizerinnenstraat, Kastanjeboomstraat, Katelijnestraat, Mariastraat, Nieuwstraat, O.-L.-Vrouwekerkhof-Zuid, Oude Burg, Wollestraat (Brugge)
Status (deels) bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Thematische beschermingen i.k.v. UNESCO-Brugge (beschermingen: 2015 - 2017).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Dijver, Arentshuis, Gruuthuse en Onze-Lieve-Vrouwekerk met omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 25-10-2018.

Beschrijving

Het stadsgezicht van de Vismarkt, het Huidenvettersplein en de Rozenhoedkaai met omgeving omvat belangrijke historische structuren in de Brugse binnenstad. Het stadsgezicht van de Dijver, het Arentshuis, het Gruuthuse en de Onze-Lieve-Vrouwekerk met omgeving, omvat historische assen en straten die een belangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van de stad Brugge.

Ze vormen binnen de stad uitzonderlijke stedelijke structuren, die gekenmerkt worden door een architectuur die fasegewijs tot stand is gekomen. De aanwezige structuren en de bebouwing zijn het resultaat van opeenvolgende politieke, sociale, culturele en economische gebeurtenissen die plaats vonden door de eeuwen heen. Ze hebben gezorgd voor een opmerkelijke historische gelaagdheid in het stadsbeeld.

Bepalend in dit stadsdeel is het verloop van de Reie waarlangs de belangrijkste en oudste historische gebouwen liggen. Op de linkeroever ligt de Onze-Lieve-Vrouwekerk, hier gesitueerd sinds de 9de eeuw. De Onze-Lieve-Vrouwekerk en omgeving vormt dan ook een belangrijk historisch kerngebied binnen de Brugse binnenstad. Op de rechteroever van de Reie splitst zich een reitje af, genaamd de Bakkersrei, dat loopt tot aan de Dijver en overbrugd wordt door Gruuthusebrug ter hoogte van de Nieuwstraat. De Dijver is een segment van de Reie dat een eigen naam heeft. De zeer oude naam Dijver, gaat terug tot de Kelten en betekent “Heilig water”. Dit zou wijzen op het bestaan van een pre-Germaanse cultusplaats.

Langsheen de Dijver, de Bakkersrei en de aanpalende straten is een beeldbepalende en heterogene bebouwing tot stand gekomen, dit getuigt van de evolutie van de stad buiten de eerste stadsomwalling. De nieuwe bruggen waren dan ook nodig om nieuwe complexen of wijken te ontsluiten die buiten de eerste omwalling lagen. Zo houdt de bouw van de eerste Grote Eekhoutbrug in 1282, nu Nepomucenusbrug, verband met de voorgeschiedenis van de ten zuiden van de Dijver gevestigde Eekhout- of Sint-Bartholomeusabdij die vóór 1130 ontstaan is. In de omgeving van de Dijver is de oorspronkelijke perceelstructuur nog aanwezig in het straatbeeld zoals bij aan de Oude Burg. Het "Raamstraatje" wordt er in 1537-1538 afgesloten en is vanaf dan een privéweg die nu nog hoort bij het pand Oude Burg nummer 21. Ter hoogte van de Bakkersrei is de oorspronkelijke perceelstructuur nog af te leiden van de nog aanwezige verbindingen tussen de Kastanjeboomstraat en de Bakkersrei.

Het stadsgezicht met centraal de Dijver, de Onze-Lieve-Vrouwekerk, het hof van Gruuthuse en de Bonifatiusbrug zijn vastgelegd in talrijke niet geschreven bronnen zoals schilderijen en foto’s. Het stadsgezicht vormt één van de klassieke stadsgezichten die al in de 19de eeuw door de pioniers van de fotografie werden vastgelegd. De Dijver en omgeving met onder andere de Bonifatiusbrug is dan ook één van de meest gefotografeerde en geschilderde zichten van Brugge. Dit stadsbeeld werd door gekende en minder gekende kunstenaars vastgelegd en illustreert de waardering ervan door verschillende generaties. Tot op heden is de Dijver en omgeving een trekpleister voor schilders die dit zicht willen vereeuwigen op doek.

De houten gevels aan de Bonifatiusbrug zorgen voor een pittoresk en romantisch stadsbeeld. Het voorliggend stadsgezicht, en de Bakkersrei in het bijzonder, vormt een typevoorbeeld van hoe het stadsbeeld in Brugge in de 20ste eeuw vaak kunstmatig verouderd werd. Er werden compleet nieuwe pseudo-middeleeuwse huizen gebouwd die ervoor zorgen dat dit stadsgezicht een romantisch en pittoresk uitzicht krijgt.

Het water en de statige architectuur vormen tot op heden zonder twijfel een interessante toeristische trekpleister. In 1905 gebeurde de eerste aanvraag om de toeristische mogelijkheid van de Brugse reien volop te benutten. De Dijver en de omgeving van de Bonifatiusbrug getuigen dan ook van een vroege vorm van recreatief gebruik zoals de toeristische rondvaarten die vanaf 1905 werden georganiseerd en die tot op heden nog steeds bestaan. De eerste uitbating van bootjes was in handen van de familie Godfroid Coucke die hun opstapplaats hadden ter hoogte van de huidige Bonifatiusbrug.

De bebouwing binnen het stadsgezicht vertoont een grote historische gelaagdheid en bevat belangrijke merktekens in het stedelijk landschap. De heterogene gevelwanden en het stadssilhouet met zijn torens zijn het resultaat van het bouwen en verbouwen door de eeuwen heen. Binnen het stadsgezicht zijn verschillende architectuurstijlen en -types te onderscheiden. Dit stadsbeeld wordt gekenmerkt door een gaaf bewaard, heterogeen karakter met hoge architecturale kwaliteiten. De gevelwanden van de opgenomen straten vormen een staalkaart van verschillende architectuurstijlen vanaf de 15de eeuw tot de 20ste eeuw: gotiek, 17de-eeuwse trapgevels, barokke architectuur, rococo, classicistische en neoclassicistische architectuur en gevels in historiserende stijl waarbij de restauratie, gekend als "Kunstige Herstelling", goed wordt geïllustreerd.

Bron: Onroerend Erfgoed, Digitaal beschermingsdossier de Dijver, het Arentshuis, het Gruuthuse en de Onze-Lieve-Vrouwekerk met omgeving in Brugge (GILTÉ S., 2018).

Auteurs: Gilté, Stefanie

Datum tekst: 2018

Relaties

omvat Burgerhuis

Groeninge 10, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Groeninge 4, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Groeninge 2, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis

Nieuwstraat 10, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis gedateerd 1720

Wollestraat 34, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Burgerhuis van 1865

Katelijnestraat 1-3, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Classicistisch herenhuis

Nieuwstraat 7, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Dijver

Dijver (Brugge)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Gruuthusestraat

Gruuthusestraat (Brugge)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Guido Gezelleplein

Guido Gezelleplein (Brugge)

omvat Herenhuis Hof van Beveren

Nieuwstraat zonder nummer, 3-5, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Herenhuis met achterhuis

Kartuizerinnenstraat 8, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Herenhuis met koetshuis

Kartuizerinnenstraat 6, Brugge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Hoekcomplex van stadswoningen

O.-L.-Vrouwekerkhof-Zuid 16-18, Mariastraat 21-23, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Hoekhuis

Groeninge 18, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Huis de Halleux

Oude Burg 23, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Huis Dits in den grooten Mortier

Wollestraat 28, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Kartuizerinnenklooster

Kartuizerinnenstraat 2-4, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Leerlooierij de Coevoet

Groeninge 12, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Neobarok woonhuis

Eekhoutstraat 2, Brugge (West-Vlaanderen)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat O.-L.-Vrouwekerkhof-Zuid

O.-L.-Vrouwekerkhof-Zuid (Brugge)

omvat Samengestelde panden

Oude Burg 17-19, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Sint-Janshospitaal kraaminrichting

Mariastraat 36A, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning

Groeninge 16, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning

Kastanjeboomstraat 20, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning

Nieuwstraat 9, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning

Kastanjeboomstraat 2, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning

Kastanjeboomstraat 18, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning

Kartuizerinnenstraat 10, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoning

Groeninge 14, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoningen

Nieuwstraat 11, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoningen

Mariastraat 17, Brugge (West-Vlaanderen)

omvat Stadswoningen met trapgevels

Wollestraat 28-30, Brugge (West-Vlaanderen)

U kunt deze pagina citeren als:

Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Dijver, Arentshuis, Gruuthuse en Onze-Lieve-Vrouwekerk met omgeving [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/306921 (geraadpleegd op ).
Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.