In het begin van de jaren 1970 werd in opdracht van de gemeente Wilrijk tussen de Doornstraat en de Kerkelei een nieuw zwembad gebouwd in modernistische stijl. De plannen werden opgemaakt door de architecten Alfons Roose en Gaston Van de Vijver en dateren van september 1971. Aannemer van de werken waren de Algemene Ondernemingen Liekens-Delen uit Beerzel.

De bouwvergunning werd verleend op 16 februari 1972.

De twee architecten Alfons Roose en Gaston Van de Vijver waren beiden in Mechelen gevestigd. Gaston Van de Vijver ontwierp in de jaren 1950 in opdracht van de sociale huisvestingsmaatschappij De Mechelse Goedkope Woning samen met andere architecten drie sociale woonwijken in Mechelen, namelijk Sociale woonwijk de Streyp, Buurteenheid Otterbeek en Sociale woonwijk Landweg. Van Alfons Roose is tot nu toe een beperkt oeuvre bekend, dat onder andere zijn eigen woning in de Adegemstraat 31 in Mechelen, het winkelpand Huis De Zondvloed in de Onze-Lieve-Vrouwestraat 70 in Mechelen en een aantal verbouwingen of uitbreiding van bestaande gebouwen omvat.

Het nieuwe zwembad werd ingeplant op een rechthoekig perceel van 56 op 119 meter, dat achter de bebouwde percelen binnen het huizenblok ligt. Vanuit de Kerkelei leidt een oprit naar de parking aan de westzijde, die ongeveer één derde van het perceeloppervlak beslaat. Van hieruit gaat een verharde voetweg langs de noordelijke gevel van het zwembad naar de inkom aan de oostzijde. Vanuit de Doornstraat leidt een toegangsweg naar de voorzijde en de inkom van het zwembad. Oorspronkelijk waren hier een aantal parkeerplaatsen voor het personeel voorzien. De initiële inplanting en aanleg zijn anno 2023 nog bewaard, voor het linkerdeel van de voorgevel bevindt zich nog steeds een fietsenstalling.

In 2000 werd het zwembad gemoderniseerd en aangepast aan de VLAREM-wetgeving. Hierbij ging het om aanpassingen aan de technische installatie en het toegankelijk maken van de hoofdingang voor mindervaliden via een uitbreiding van het bestaande trappenmassief met een toegangshelling. In 2023 werd de inkomzone van het zwembad vernieuwd en het trappenmassief opnieuw verbreed tot aan de rechterhoek van de voorgevel.

Exterieur

De volumewerking van het zwembad wordt bepaald door kubussen van verschillende hoogtes, die gevormd worden door open en gesloten gevelvlakken. De grote zwemhal is twee bouwlagen hoog, net als het rechterdeel van het inkomvolume aan de voorgevel, waar zich oorspronkelijk de cafetaria en de conciërgewoning bevonden. Tussen deze twee hogere volumes situeert zich het eenlaagse volume van de kleine zwemhal met instructiebad, aan de zuidzijde sluit het eenlaagse gedeelte met kleedkamers en inkomhal aan.

Het meest uitzonderlijke en dominerende element is het dak van de grote zwemhal, een driedimensionale harmonica-vorm, die intern op samengestelde houten liggers steunt en ver over de gevels uitkraagt. Anno 2023 heeft dit dakvolume een blauwe kleur, de oorspronkelijke plannen vermelden echter “staalplaten Robertson donker grijs” als buitenafwerking.

Gesloten geveldelen in bruin baksteenmetselwerk in halfsteens verband wisselen af met grote, bouwlaaghoge raampartijen met verticale verdeling onder brede betonnen lateien. De bakstenen gevels en de raampartijen staan op een betonnen plint. Het geheel werd op een terugwijkende lage sokkel in zwart baksteenmetselwerk geplaatst en lijkt hierdoor net boven de grond te zweven.

De noordelijke gevel bestaat bijna volledig uit hoge en brede ramen, die de grote en kleine zwemhal van daglicht voorzien. Ook de boven het volume van de kleedkamers uitstekende zuidgevel van de grote zwemhal bestaat uit glas. De westelijke gevel van de zwemhal is volledig blind, de voorgevel aan de oostzijde heeft op het gelijkvloers grote brede ramen naar de inkomhal en het café.

Het inkomportaal is gevat in een uit de gevel vooruitspringende open kubus in béton brut (volgens de oorspronkelijke plannen “beton met zichtbare plankentekening”). De zuidelijke gevel had oorspronkelijk rechts een tweedelige raampartij naar het directiebureel en centraal een zeer brede achtdelige raampartij naar de kleedcabines. Deze laatste werd bij de renovatie in 2000 grotendeels dichtgemetst met enkel behoud van de bovenlichten.

Het oorspronkelijke ontwerp voorzag voor de bakstenen geveldelen twee verschillende kleurtinten: voor bijna alle gevels tonen de plannen een “lichte gevelsteen”, met uitzondering van de gevels van de grote zwemhal en de terugwijkende gelijkvloerse gevel van de cafetaria, die in “donkere heidebloem” gepland waren. Uiteindelijk werden alle gevels afwijkend van het oorspronkelijke ontwerp in hetzelfde bruine baksteenmetselwerk uitgevoerd. Hierdoor is het kleurcontrast minder groot dan initieel door de ontwerpers bedoeld.

De oorspronkelijke plannen vermelden geen materiaal voor het buitenschrijnwerk. Op de plannen van de renovatie in 2000 wordt als bestaand materiaal geanodiseerd aluminium met dubbele beglazing aangegeven. Dit is ook anno 2023 behouden of naar bestaand model vernieuwd.

Interieur

Het interieur heeft een functionele indeling, die anno 2023 nog bijna oorspronkelijk bewaard is. Het kleedkamervolume is gedeeltelijk onderkelderd.

Aan de noordzijde bevinden zich de twee, naar elkaar open zwemhallen met het grote zwembad en het instructiebad. Langs de grote ramen aan de noordzijde waren oorspronkelijk verwarmde zitbanken voorzien. Ten zuiden hiervan zijn de bergplaats, een EHBO-ruimte, douches, sanitaire ruimtes en de groepskleedkamers voorzien. In het meest zuidelijke deel bevinden zich de kleedcabines met lockers.

Het inkomvolume aan de oostzijde is in twee zones verdeeld, die door een brede gang verbonden zijn. Oorspronkelijk was er centraal een blok van sanitaire ruimtes en een winkel. In het noordelijke deel bevindt een kleine inkomhal en de cafetaria van waaruit een glazen wand rechtstreeks zicht geeft op het instructiebad. In het zuidelijke deel bevond zich aanvankelijk in een grotere hal de kassa en de toegang tot het zwembad. Ten zuiden sluit hierop nog steeds een directiebureel en een bergplaats aan.

Volgens de plannen van het bouwdossier werd er voor de binnenafwerking een onderscheid gemaakt tussen de verschillende zones van het zwembad. De inkomzone had een vloerbekleding in granitotegels, die in de cafetaria nog bewaard is. De vloer van de kleedkamers en de sanitaire ruimtes was bekleed met grestegels en de vloer van de zwemhallen met ceramiektegels. Als wandbekleding van de zwemzone vermelden de plannen geïsoleerde, geperforeerde grestegels. Deze interieurafwerking lijkt anno 2023 nog bewaard, al zijn de wandtegels op de oorspronkelijke plannen kleiner en smaller. Delen van de vloerbetegeling en andere elementen zoals de startblokken zijn recent vernieuwd.

De plafonds zijn verlaagd en afgewerkt met een lattenstructuur.

• Stadsarchief Antwerpen, bouwdossiers 222#3086 en 222#9887.