erfgoedobject

Cinema Trianon

bouwkundig element
ID
308677
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308677

Beschrijving

Cinema Trianon, als toneel- en cinemazaal met café en woning gebouwd in art-decostijl naar een ontwerp van architect Ferdinand van Mierlo uit 1921. Opdrachtgever was Allijn Prudent. Het oorspronkelijke bouwdossier is niet bewaard, maar een verbouwdossier van 1931 bevat het oorspronkelijke grondplan, gedateerd 10 juni 1921. De verbouwing van 1931 werd voor rekening van dezelfde bouwheer en onder leiding van dezelfde architect uitgevoerd.

Ferdinand Van Mierlo werd in 1890 in Borgerhout geboren en was van kort vóór de Eerste Wereldoorlog tot eind jaren 1930 actief als architect. Hij ontwierp meerdere burgerhuizen, villa’s en appartementsgebouwen in Antwerpen en ontwikkelde omstreeks 1925 een persoonlijke art-decostijl, herkenbaar aan de typische behandeling van de natuurstenen onderdelen. Het motief van de dominante, over meerdere bouwlagen oplopende erker komt hierbij vaak terug, onder andere in de gevel van zijn eigen woning, die hij in 1925 door verbouwing van een neoclassicistisch rijhuis in de Kerkstraat 171 in Antwerpen creëerde. Hij bouwde of verbouwde ook meerdere bioscopen, één van zijn belangrijkste realisaties was de verdwenen Bioscoop Nova op het Kiel uit 1929. In 1927 verbouwde hij Cine Agora in Hoboken, en ook de Cinema Roxy in Turnhout ontstond in 1930 naar zijn ontwerp.

De cinemazaal ligt binnen het bouwblok dat door de Heistraat aan de oostzijde en de Jules Moretuslei aan de zuidzijde begrensd wordt. De voorgevel met inkom bevindt zich aan de Heistraat. Oorspronkelijk maakte ook het links aanpalende pand deel uit van het eigendom.

Op het plan van 1931 wordt verder nog een aangrenzend pand aan de Jules Moretuslei weergegeven. Dit is anno 2023 niet bewaard, maar lag ter hoogte van de woning Jules Moretuslei 275 en vormde een bijkomende uitgang naar deze straat. Hier bevond zich een café dat in 1931 omgevormd werd tot winkel, de verdieping bestond uit een aantal kamers.

Tot 1931 bevond zich ook in het pand aan de Heistraat een café. Dit werd omgevormd tot winkel. Door het verplaatsten van een muur werd de gang naar de cinemazaal en de inkom verdubbeld in breedte en verdeeld in een portaal en een wachtzaal. Ook in de woning op de eerste en tweede verdieping boven de winkel werd de interieurindeling aangepast.

In 1981 werd de cinemazaal verbouwd tot feestzaal. Het pand aan de Jules Moretuslei maakt op dat moment geen deel meer uit van het eigendom. De bouwvergunning werd oorspronkelijk verleend aan Lodewijk Dubois maar dan overgenomen door de NV Brouwerij Campina. Reeds in 1982 werd een aangepaste versie van dezelfde bouwaanvraag ingediend door de pvba Trianon, het plan toont nu een uitbreiding van het café aan de Heistraat naar de feestzaal toe.

Bij de verbouwing in 1982 werd er ter hoogte van het balkon een verlaagd plafond ingevoegd. De vloer van de cinemazaal werd vernieuwd, er werd bijkomende geluidisolatie geplaatst en nooduitgang bijgemaakt. Het sanitaire gedeelte links van het podium werd uitgebreid. De winkelruimte aan de Heistraat verbouwd tot café.

In 1999 werd het pand verder aangepast onder leiding van architect Johan d’Haen. Bij deze verbouwing werd er links van het podium een stalen bordestrap ingevoegd. Boven het podium, net onder het dak, werden kleedkamers gecreëerd.

Exterieur

De gevel aan de Heistraat telt drie bouwlagen van drie traveeën onder een plat dak met geribde dakrand in cement of kunststeen. De brede rechtertravee is markant uitgewerkt met een boven het terugwijkende inkomportaal oplopende driezijdige erker. De twee linkertraveeën zijn op het gelijkvloers blind, hier bevond zich tot in 1982 het uit 1931 daterende brede winkelraam in een gecementeerde omlijsting met decoratieve bovenlijst. Sierlijsten, vlak, geprofileerd in twee horizontale stroken of versierd met een gestileerd bloemreliëf, zorgen voor een horizontale geleding boven en onder de vensters van de twee verdiepingen. Tussen de vensters van de twee linkertraveeën is telkens een gebombeerd paneel met horizontale lijsten aanwezig en ook in de oplopende erker komt dit sierelement tussen de eerste en tweede verdieping terug.

Anno 2023 is de gevel met uitzondering van de sierlijsten vlak bepleisterd en zwart geschilderd, de sierlijsten zijn voorzien van een goudkleurige afwerking. De bouwaanvragen van 1981 en 1999 bevatten foto’s waarop de oorspronkelijke gevelafwerking nog zichtbaar is: De vlakke geveldelen bestonden uit bruin baksteenmetselwerk. De oplopende erker, de omlijsting van het inkomportaal, de sierpanelen tussen de vensters, de brede kroonlijst en de sierlijsten bestonden uit een lichte, met het baksteenmetselwerk contrasterende natuursteen. De geribde dakrand en de brede kroonlijst boven het toen nog aanwezige gelijkvloerse winkelraam hebben op de foto een grijzere tint en bestonden wellicht uit cement of kunststeen.

Het schrijnwerk van de vensters is vernieuwd. De vierdelige houten paneeldeur in de inkom zou qua vormgeving uit de jaren 1930 kunnen dateren, maar is op foto’s uit de bouwaanvragen van het einde van de 20ste eeuw niet aanwezig. Het bewaarde metalen schuifhek is op deze foto’s wel gedocumenteerd.

Ten oosten van het pand aan de Heistraat sluit de voormalige cinemazaal aan. Deze is volledig ingesloten, het met roofing afgewerkte brede zadeldak steekt boven de omliggende daken uit.

Interieur

De interieurplannen van het einde van de 20ste eeuw tonen een grote cinemazaal met een balkon dat een hoefijzervormige boog volgt. Op het enige bewaarde plan uit de oorspronkelijke bouwfase en op het plan van 1931 wordt enkel het gelijkvloers weergegeven, maar wellicht dateert het balkon ook uit de oorspronkelijke bouwfase. Het podium bevindt zich aan de oostzijde, links daarvan een blok met sanitaire ruimtes. Vooraan, aan de Heistraat lag op het gelijkvloers oorspronkelijk een café, later omgevormd tot winkelruimte en dan opnieuw tot café. Rechts wordt deze ruimte geflankeerd door de brede inkom en gang. Achter het café sluit de trap naar het balkon en de woning op de eerste en tweede verdieping aan.

Anno 2023 is het tussenplafond van de jaren 1980 verwijderd en het goed bewaarde interieur van de feestzaal terug naar de oorspronkelijke toestand gebracht. De podiumboog, het balkon en het plafond zijn rijkelijk versierd met stuclijsten met bloemguirlandes, de bogen boven het balkon worden gesteund door kariatiden en atlanten.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossiers 238#2950, 222#5712, 222#17878, 222#5895, 222#18262, 222#9791 en 222#14099.

Auteurs: Fexer, Charlotte
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Stad Antwerpen


Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Cinema Trianon [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308677 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Stad Antwerpen

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.