Rusthuis bestaande uit een complex van vijf haaks op elkaar geplaatste vleugels van twee tot vier bouwlagen onder platte daken, ingeplant in de hoek tussen de Klaproosstraat en de Hulststraat, ten zuidoosten van de dorpskern van Wilrijk.

Historiek

Een in het bouwdossier bewaard advies van de gemeentebouwmeester van 18 maart 1964 vermeldt een ontwerp voor oprichting van een tehuis voor ouderlingen aan het Bloemenveld, opgesteld door architect Victor Verreydt. Uitgevoerd werd een ontwerp van August Henri Sleyp van 1966-1967. Deze Mechelse architect werd in 1936 geboren, tot nu toe is over zijn oeuvre weinig bekend.

Een eerste reeks plannen, die in het bouwdossier bewaard is, dateert van 22 februari en 11 juni 1966. Deze plannen werden aangepast naar de definitieve versie van 7 december 1966. De bouwvergunning werd op 22 juni 1967 afgeleverd en de ruwbouwwerken werden in de vergadering van 17 november 1967 toegewezen aan Firma Louis Postelmans en Zoon uit Lummen. In juni 1970 werd de eerste fase van de voltooiingswerken aanbesteed.

In 1991 werden in opdracht van het OCMW Antwerpen door dezelfde architect plannen opgemaakt voor een uitbreiding. Hierbij ging het om een verhoging van twee bouwlagen op de oostelijke vleugel (blok C). Na opmerkingen van brandweer werd er in zitting van 28 november 1991 door het College van Burgemeester en Schepenen van Antwerpen een gunstig advies verleend, de bouwvergunning dateert van 18 maart 1992. De werken werden niet uitgevoerd.

Korte tijd later werd het project van een uitbreiding opnieuw opgenomen, deze keer in de vorm van een nieuwe vleugel van vier bouwlagen, die haaks op de westelijke gevel van de zuidelijke vleugel (blok A) geplaatst werd. Op elke bouwlaag werden bijkomende bejaardenkamers, een refter, een ruime zithoek en een sanitaire zone voorzien. De plannen hiervoor dateren van eind oktober en midden november 1993. Begin 1994 werd er een gunstig advies onder voorwaarden uitgevaardigd door de brandweer. Het bouwdossier bevat geen bouwvergunning, maar de vergelijking met de bestaande toestand anno 2023 bevestigt dat de bijkomende vleugel volgens de plannen gebouwd werd.

Een laatste uitbreiding vond in 2001 plaats. Blok C werd aan de kopse noordelijke gevel uitgebreid met een eenlaags volume op vierkant grondplan. In de kelder werd een garage, een fietsenstalling en een berging voorzien, op het gelijkvloers een uitbreiding van de bestaande keuken. Deze werken gebeurden naar ontwerp en onder leiding van Wim Dens architecten & ingenieurs bvba uit Wilrijk.

Architectuur

In het oorspronkelijke ontwerp heeft het rusthuis een grondplan in de vorm van een kruis met ongelijke armen, waarbij de zuidelijk gerichte arm langer is dan de drie andere en er op het einde van de oostelijke arm nog een haaks volume staat. De grondplannen benoemen de lange zuidelijke vleugel als blok A. De korte noordelijke en westelijke vleugels, die samen een L-vorm maken, worden als blok B beschreven en de oostelijke vleugel met dwarsvolume als blok C. De in 1994 toegevoegde vleugel die haaks op de westelijke gevel van blok A staat, werd blok D genoemd.

De vier vleugels werden gebouwd in een functionele modernistische stijl. De constructieve basis is een skelet van gewapend beton, voor de gevels werd een parement van donkerbruine en crèmekleurige baksteen in halfsteens verband toegepast. De vleugels zijn twee tot vier bouwlagen hoog, de platte daken hebben een sobere, plaatselijk overkragende betonnen dakrand. Door het verschil in hoogte ontstaat er een volumespel van verticale en horizontale balken. De orthogonale vormgeving wordt versterkt door het kleurverschil in het gevelmateriaal: voor de verticale volumes, zoals de kopse gevels met circulatiezones en de boven de platte daken uitstekende lifttorens, werd donkerbruine baksteen toegepast, voor de horizontale gevelzones de contrasterende crèmekleurige steen. Dit spel van verticale en horizontale lijnen wordt nog aangevuld door de telkens in dezelfde richting geplaatste vensterstroken.

De indeling en de opbouw van de gevels weerspiegelen de organisatie en de functies van de verschillende interieurzones. Zo hebben de langgevels van de zuidelijke vleugel (blok A) en de noordelijke vleugel (deel blok B), waar zich de bejaardenkamers bevinden, een zeer regelmatige opbouw: horizontale banden van rechthoekige vensteropeningen tussen donkergrijze posten wisselen af met doorlopende stroken in crèmekleurig parement. Aan de kopse gevels zijn de circulatiezones voorzien, deze gevels zijn eerder gesloten en worden enkel door een verticaal trapvenster doorbroken.

De gevels van de oostelijke (blok C) en westelijke vleugel (deel blok B) zijn meer open geconcipieerd met grote brede raampartijen. Op het gelijkvloers van het westelijke deel van blok B bevinden zich de inkom met vestiaire, kapsalon en verblijfszaal, in blok C zijn op dat niveau de keuken en de eetkamers van het personeel en aan de zuidzijde de grote eetzaal en een ruim terras gesitueerd. Op de verdieping van blok C bevond zich oorspronkelijk de ziekenvleugel met spreekkamer voor dokter en verpleegster, een kleine keuken, twee afzonderingskamers en vier grote, naar het zuiden gerichte ziekenzalen.

Op de verdieping van het westelijke deel van blok B bevindt zich de kapel. Dit deel van het gebouwencomplex werd ook in het buitenzicht geaccentueerd: het volume kraagt over de gelijkvloerse gevels uit. Het gebruik van donkere materialen (donkere baksteen en bouwlaaghoge doorlopende raampartijen) voor het lage gelijkvloers en lichte, crèmekleurige baksteen voor de hogere verdieping veroorzaakt een zwevend effect. De kapel heeft aan de noord- en westzijde blinde gevels. De zuidelijke gevel wordt volledig ingenomen door een glas-in-betonraam in drie registers met golvende vormen op een onregelmatige roosterstructuur. Dit glasraam is het enige decoratieve element in het complex en werd enkel in de eerste set plannen van juni 1966 afgebeeld (plan 6601/1/6 van 11 juni 1966).

Het oorspronkelijke bouwdossier vermeldt stalen ramen en metalen deuren, het buitenschrijnwerk lijkt echter bij de uitbreiding in 1994 ook in de oudere gevels vernieuwd in aluminium. De raamverdeling komt niet meer volledig overeen met deze op de initiële plannen.

• Stadsarchief Antwerpen, bouwdossiers 222#1695, 222#13286, 222#8044, 222#8548, 222#10194, 222#10195 en 222#11108.