erfgoedobject

Meergezinswoning in art-decostijl

bouwkundig element
ID
308736
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308736

Beschrijving

Meergezinswoning met magazijn in art-decostijl gebouwd voor rekening van handelaar Gustaaf Claessens-Van Est (Antwerpen, 1899-1992), naar bouwplannen van maart 1932. De handtekening van de bouwmeester is niet leesbaar, maar de werken werden vermoedelijk uitgevoerd door de aannemer Aloïs Janssen uit Borgerhout.

Het gebouw is gelegen aan de zuidoostzijde van het brede deel van de Letterkundestraat, het voormalige Letterkundeplein. Achteraan staat een groot magazijn van één bouwlaag onder plat dak met twee grote lichtkoepels. Het magazijn beslaat bijna de helft van het perceeloppervlak en is nog steeds bewaard. Het bouwdossier vermeldt niet wat de functie van het magazijn was, de bouwaanvraag betreft “een huis met aanhorigheden”.

De oprit in het linkerdeel van de voortuin is verhard met bruine klinkers, het pad naar de voordeur rechts en langs de gevel is verhard met grijze betontegels. Vooraan wordt de tuin afgebakend door het oorspronkelijke smeedijzeren hekwerk met voor de art-decostijl typerende krulmotieven. Het hek staat op een lage muur van roodbruine bakstenen, de bijhorende poorten zijn niet bewaard. Het bouwdossier bevat geen informatie over de oorspronkelijke aanleg van de voortuin.

Exterieur

Woonhuis van vier bouwlagen en drie traveeën onder plat dak met recent vernieuwde dakrand. De voorgevel wordt bepaald door een plastisch reliëf van in- en uitspringende volumes in een symmetrische ordonnantie. De gebruikte geometrische vormen (driehoek, trapezium, rechthoek, krul) die zowel in de gevelvolumes en -openingen als in de decoratieve details toegepast werden, zijn typerend voor de art-decostijl.

Het gevelparement bestaat uit roodbruin baksteenmetselwerk in kruisverband op een hardstenen sokkel. De bovenste bouwlaag heeft een gevelparement van grijze baksteen in kruisverband, het kleurverschil lijkt naar een leien pseudomansardedak te verwijzen.

Contrasterend met het metselwerk werden delen van de voorgevel voorzien van een gladde bepleistering. Door een bepleisterde strook die vanaf de impostzone van het gelijkvloers tot aan de onderzijde van de eerste verdieping doorloopt, wordt de voorgevel visueel opgedeeld en het gelijkvloers duidelijk van de bovenste bouwlagen gescheiden.

Dorpels, lateien en vensteromlijstingen bestaan uit gebroken witte natuursteen.

Het gelijkvloers heeft in de uiterste traveeën telkens een brede opening met trapeziumvormige boog. Links is dit de poortopening van de doorrit, die naar het achtergelegen magazijn leidt. In de rechtertravee bevindt zich achter de opening het inkomportaal met ver terugwijkende inkomdeur die links geflankeerd wordt door een klein volume met twee vensters en een gebuikte natuurstenen hoekzuil. De buitentrap bestaat uit geprofileerde blokken blauwe hardsteen, en verjongt zich alleen aan de linkerzijde. De inkomdeur herhaalt de trapeziumvormige boog en bewaart nog de oorspronkelijke smeedijzeren deur met ruit- en krulmotieven. De oorspronkelijke tweevleugelige poort van de doorrit had een gelijkaardige vormgeving maar is anno 2023 niet bewaard.

De middentravee is op het gelijkvloers uitgewerkt als bepleisterde vierdelige bow-window, bekroond door een balkon met stenen balustrade. De drie keldervensters in de sokkel van de bow-window en de openingen in de balustrade van het balkon zijn voorzien van art-deco-smeedwerk met krul-, golf- en driehoekmotieven.

De twee uiterste traveeën zijn op de eerste en tweede verdieping uitgewerkt als oplopende tweezijdige erkers, verticaal gemarkeerd door een bepleisterde getrapte liseen. De erkers hebben in elke zijde een rechthoekige vensteropening. De middentravee wordt verticaal verdeeld door bakstenen lisenen. Op de eerste verdieping zijn hier twee vensterdeuren aanwezig en op de tweede verdieping twee vensters, van hetzelfde formaat als de erkervensters. Boven en onder de vensters zijn getrapte bepleisterde panelen aanwezig. Volgens het oorspronkelijke gevelplan waren deze panelen initieel voorzien van een reliëfversiering met geometrisch gestileerde bloemen. Het is niet duidelijk of deze daadwerkelijk werd uitgevoerd.

De derde verdieping wordt door een horizontale natuursteenlijst van de overige gevel gescheiden. De twee oplopende erkers worden hier bekroond door frontons met grote trapeziumvormige sluitstenen en in- en uitzwenkende lijsten. De straalvormige voegen werden op het gevelplan weergegeven maar zijn anno 2023 door de overschildering nog amper zichtbaar. De frontons bevatten rondboogvormige vensteropeningen. De middentravee heeft tussen de frontons twee smallere rondboogvensters, waarvan de bogen gevat zijn in vooruitspringende driehoekige frontons.

Het schrijnwerk van de vensters en vensterdeuren is vernieuwd in pvc met imitatie-roedenverdeling aan de binnenzijde. De vensters van het gelijkvloers hadden oorspronkelijk een kleinere verdeling die op glas-in-loodvensters wijst.

De achtergevel heeft volgens de oorspronkelijke plannen een zeer sobere indeling met rechthoekige gevelopeningen, de veranda in de middentravee van het gelijkvloers heeft een vensterdeur en een tweelicht.

Interieur

De woning is bijna volledig onderkelderd. Op het gelijkvloers tonen de interieurplannen een traditionele enkelhuisverdeling met een enfilade van twee woonruimtes in de brede middentravee en een smalle gang met trap naar de verdieping in de smalle rechtertravee. Achteraan bevindt zich een veranda met glazen koepel en de keuken, in een kleine uitbouw een pomphuis met wc.

De drie verdiepingen hebben een quasi identieke indeling met vier of vijf kamers, een badkamer en een wc, op de eerste verdieping zijn in de uitbouw rechts achteraan nog twee bijkomende kamers en een badkamer getekend. Op de eerste, tweede en derde verdieping is links achteraan een kleinere uitbouw met een badkamer en een klein balkon. Het trappenhuis wordt door een glazen koepel in het dak van licht voorzien.

Minstens twee verdiepingen waren wellicht bedoeld als gescheiden wooneenheden, mogelijk voor verhuur.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossier 238#3363.

Auteurs: Fexer, Charlotte
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Stad Antwerpen


Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Meergezinswoning in art-decostijl [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308736 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Stad Antwerpen

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.