erfgoedobject

Brutalistisch burgerhuis

bouwkundig element
ID
308739
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308739

Beschrijving

Woonhuis met kantoor gebouwd in brutalistische stijl naar een ontwerp van architect Paul Meekels uit 1976. Paul Meekels is een belangrijke naoorlogse architect, die vooral in het Antwerpse talrijke woningen en ook een aantal religieuze gebouwen ontwierp. Zijn eerste eigen woning bouwde hij in 1956 aan de Keizerhoevestraat in Wilrijk. Tien jaar later ontwierp hij hier ook de Pius X-kerk. Zijn vroeg werk wordt gekenmerkt door een rationeel minimalisme, bepaald door ruimtelijke helderheid, constructieve logica en een economie van materiaal en middelen. Later evolueert hij naar een meer uitgesproken brutalisme, zoals in zijn tweede eigen woning in de Rysheuvelsstraat 66 in Berchem.Het pand is vooraan ingeplant op een smal perceel aan de noordzijde van de Letterkundestraat. De plannen van het bouwdossier bevatten geen informatie over de oorspronkelijke aanleg van de voortuin. Anno 2023 is deze verhard met grijze klinkers.

Exterieur

Rijwoning van drie bouwlagen onder pannen zadeldak. De lagere achterbouw combineert een plat dak met een glazen lessenaarsdak. De constructie van gewapend beton werd tussen de bestaande scheidingsmuren van de aanpalende woningen geplaatst. In de voorgevel werden de vloerplaten in glad beton zichtbaar gelaten. Bovenaan sluit de gevel af met een ver overkragende betonnen dakrand. Het dakvlak boven de voorgevel is in het midden ingesneden. Hier bevond zich oorspronkelijk een terras dat door een muur in baksteenmetselwerk naar de straat toe afgeschermd werd. Na 2009 werd dit terras overdekt met een glazen dak en werd de baksteenmuur verhoogd met een rij vensters. Hierdoor zijn de oorspronkelijke proporties verstoord.De gevelcompositie wordt bepaald door de wissel van gesloten vlakken in beton brut en vaak bouwlaaghoge, rechthoekige vensteropeningen van verschillende afmetingen. Deze werden op de verdieping afwijkend van de oorspronkelijke gevelplannen uitgevoerd en bij het vernieuwen van het buitenschrijnwerk blijkbaar aangepast. Zo zijn de op de gevelplannen voorziene smalle verticale glaspanelen op alle bouwlagen en de brede dwarsregels in de vensters van de tweede verdieping anno 2023 niet bewaard. Oorspronkelijk bestond het buitenschrijnwerk uit hout.Op het gelijkvloers wordt de deuropening in de linkertravee enkel door een smalle betonnen stijl van de grote raamopening naar de kantoorruimte gescheiden. Deze verticale scheiding werd ook op de twee verdiepingen doorgetrokken, waardoor de gevelindeling nog vaag aan een klassieke enkelhuisopstand met smalle deurtravee en bredere venstertravee herinnert. Boven de verdieping is een uitkragende en op vier balken steunende betonnen lijst aanwezig, waarop plantbakken staan en waaraan in een vroegere fase een luifel bevestigd was.

De achtergevel is volgens de bouwplannen maar twee bouwlagen hoog en bestaat geheel uit glazen ramen en schuifdeuren. Op de eerste verdieping is een gevelbreed terras met sobere metalen leuning aanwezig, dat door een open spiltrap met de tuin verbonden is.

Interieur

De grondplannen tonen een functionele indeling: die een naoorlogse bel-etagewoning met een gelijkvloers kantoor combineert. Het pand is volledig onderkelderd met centraal de grote kluis met muren van gewapend beton.Het gelijkvloers wordt bijna geheel ingenomen door de grote kantoorruimte, die vanuit de kleine inkomhal rechtstreeks toegankelijk is. Achteraan bevindt zich een tuinkamer. In de smalle travee wordt het kantoor geflankeerd door de gang met steektrappen naar de verdieping en naar de kelder. Achteraan zijn naast de tuinkamer nog een vestiaire en wc aanwezig.Op de eerste verdieping bevindt zich het woongedeelte, geconcipieerd als één grote ruimte met vooraan een keuken en eetkamer en achteraan een grote zitkamer. Kleine ingrepen geven in het midden de scheiding tussen de twee zones aan: links de afgesloten trapruimte naar het gelijkvloers en de open trap naar de tweede verdieping en rechts een kleine wc-ruimte met vestiaire. Grote ramen in de achtergevel voorzien de hele verdieping van veel daglicht. Boven de zitkamer bevindt zich een vide tot aan het platte dak. Het linkerdeel bestaat uit een glazen lessenaarsdak, dat voor bijkomende lichtinval vanuit het westen zorgt.Door de vide is de tweede verdieping minder diep dan de eerste. Hier bevinden zich twee slaapkamers, een badkamer, een wasruimte en een wc. Achteraan is nog een kleine ruimte als donkere kamer voorzien. De dakverdieping bestaat uit één grote slaapkamer met ensuite badkamer en wc-ruimte. De circulatie vanuit de tweede verdieping gebeurt langs een spiltrap.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossier 222#4399.

Auteurs: Fexer, Charlotte
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Stad Antwerpen


Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Brutalistisch burgerhuis [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308739 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Stad Antwerpen

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.