erfgoedobject

Ensemble van drie modernistische burgerhuizen

bouwkundig element
ID
308772
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308772

Beschrijving

Ensemble van drie burgerhuizen in modernistische stijl met reminiscenties van art deco. De woningen zijn in 1936 (nummer 108) en 1937 (nummers 104 en 106) ontworpen door architect Jacques Ottelohé. Opdrachtgevers waren respectievelijk graanmakelaar Joseph Tychon (nummer 104), diamantbewerker of -handelaar G. Van der Zande (nummer 106) en rivierloods Eduard Vanheste–Schrauwe(n) (nummer 108).

Jacques Ottelohé ontwierp in de Pater Damiaanstraat ook huizen nummers 67-69, 71, 92 en in de Spoorweglaan het rijhuis nummer 265. De architect gebruikte duidelijk een basisontwerp met een aantal elementen, die hij bij elke woning variërend combineerde. Zo vertonen de gevels van deze drie woningen gelijkenissen met de gevels van Pater Damiaanstraat 92 en 71 en hebben nummers 104 en 108 een bijna identieke interieurindeling als nummer 92.

Van de oorspronkelijke afsluitingen met lage baksteenmuren, buisleuningen en tweedelige smeedijzeren poorten is enkel een muur op de grens tussen nummers 104 en 106 bewaard. De voortuinen zijn geheel verhard, enkel bij nummer 106 is vooraan een klein deel als voortuin beplant, zoals oorspronkelijk voorzien voor de drie voortuinen.

Exterieur

Rijwoningen van twee traveeën en twee bouwlagen op souterrain onder platte daken met brede ver overkragende dakranden. Gevelparement van gele (nummers 104 en 108) en lichtrode (nummer 106) baksteen in halfsteens verband met Dudok-voeg, sokkels in verticaal verband. Vlak bepleisterde gevelbanden, luifels, lekdrempels en stroken van gevelparement in verticaal verband zorgen voor een nadrukkelijk horizontale belijning.

De eerste verdieping is in de drie gevels opgevat als gevelbrede erker met grote vensterpartij. Het gelijkvloers heeft telkens rechts een brede vensteropening met daaronder een rechthoekige garagepoort. In de linker travee bevindt zich telkens een tussen de afgeronde volumes van de sokkel terugwijkend en verhoogd inkomportaal. Bij nummers 104 en 108 wordt de voordeur links geflankeerd door een kwartrond volume met een door slanke zuilen verdeeld venster.

In elke gevel werden eigen decoratieve element toegepast: bij woning 104 gaat de erker aan de rechterzijde over in een overluifeld en afgerond balkon, erker en inkomportaal zijn gevat tussen twee met groene en zwarte granito afgewerkte zuilen. Bij nummer 106 is de erker aan de linkerzijde getrapt en het erkervenster aan de rechterzijde halfrond. Als onderverdeling van de vensterregisters werden hier met crépi afgewerkte zuilen toegepast. Bij nummer 108 heeft het gevelband en de luifel van de erker rechts bovenaan een getrapte vormgeving.

Bij woning nummers 106 en 104 is enkel nog het schrijnwerk van de inkomdeur en de garagepoort met oorspronkelijk smeedwerk bewaard. Bij woning nummer 108 werd de garagepoort vernieuwd, de voordeur dateert wellicht uit de oorspronkelijke bouwfase maar komt niet overeen met de weergave in het bouwdossier. Hier is wel het schrijnwerk van de vensters met glas-in-lood en het smeedwerk van de patrijspoort in het inkomportaal bewaard.

Interieur

De plannen van de bouwaanvraag tonen voor nummer 106 een plattegrond die sinds de 19de eeuw gebruikelijk was voor stedelijke rijwoningen: de smalle linker travee bevat op het gelijkvloers de inkom- en traphal en achteraan de keuken met wc en toegang tot de tuin. In de brede rechter travee bevindt zich een enfilade van salon, eetplaats en veranda onder lichtkoepel. De verdieping is in de brede rechter travee minder diep en bevat drie slaapkamers en een kleine badkamer.

De plannen van de andere twee woningen (nummers 104 en 108) tonen een variatie op dit schema: op het gelijkvloers verbreedt de smalle rechter travee achter de inkomhal tot een grote eet- en woonkamer in enfilade met de achteraan gelegen veranda met lichtkoepel. De brede linker travee bevat vooraan een kamer of bureel. Hierop volgt de smallere traphal en achteraan de keuken met toegang tot terras of tuin. De verdieping is bij beide woningen minder diep dan het gelijkvloers. Zoals in de voorgevel zichtbaar verspringt hier de travee-indeling: de smalle linker travee bevat een kleine kamer en de gang met trapruimte, de brede rechter travee twee grote kamers en een badkamer.

Bij woning nummer 104 is het interieur gaaf bewaard, de invloed van art deco is hier nog zeer aanwezig. In de inkomhal zijn deuren met gekleurd glas-in-lood in geometrische vormgeving en de polychrome vloer- en wandbetegeling behouden. De trap heeft een gesloten leuning, die met houtfineer bekleed is. Hierop werd een metalen handlijst geplaatst, die met sobere krulmotieven versierd is.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossiers 238#4947 (nummer 104), 238#4876 (nummer 106) en 238#4692 (nummer 108).
  • Informatie van de huidige eigenaar van huis nummer 104, mail dd. 13 december 2022.

Auteurs: Fexer, Charlotte
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Stad Antwerpen


Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Ensemble van drie modernistische burgerhuizen [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308772 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Stad Antwerpen

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.