erfgoedobject

Eengezinswoning in brutalistische stijl

bouwkundig element
ID
308780
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308780

Beschrijving

Eengezinswoning in brutalistische stijl, gebouwd voor rekening van het echtpaar Janssens. Het ontwerp werd opgemaakt door de architecten Marc Appel, Jan Welslau en Hugo van Hoecke en dateert van mei 1977.

Marc Appel en Jan Welslau debuteerden in 1946 als jonge associés met het bekroonde wedstrijdontwerp voor het Provinciaal Veiligheidsinstituut in de Jezusstraat 28-30, opgetrokken in 1949-1954. Enkele jaren later wonnen zij de architectuurwedstrijd voor het Provinciaal Instituut voor Voedingsbedrijven van Antwerpen in de Desguinlei, dat in 1959-65 tot stand kwam. In de jaren 1950 realiseerde het duo meerdere stadswoningen, landhuizen en appartementsgebouwen, die zich door een herkenbare signatuur in progressief opzicht onderscheidden van de dominante, conventionele architectuurstrekking van het moment. Kenmerken van deze productie zijn de vernieuwende typologie, de expressieve vormgeving en het eigentijdse materiaalgebruik. Deze kenmerken zijn ook in deze woning, een voorbeeld uit hun latere oeuvre, nog herkenbaar. Vanaf de jaren 1960 bestond hun productie in hoofdzaak uit grootschalige huisvestingscomplexen en openbare gebouwen, zoals de Stadsschouwburg aan het Theaterplein en het Hof van Beroep en Arbeidshof aan de Cockerillkaai 39.

Over het oeuvre van Hugo van Hoecke en zijn samenwerking met het bureau Appel en Welslau is nog weinig bekend.

De woning staat vooraan ingeplant op een smal en diep perceel aan de zuidzijde van de Pater Verbiststraat. De voorplaats is gevat tussen lage muren in donkerbruin baksteenmetselwerk en verhard met vierkante hardstenen tegels. Tot minstens augustus 2013 bewaarde de voorplaats nog de oorspronkelijke indeling in een met tegels van uitgewassen beton verharde oprit rechts en een met een baksteenmuur afgesloten plantvak links. Als oorspronkelijke verharding vermelden de plannen “silex dallen 40 x 40”. Initieel was links ook een verhard pad naar de inkomdeur voorzien, dat mogelijk niet uitgevoerd werd.

Exterieur

Woning van drie bouwlagen onder plat dak. Het gevelparement bestaat uit brede horizontale stroken van afwisselend donkerbruine baksteen in halfsteens verband en gecanneleerde betonplaten. Deze laatste werden na juli 2014 wit overschilderd. De gevelopeningen zijn telkens in de baksteenstrook geplaatst, de betonstroken lopen zonder onderbreking door.

De voorgevel wordt bepaald door een markant gevelreliëf waarin de centrale travee van de eerste verdieping uitgewerkt is als driehoekig erker met een blinde zijde en een grote vensteropening. Rechts en links van de erker wijkt de gevel boven de betonstrook ver terug, hier is telkens een smalle verticale vensteropening aanwezig. Voor de vensters waren oorspronkelijk plantbakken voorzien. Het gelijkvloerse deel van de gevel wijkt onder de betonstrook terug, hier bevindt zich links het inkomportaal en rechts de garagepoort, gescheiden door een betonnen pijler.

Op de tweede verdieping loopt de vorm van de erker in de betonstrook door en wordt bekroond door een plantbak. Hier heeft de gevel twee asymmetrisch geplaatste rechthoekige vensters.

Bovenaan sluit de gevel af met een overkragende, zwevende dakrand, die centraal opnieuw de driehoekvorm van de erker herhaalt.

De achtergevel heeft hetzelfde gevelparement van twee contrasterende materialen. De vensteropeningen zijn hier breder. De linkerhelft van de achtergevel wijkt terug, hier bevindt zich een inpandig terras dat door een spiltrap met de tuin verbonden is.

Het bouwdossier bevat geen informatie betreffende het materiaal van het oorspronkelijke buitenschrijnwerk. De aanwezigheid van na juli 2014 geplaatste rolluikkasten boven de vensters van de tweede verdieping wijst erop dat het schrijnwerk wellicht vernieuwd werd. De originele tweedelige inkomdeur en garagepoort met horizontale lichtopening bleven minstens tot april 2009 bewaard maar werden daarna vervangen.

Interieur

De grondplannen tonen een naoorlogse bel-etagewoning met functionele indeling. Het gelijkvloers bevat naast de garage en de inkom- en trappenhal achteraan nog een speelkamer met rechtstreekse toegang tot de tuin, een kleine wasruimte, een wc en een douche. De verticale circulatie naar de hogere bouwlagen gebeurt langs een steektrap aan de linker scheidingswand.

Het woongedeelte op de bel-etage wordt gekenmerkt door een open planopvatting: de living aan de straatzijde vormt één ruimte met de eetplaats aan de achterzijde, de grens tussen beiden wordt enkel door een klein niveauverschil gemarkeerd. Aan de tuizijde bevindt zich de keuken, geflankeerd door een klein inpandig terras, de grote glazen schuifdeuren zorgen voor veel daglichtinval.

Het centrum van de woonruimte vormt een vrijstaande wand in bruine gevelsteen, die bestaat uit drie, in een zigzaglijn haaks op elkaar geplaatste delen, waarin aan de zijde van de living een open haard en aan de zijde van de eetkamer een kast geïntegreerd werden. De kast wordt op de verdieping bekroond door een plantenbak. Zowel de wand van de keuken als deze centrale muur staan diagonaal in de ruimte en herhalen zo de schuine lijn van de erker in de voorgevel. Centraal tegen de rechterscheidingswand staat een plantenbak die opnieuw de driehoekvorm herhaalt.

Het nachtgedeelte op de tweede verdieping bestaat uit twee slaapkamers met kleine douchekamer aan de straatgevel en een grote slaapkamer met ensuite badkamer aan de tuinzijde. Het centrale deel wordt ingenomen door een rechthoekige vide, die de verbinding met de woonruimtes maakt, de brede overloop naar de achtergelegen slaapkamer dient als linnenkamer. Een grote lichtkoepel boven de vide en twee kleinere boven de badkamer zorgen voor extra daglicht.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossiers 222#4627 en 222#12745.

Auteurs: Fexer, Charlotte
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Stad Antwerpen


Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Eengezinswoning in brutalistische stijl [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308780 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Stad Antwerpen

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.