erfgoedobject

Brutalistische eengezinswoning

bouwkundig element
ID
308796
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308796

Beschrijving

Brutalistische woning in halfopen bebouwing, in november 1974 ontworpen door architect Paul Meekels. Opdrachtgever was Walter Geerts.
Paul Meekels is een belangrijke naoorlogse architect, die vooral in het Antwerpse talrijke woningen en ook een aantal religieuze gebouwen ontwierp. Zijn eerste eigen woning bouwde hij in 1956 in de Keizerhoevestraat in Wilrijk. Tien jaar later ontwierp hij hier ook de Pius X-kerk.

Het vroege werk van Meekels wordt gekenmerkt door een rationeel minimalisme, bepaald door ruimtelijke helderheid, constructieve logica en een economie van materiaal en middelen. Later evolueert hij naar een meer uitgesproken brutalisme, zoals in het ontwerp voor de woning in de Letterkundestraat 70 te Wilrijk uit 1975 en voor zijn tweede eigen woning in de Rysheuvelsstraat 66 in Berchem uit 1978. De woning in de Schuurveldstraat is al duidelijk in de brutalistische stijl verankerd.

De woning staat aan het einde van een huizenrij ingeplant op het hoekperceel tussen de Schuurveldlaan en de Wanninkhovelaan. De lange zijde van het perceel en de voorgevel van de woning zijn naar de Schuurveldlaan gericht. Aan de zijde van de Wanninkhovelaan bevindt zich de zijgevel en de oprit. De oorspronkelijke verharding met grote betonplaten was in april 2009 nog bewaard, maar werd dan vervangen door grijze klinkers. Langs de Schuurveldlaan en aan de achterzijde wordt de woning omgeven door een tuin met hoge bomen.

In 2005 werd onder leiding van architecte An Pittoors de garage en fietsenstalling in het noordwestelijke deel van het gelijkvloers verbouwd tot slaapkamer met badkamer. De garagepoort werd dichtgemetst en de gevel werd onderaan bekleed met zwarte panelen. Aan de zijde van de Wanninkhovelaan werden drie smalle verticale vensteropeningen gemaakt, aan de zijde van de Schuurveldlaan één. Volgens de plannen van 2005 was het oorspronkelijk ontworpen inpandige terras in de achtergevel op de verdieping al eerder overdekt, met een erker uitgebreid en als speelkamer in de woning geïntegreerd.

Exterieur

De woning bestaat uit twee volumes van respectievelijk twee en drie bouwlagen, het interieur is verdeeld in split-levels. Het betonskelet werd als constructieve structuur in de gevels duidelijk zichtbaar gelaten en zorgt voor een nadrukkelijke horizontale geleding.

Als gevelmateriaal voorzien de bouwplannen “lichtgrijskleurig sierblokmetselwerk” maar de gevels werden in sterk genuanceerde bruine baksteen in vrij metselverband uitgevoerd. Mogelijk gebruikte de architect hier al derde keuze machinesteen, zoals in zijn later ontworpen tweede eigen woning.

De tussen de betonnen vloerplaten ver uitspringende en terugwijkende gevelvlakken vormen een zeer markant maar orthogonaal reliëf. De noordwestelijke gevel wijkt op de volledige eerste verdieping en in het rechterdeel van de tweede verdieping terug, het overkragende linkerdeel van de tweede verdieping steunt op twee slanke betonnen zuilen.

In de straatgevels domineren de gesloten baksteenvlakken, die enkel door bouwlaaghoge verticale vensters onderbroken worden. De achtergevel is meer open geconcipieerd en heeft op het gelijkvloers en ter hoogte van het oorspronkelijke inpandige terras op de verdieping grote raampartijen met schuifdeuren. Het zwart afgewerkte houten schrijnwerk lijkt grotendeels bewaard, op de verdieping komt de verdeling van de kozijnen echter niet overeen met de oorspronkelijke gevelplannen.

De twee volumes hebben platte daken, de overgang tussen de twee niveaus vormt een schuin glazen dak, dat zuidoostelijk georiënteerd is en daglicht naar het centrum van de woning brengt. In tegenstelling tot het oorspronkelijke ontwerp werd het schuine vlak doorgetrokken tot aan de voorgevel aan de Schuurveldlaan, waar een bovenaan schuin afgesneden gevelvlak ontstond.

Boven het rechterdeel van de gevel aan de Wanninkhovelaan was oorspronkelijk ook een schuin dakvlak voorzien. Dit werd vervangen door een plat dak dat aansluit op het dak van tweede verdieping, waardoor er boven de zitruimte op de eerste verdieping een vide ontstond. De terugwijkende blinde gevel loopt zo in de rechterhelft over twee bouwlagen door.

De daken waren oorspronkelijk bekleed met roofing, de dakranden met asbest cement. Het hogere volume aan de noordwestzijde heeft een zwevende betonnen kroonlijst op smalle pijlers.

Interieur

De grondplannen tonen een functionele interieurindeling. Ook in het interieur werd de betonconstructie zichtbaar gelaten, de binnenmuren bestaan uit dezelfde baksteen als de buitengevels. Split-levels verdelen de woning in verschillende zones maar creëren tegelijk een open en ruim gevoel met horizontale en verticale doorzichten. De verticale circulatie gebeurt langs korte steektrappen in het centrum van de woning.

Op het gelijkvloers bevond zich oorspronkelijk vooraan de garage, de fietsenstalling, de inkom en de trappenhal met wc, vestiaire en berging. Achteraan op verhoogd niveau zijn de keuken, de eetkamer en een naar de tuin gerichte speelhoek als één grote ruimte geconcipieerd. Op de verdieping bevinden zich vooraan, achter het terugwijkende geveldeel, de zithoek en een studiehoek, van elkaar gescheiden door wand met open boekenkast. Achteraan was oorspronkelijk de ouderslaapkamer naast het inpandige terras gesitueerd. In het centrum waren een badkamer, een wc en een wasruimte gegroepeerd. Naast de open trapruimte onder het glazen dak bevond zich een naar het terras gerichte werkhoek. De tweede verdieping is minder diep en bevat twee slaapkamers en een kleine, naar de zithoek op de eerste verdieping open overloop.

Bij de verbouwing in 2005 werden de interieurindeling en de functies van de ruimtes behouden met uitzondering van de nieuwe slaapkamer op het gelijkvloers.

  • Stadsarchief Antwerpen, bouwdossiers 222#3985, 222#13547, 544#94 en 544#362.

Auteurs: Fexer, Charlotte
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Stad Antwerpen


Relaties


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Brutalistische eengezinswoning [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308796 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Stad Antwerpen

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.