erfgoedobject

Hippodroom van Groenendaal

landschappelijk element
ID
310100
URI
https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/310100

Juridische gevolgen

Beschrijving

In de rand van het Zoniënwoud nabij de vijvers van Groenendaal bevinden zich de sporen van twee paardenrenbanen. Op het einde van de 19de eeuw ontpopte de omgeving van Groenendaal zich tot een populaire bestemming voor de Brusselse burgerij die er kwam verpozen of een hapje eten in het restaurant dat de voormalige priorij van Groenendaal was geworden. Ook Leopold II zag potentieel in de omgeving. Deze ‘koning-urbanist’ liet heel wat openbare parken aanleggen en vond in het Zoniënwoud en in zijn domeinen van Tervuren en Ravenstein een uitlaatklep voor de realisaties van zijn plannen. En wellicht had hij ook in Groenendaal de hand in de aanleg van de renbaan, net zoals hij twaalf jaar eerder zijn plannen voor de hippodroom van Bosvoorde had ontvouwen (1878).

Ook al was niet Leopold II eigenaar van de terreinen, toch liet hij zijn invloed gelden om op de eigendommen van de Belgische staat in de rand van het Zoniënwoud een tweede hippodroom te realiseren. De eerste stap was de ondertekening in 1888 van een huurovereenkomst van een terrein tussen de Belgische staat en de nog maar pas opgerichte ‘Société civile des Steeple Chase de Belgique’ die in de koninklijke landschapsarchitect Keilig zijn vertegenwoordiger vond. Met een oppervlakte van 47 ha en een piste van 2,6 km moest de hippodroom van Groenendaal groter worden dan die van Bosvoorde en die van Oostende evenaren. Dat de aanleg snel vorderde, bewijst de inhuldiging in 1889, na amper een jaar.

De koning was gek van paardenrennen en samen met hem de hele beau-monde. Eind 19de eeuw waren de paardenrennen heel erg in trek, voor de sport, om te gokken, maar ook als ontmoetingsplek voor burgerij en aristocratie. Speciaal voor de gelegenheid kwam er in 1892 zelfs een aftakking op de spoorlijn Brussel-Namen naar de renbanen, het nu verdwenen station Groenendaal-hippodroom, zodat de bereikbaarheid alvast was verzekerd. En natuurlijk kreeg de koning er een aparte loge. Minder bekend is de aanleg van de trainingspiste ten noorden van de Alexander Duboislaan. Daar trainden de stalknechten de rijpaarden. De wal rond de buitenste oefenpiste is nog zichtbaar op het digitale hoogtemodel.
Tijdens de twee wereldoorlogen lagen de gebruikelijke activiteiten op de renbaan stil. Zowel in de eerste als in de tweede legde het Duitse leger beslag op de renbaan, om er cavaleriepaarden te laten grazen of om er uitkijktorens te plaatsen. In 1919 vernietigde een gigantische ontploffing in een pas opgericht munitiedepot voor de ontmijning van explosieven de tribunes van de renbaan en het station. 42 militairen, waaronder wellicht ook Duitse krijgsgevangenen, lieten het leven in dit geheim gehouden militair ongeval.

In 1921 heropende de renbaan. Nog altijd was de paardensport erg geliefd. Pas na de tweede wereldoorlog kalfde de belangstelling bij het grote publiek wat af. Tegen beter weten in probeerde de uitbater in 1984 met een nieuw tribunecomplex het publiek naar Groenendaal te lokken, maar tevergeefs.
In 2001 viel het doek over de hippodroom, ooit de trots van de Belgische paardensport. In 2012 begon de afbraak van de gebouwen, met uitzondering van de Koninklijke Loge en het bookmakerslokaal. Tot op vandaag oogt de renbaan als een open ruimte aan de rand van het Zoniënwoud. Een in 2018 aangelegde ecoduct zorgt voor de verbinding tussen de renbaan en de oostelijke rand van het Zoniënwoud aan de andere kant van de Brusselse ring (R0 of Sint-Jansberglaan).

Auteurs: Verboven, Hilde
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)


Relaties

  • Is deel van
    Hoeilaart

  • Is deel van
    Zoniënwoud

  • Omvat
    Koninklijke Loge en resten bookmakerslokaal

  • Is gerelateerd aan
    Trainingspiste Groenendaal


Je kan deze pagina citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Hippodroom van Groenendaal [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/310100 (geraadpleegd op ).

Beheerder fiche: Agentschap Onroerend Erfgoed

Contact

Heb je een vraag of opmerking over deze fiche? Meld het ons via het contactformulier.