Centraal in Duffel, op het pleintje waar de Kerkstraat overgaat in de Kiliaanstraat, en onder een lindeboom opgericht als vredesboom, staat een borstbeeld van Cornelis Kiliaan (circa 1530-1607). Het werd in 1920 opgericht en is een werk van F. Claessens, die zich inspireerde op een borstbeeld van Constant Jacobs. Kiliaan, geboren in Duffel, was taalkundige en corrector bij Christoffel Plantijn in Antwerpen. Hij stelde het eerste Nederlandse woordenboek samen.

Historiek

Het borstbeeld is opgetrokken ter ere van Cornelis Abts van Kiel, beter bekend als Cornelis Kiliaan of Kilianus. Hij was geboren in Duffel rond 1528-29 en studeerde vanaf 1548 rechten aan de Leuvense universiteit. Tijdens zijn rechtenstudies kreeg hij lessen in Latijn, Grieks en Hebreeuws. Na zijn studies verhuisde hij naar Antwerpen waar hij tewerkgesteld werd door de bekende Antwerpse drukker Christoffel Plantijn. Door zijn kennis van de klassieke talen werd hij corrector en vertaler in de drukkerij. Hij is het meest gekend voor zijn lexicografisch werk; zo creëerde hij het eerste Nederlandse woordenboek. Hij overleed op 15 april 1607 en werd begraven op het kerkhof van de Onze-Lieve-Vrouwekerk te Antwerpen.

Het borstbeeld werd op 29 augustus 1920 onthuld op aandringen van Maurits Sabbe, die als conservator van het museum Plantin-Moretus, het belang van Kiliaan voor de Vlaamse geschiedenis vorm wou geven. De opdracht werd uitgevoerd door de Antwerpse beeldhouwer Frans Claessens. Frans Claessens was leerling van Thomas Vinçotte. Hij was professor aan de Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Frans Claessens is bekend om zijn portretten, waar deze buste een voorbeeld van is. Claessens creëerde het marmeren beeld naar voorbeeld van een in 1861 door beeldhouwer Constant Jacobs gemaakt borstbeeld. Jacobs maakte drie borstbeelden van Kiliaan, waarvan er één zich in de collectie van het museum Plantin Moretus bevindt, één in het gemeentehuis van Duffel staat en één werd geschonken aan Casimir Jacobs, de broer van Constant Jacobs. Claessens stond zelf in voor het ontwerp van de hardstenen sokkel.

Kenmerken

Het borstbeeld van wit marmer staat op een blauwe hardstenen sokkel met drie bloembakken aan de voet van de sokkel. Het geheel heeft een klassieke opbouw met een duidelijke hiërarchie en symmetrie. De vierkante, geprofileerde sokkel heeft bij de aansluiting tussen sokkel en borstbeeld een ornamentele band met florale motieven. Op de sokkel staat in gebeeldhouwde, opliggende letters het opschrift “KILIAEN 1528-1607”. Kiliaan is afgebeeld met een molensteenkraag die in de tweede helft van de 16de eeuw door de Spanjaarden in de Zuidelijke Nederlanden werd geïntroduceerd.

Het borstbeeld is ingeplant op een verhoogde plaats op het plein met een lindeboom meteen achter het borstbeeld. De lindeboom is een vredesboom ingehuldigd in 1919. In 2018 werd de stamomtrek van de boom gemeten. De stam heeft een omtrek van 175 cm op 150 cm hoogte. Op postkaarten is te zien dat er oorspronkelijk een bloemperk met natuurstenen boord en gietijzeren hek aanwezig was.