In het stadspark van Aarschot staat een gedenkteken ter ere van Pieter-Jozef Verhaghen (1728-1811). Het P.J. Verhaghen-comité richtte het gedenkteken in 1928 op samen met een overzichtstentoonstelling van het oeuvre van Verhaghen, 200 jaar na de geboorte van deze vergeten 18de-eeuwse barokschilder in Aarschot. Pieter-Jozef Verhaghen, de laatste schilder uit de Rubense school, was de eerste schilder voor Keizerin Maria-Thérésia van Oostenrijk en had vanuit zijn atelier in Leuven een groot netwerk aan voornamelijk religieus cliënteel. Beeldhouwer Camille Vande Capelle vervaardigde het gedenkteken.

Historische achtergrond

Pieter-Jozef Verhaghen (1728-1811) was een 18de-eeuwse schilder geboren in Aarschot als zoon van de stadsontvanger en schepen. Verhaghen begon zijn artistieke loopbaan bij een Brusselse restaurator en decoratieschilder en zette die verder aan de academie van Antwerpen in 1744. Na zijn studies keerde hij terug naar Aarschot maar het duurde niet lang voor hij in Leuven aan het werk ging, onder meer door de steun van Willem Vrancx. In 1754 werd hij een Leuvense poorter en in hetzelfde jaar kreeg hij zijn eerste artistieke opdracht voor elf werken voor het college van Bergen. In de daaropvolgende jaren werden de kloosterorden zijn belangrijkste cliënteel, onder meer Abdij van Park.

Verhaghens reputatie groeide en, mede dankzij de invloed van bankier Daniel Danoot aan het Brusselse Hof, kreeg hij de opdracht om een schilderij voor keizerin Maria-Theresia te maken. Dit leverde hem een Romereis en de titel van eerste hofschilder op. Bij zijn terugkeer naar Leuven groeide zijn cliënteel aanzienlijk. Vanaf 1773 trad er echter een duidelijke terugval op. Dit kwam door het afschaffen van religieuze instellingen en later de inlijving bij het Franse rijk. In 1809 kreeg hij een beroerte die hem deels verlamde en in 1811 stierf hij. In de tweede helft van de 19de eeuw kende zijn oeuvre een hernieuwde belangstelling onder meer door de tentoonstelling ‘Exposition des oeuvres de Verhaghen’ in 1883 in Leuven.

In 1928, 200 jaar na de geboorte van deze in Aarschot geboren schilder, eerde het P.J. Verhaghen-comité in Aarschot Verhaghen met een gedenkteken. Het kreeg een plaats in het rond 1920 opgerichte stadspark, op een terrein dat ontstond na samenvoeging van het kloostercomplex en het ‘Drossaerde’, oorspronkelijk het kasteel van de heren van Aarschot. Het gedenkteken is in 1958, ter viering van de 250ste verjaardag van Verhaghen, verplaatst naar het pleintje aan de Pieter Verhaeghenlaan.

In 2011, 200 jaar na de dood van Pieter Jozef Verhaghen werd er een grote overzichtstentoonstelling gehouden over zijn oeuvre. Het was een samenwerking tussen Museum M in Leuven, die Verhaghen als kunstenaar toonde, Museum Aarschot, die Verhaghen als mens voorstelde, en Abdij van Park die zijn werken in situ liet zien. Voor dit Verhaghen-project is er een vernieuwd standaardwerk uitgebracht met uitgebreid onderzoek naar het leven en het werk van Verhaghen en een uitgebreide tentoonstellingscatalogus die het oeuvre van de kunstenaar in kaart brengt. In 2011 keerde het gedenkteken uit 1928 terug naar het stadspark. Op het pleintje aan de Pieter Verhaeghenlaan plaatste men een nieuw borstbeeld van Verhaghen.

Over beeldhouwer Camille Vande Capelle, die het beeld in 1928 maakte, is niet veel geweten. Hij is geboren in Sint-Joost-ten-Node in 1881 en had een atelier in Anderlecht. Hij heeft verschillende gedenktekens gemaakt alsook Heilig Hartbeelden.

Beschrijving

Aan de zuidkant van het stadspark, gelegen in de beplanting langs het wandelpad, kreeg het gedenkteken voor Pieter-Jozef Verhaghen zijn plaats. Het bescheiden gedenkteken bestaat uit een blauwe hardstenen stèle met een bronzen ovaal medaillon met het portret van Pieter-Jozef Verhaghen. Het portret beeldt Verhaghen af in profiel, op een klassieke, realistische manier, met pruik en met een opgespelde medaille, naar analogie met andere afbeeldingen die van de schilder bekend zijn. Zo toont het portret een gelijkenis aan de buste door Jules Courroit uit de tweede helft van de 19de eeuw in de collectie van M Leuven. Het gedenkteken heeft een klassieke, neoclassicistische vormgeving. Het bestaat uit een rechthoekige stèle die versmalt en overloopt in de schacht. De stèle wordt versierd met voluten aan de bovenzijde en aan de overgang tussen de sokkel en de schacht. De zuil, in een verdiepte zone met letters uitgekapt in reliëf, staat het opschrift “P.J. VERHAGHEN/ KUNSTSCHILDER/ 1728 – 1811”. Aan weerszijden van het opschrift zijn er florale ornamenten aanwezig.