In 1957 kreeg priester Adolf Daens (1839-1907) een standbeeld in Aalst, 50 jaar na zijn overlijden. Daens was een voorvechter voor de rechten van fabrieksarbeiders in Aalst en is van grote betekenis in de politieke geschiedenis van Vlaanderen. Beeldhouwer Marc De Bruyn, geboren in Aalst en daar ook leraar aan de academie, ontwierp en maakte het standbeeld. De figuur van priester Daens kijkt vanop de Werf uit op de Dender. Hij kijkt hier naar de brug die over de Dender naar de arbeiderswijken leiden.

Historische achtergrond

Adolf Daens (1839-1907) was een Aalsterse priester en politicus die een grote rol heeft gespeeld in de emancipatie van de Vlaamse arbeiders. Na zijn opleiding bij de jezuïeten en verscheidene religieuze functies over heel Vlaanderen, neemt Daens het priesterschap op in zijn geboortestad Aalst. Hier is hij geschokt door de mensonwaardige werkomstandigheden van de arbeiders in de fabrieken. Daens woonde in bij zijn broer Pieter Daens, een aanhanger van de christendemocratie. De broers ontwikkelen samen het daensisme, waaruit de Christene volkspartij ontstond. In 1894 werd hij voor de eerste keer verkozen tot volksvertegenwoordiger.

Het politieke engagement van Daens zorgde ervoor dat hij in moeilijk vaarwater kwam met de katholieke Kerk. Hij werd ervoor ontboden bij het Vaticaan en werd in 1899 uit zijn ambt als priester gezet. Hij bleef echter actief in de politiek en werd in 1902 opnieuw verkozen. In 1907 verzoende Daens zich met de Kerk, wat zorgde voor een breuk met zijn politieke achterban. In 2015 werd hij door de Kerk in ere hersteld. Zijn verhaal werd vereeuwigd door schrijver Louis Paul Boon en filmregisseur Stijn Coninx.

Frans De Neve, voorzitter van het Daens-herdenkingscomité, onthulde in 1957 een standbeeld van priester Daens op het Werfplein. Het beeld werd bij de inhuldiging geschonken aan de stad Aalst. Door heraanleg van het Werfplein werd het in 2010 verplaatst naar de huidige locatie, naast de werfkapel. Ook na herplaatsing blijft Daens kijken naar de overzijde van de Dender, naar Mijlbeek, de arbeiderswijk van toen.

Het standbeeld is een werk van beeldhouwer Marc De Bruyn (1924-2009). De Bruyn was een kunstenaar geboren te Aalst, waar hij sinds 1959 leraar beeldhouwen en tekenen was. Hij werkte voornamelijk in de omgeving van Aalst, waar hij zowel beeldhouwwerken als glas-in-loodramen maakte. Hij ontwierp in Aalst ook het standbeeld voor Louis Paul Boon.

Kenmerken

Het standbeeld beeldt priester Adolf Daens af omringd door een arbeidersgezin, namelijk aan weerszijden mannenfiguren en aan zijn rugzijde een moeder en kind in een wieg. Het beeld is vervaardigd uit witte natuursteen. Het standbeeld zelf heeft een hoogte van 210 cm en rust op een blauwe hardstenen sokkel van 105 cm. Op de sokkel is een bekend citaat van Daens te lezen: “SLAAF NOCH BEDELAAR MAG DE ARBEIDER ZIJN/ HIJ MOET EEN VRIJ EN WELVAREND MAN WEZEN/ PRIESTER DAENS/ 1893 1907/ 1957”. Het standbeeld staat op het werfplein voor de werfkapel Onze-Lieve-Vrouw Ter Druiven. De voorkant van het beeld is gericht naar de brug die over de Dender naar de arbeiderswijken leidt.

Het standbeeld van Daens is typerend voor het oeuvre van Marc De Bruyn. Hij kiest voor een directe bewerking van de ruwe natuursteen in een hierbij aansluitende robuuste vormgeving. Het standbeeld past in de traditie van de Vlaamse expressionistische beeldhouwkunst en kenmerkt zich door een sobere, monumentale stijl, hoekige, bonkige vormen, sterke emotie en een focus op het leven van het gewone volk.