Aan de westpunt van het Rector De Somerplein staat het bronzen standbeeld van "Fonske", dat er zijn plek kreeg bij de heraanleg van het plein in 1975. Het standbeeld met geïntegreerde fontein beeldt een student uit die “kennis in zijn hoofd giet”. Fonske dankt zijn roepnaam aan het opschrift op de sokkel "FONS SAPIENTIAE - DE UNIVERSITEIT AAN DE STAD - 1425-1975". De Leuvense universiteit schonk deze personificatie van de "bron der wijsheid" aan de stad ter gelegenheid van de viering van de 550-ste verjaardag van de oprichting van de universiteit. Kunstenaar Jef Claerhout (1937-2022) stond in voor het ontwerp; hij signeerde op de hoek van de sokkel.

Historiek

Het standbeeld “Fons Sapientiae”, in de volksmond ”Fonske”, is gemaakt door Jef Claerhout, die met dit ontwerp de wedstrijd won die uitgeschreven was door de KU Leuven. De oorspronkelijke bedoeling was om het beeld in de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen onder te brengen. Decaan Jozef Nuttin vond het beeld echter “niet artistiek” genoeg, waarna het op het kantoor van rector Pieter De Somer terecht kwam. Pieter De Somer schonk op zijn beurt het beeld aan de stad Leuven voor het 550-jarige jubileum van de universiteit. De KU Leuven profileert zichzelf als oudste universiteit van België, waarbij ze zichzelf associëren met de oude Leuvense universiteit die opgericht was in 1425. In 1975 werd het toenmalige Fochplein heraangelegd, waar Fonske zijn plaats kreeg.

Jef Claerhout had het beeld in eerste instantie zo ontworpen als een student die “een pils in zijn kop gietende, zijn gedragingen bestudeert”. Dit zorgde echter voor ophef bij de lokale studentenverenigingen, die zich verzetten tegen een stereotype karikatuur van een student. De PR-verantwoordelijke van de universiteit zorgde voor het opschrift “Fons Sapientiae”, wat vertaald naar ‘Fontein der wijsheid’, de ophef deed liggen.
Het standbeeld hangt al sinds zijn conceptie vast aan universitaire en studentengebruiken. Zo werd de eerste avond na de huldiging het standbeeld al ontvoerd, aangekleed en gepresenteerd op het diner voor emeriti. Het standbeeld werd nog enkele keren gestolen onder andere door de Mannen van 1938 van het Verbond der Jaartallen. Het beeld wordt nog steeds op regelmatige basis aangekleed door het Verbond der Jaartallen en door studentenorganisaties.

Beschrijving

Het standbeeld met geïntegreerde fontein staat centraal in de historische stadskern van Leuven, op het Rector De Somerplein omgeven door iconische architectuur. Het standbeeld bestaat uit een bronzen figuur die, terwijl hij een boek leest, een glas in zijn hoofd leeg giet. Claerhout koos als personificatie van de student voor een jongeman, ten voeten uit, één been gebogen. In het boek dat hij vasthoudt staan vijf formules die gelijk zouden moeten zijn aan geluk. De figuur staat opgesteld op een bronzen, balkvormige sokkel waarin op de vier hoeken eenvoudige spuitmonden van de fontein zijn verwerkt.

Het standbeeld staat middenin een rond waterbassin. Het oorspronkelijke waterbassin was een vierkant uit baksteen gemetst element met op de baksteen een blauwe hardstenen dekplaat. Bij de recente heraanleg kreeg het waterbassin een nieuwe vormgeving. Er werd geopteerd voor een rond waterbassin in beton.

Fonske is het bekendste werk van Claerhout. Het beeld is typerend voor het oeuvre van Jef Claerhout. Hij was gekend voor zijn werk met brons en messing; zijn beelden hebben vaak een humoristische of ironische inslag.