Parochiekerk Sint-Lambertus

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Wellen
Deelgemeente Herten
Straat Hertenstraat
Locatie Hertenstraat zonder nummer, Wellen (Limburg)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Wellen (adrescontroles: 12-10-2007 - 12-10-2007).
  • Inventarisatie Wellen (geografische inventarisatie: 01-01-1999 - 31-12-1999).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Parochiekerk Sint-Lambertus

Deze vaststelling is geldig sinds 01-02-2018.

Beschrijving

Het georiënteerde bedehuis, hogerop gelegen ten opzichte van het straatniveau en omringd door het ommuurde kerkhof, ligt in het dorpscentrum, vlakbij en ten oosten van de Herk. Oorlogsmonument tegen de kerk. Het bedehuis was reeds bouwvallig in 1680. In 1693, confer jaartal boven ingangsdeur, werd ze heropgebouwd door pastoor Hamonts op verzoek en met de hulp van Guilhelmus de Geloes, kanunnik van Sint-Gereon te Keulen en heer van Herten. Hersteld in 1871 en gerestaureerd naar ontwerp van H. Martens (Stevoort) in 1899. Uitbreiding met noordelijke zijbeuk, in de jaren 1960.

De plattegrond beschrijft een uitgebouwde westtoren, een middenbeuk en slechts één aangebouwde zijbeuk aan de noordkant, beide van twee traveeën, alsook een halfronde koorapsis.

Bakstenen gebouw met afwerking van mergel en kalksteen; sokkel van silex plint, behalve bij de toren.

Westtoren van drie inspringende geledingen met mergelstenen hoekbanden, dito muurbanden, waterlijsten, steigergaten en geprofileerde kroonlijst, onder een ingesnoerd tentdak (kunstleien). Rechthoekige vensters en lichtgleuven in kalkstenen omlijsting, rondbogige galmgaten met negblokken van mergelsteen op de bovenste bouwlaag; krulankers. Gedrukt rondboogportaal in een kalkstenen omlijsting met negblokken en 1693 gedateerde sluitsteen. Ingeschreven korfboogdeur in een verankerde geprofileerde kalkstenen omlijsting met geprofileerde druiplijst, waarboven een kleine geprofileerde beeldnis. Schip onder gebogen zadeldak (kunstleien). Muurbanden, hoekblokken ten westen en geprofileerde kroonlijst van mergelsteen. Rondboogvensters in kalkstenen omlijsting met afgeschuinde neg. Kleine rondboogvensters in de recentere noordelijke zijbeuk onder lessenaarsdak (kunstleien). Rondboogvensters conform schip in het koor. Recente sacristie aan de noordzijde van het koor.

Bepleisterd en beschilderd interieur met vlakke zoldering, afgelijnd door gebogen kroonlijst. Stucversiering in apsis: plafond met Heilige Geest in stralenkrans; boven en aan weerszij van het altaar: de stad Jeruzalem, wolken, engelenhoofden, guirlandes en medaillons die onder andere een kelk, een bischopsstaf, een toorts en een wierookvat voorstellen in een ronde lijst, ondersteund door palmtakken (eind 18de eeuw). Schouderboogarcade op betonnen zuilen tussen schip en moderne noordelijke zijbeuk.

Mobilair: Origineel hoofdaltaar van witte steen, stuc en beschilderd hout (eind 17de? en eind 18de eeuw); eiken communiebank (1708), afkomstig uit de kerk van Wellen; doopvont (kalkstenen voet uit de 15de eeuw, kuip uit de 18de eeuw); kruisweg (19de, 20ste eeuw), afkomstig uit de kapel van de Soeurs de la Miséricorde te Luik.

Hardstenen gedenksteen van kanunnik Guilielmus de Geloes, heer van Herten, en diens neef Joannes de Geloes, heer van Mombeeck, Hommelen en Herten († 1728) (1729). Hardstenen grafstenen van Mathildis de Herten († 1426) en haar echtgenoot Gerard Van den Edelbampt († 1439), heer van Meldert, met persoonsvoorstellingen, van Gherart Van den Edelbampt († 1470), heer van Herten, van Renier van Hulsberg, genoemd Schaloen († 1504), heer van Herten, en zijn echtgenote Mechteld van den Edelbampt.

  • CASTER VAN E. & OP DE BEECK R., De grafkunst in Belgisch Limburg. Vloerzerken en -platen met persoonsvoorstellingen (13e tot 17e eeuw). (Maaslandse Monografieën; 4), Assen, 1981, pagina 94-95.
  • DANIËLS P., De Hasseltsche bastaardtak der Geloesen, Tongeren, 1919, pagina 4 (in verband met grafsteen de Geloes).
  • DARIS J., Notices historiques sur les églises du diocèse de Liège, 5, Luik, 1874, pagina 23-25, 27, 28, 31, 32-33.
  • de BORCHGRAVE d'ALTENA J., Notes..., pagina 120-121.
  • DRIESEN W.,Bulletin..., pagina 49.
  • GEUKENS B., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, Provincie Limburg, Kanton Borgloon, Brussel-Sint-Truiden, 1977, pagina 50.
  • GOOLE F. & POTARGENT P.,Graf- en gedenkschriften uit de provincie Limburg, I, 2, s.l., 1967, pagina 306-309.
  • MICHIELS J.,Herten onder pastoor Froyen, (Limburg, 22, 1940-1941, pagina 3-4, 29, 30-33).
  • PAQUAY J., Les paroisses de l'ancien concile de Tongres, y compris les conciles de Hasselt et Villers-l'Evêque démembrés du même concile. (Bulletin de la Société d'Art et d'Histoire du Diocèse de Liège, 18, 1909, pagina 486-487.
  • RAMAEKERS K., Dorpsmonografie: Berlingen, Herten, Ulbeek, onuitgegeven verhandeling, Hasselt, 1986, pagina 32, 34-35, 36, afb
  • S.N., Inventaris der kunstvoorwerpen van het arrondissement Tongeren, (Bulletin van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen, 11, 1960, pagina 223).
  • S.N., Laat-gotische beeldsnijkunst uit Limburg en Grensland (tent.cat.), St.-Truiden, 1990, inventaris nummer 631.

Bron: Pauwels D., Schlusmans F. met medewerking van Muyldermans E. & Rombouts J. 1999: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kanton Borgloon, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N4, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Pauwels, Dirk & Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1999

Relaties

maakt deel uit van Herten

Wellen (Wellen)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.