Kasteel Puyenbrug

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Wachtebeke
Deelgemeente Wachtebeke
Straat Puyenbrug
Locatie Puyenbrug 5, Wachtebeke (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Wachtebeke (adrescontroles: 01-11-2008 - 01-11-2008).
  • Inventarisatie Wachtebeke (geografische inventarisatie: 01-01-1993 - 31-12-1993).

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Kasteel Puyenbrug

Deze vaststelling is geldig sinds 05-10-2009. (Vaststellingsbesluit)

Beschrijving

Voormalig zogenaamd "Kasteel Puyenbrug", sinds 1965 deel van het toen opgerichte Provinciaal Domein Puyenbroeck, deels op Zaffelare en Eksaarde. In 1798 werd een gebied van het bisdom Gent genaamd "ter licht", gelegen op het toenmalige Mendonk ten oosten van de "Wabbeekdam" tussen Zuidlede en Zwarte Gracht, als nationaal goed te koop aangeboden. De gronden bestonden uit bossen, meersen en een hofstede bij de Puibrug die aanvankelijk toebehoorde aan de Gentse Sint-Baafsabdij en evenals de benaming "ter licht" al vermeld werd in de eerste helft van de 13de eeuw. Aangekocht door P.J. Van Overloop, een Gents koopman, van 1808 tot 1845 burgemeester van Mendonk. Domein circa 1810 door Van Overloop aangepast tot "campagne" gepaard gaand met de bouw ondermeer van een buitenhuis bij de hofstede in de zuidoosthoek van een rechthoekig omgracht kasteelpark met diagonale serpentinevijver. Ten noorden en ten noordoosten tot Craenendam, bewaarde bijbehorende bossen en rechtlijnige dreven bij het zogenaamde "Kasteel Puyen" (volgens kaart P. Vander Maelen uit het tweede kwart van de 19de eeuw), later zogenaamd "Kasteel Puyenbrug".

Bakstenen brug over de kasteelgracht met gewit ijzeren toegangshek aan vierkante gemetste pijlers in de zuidwesthoek van het kasteelpark, schuin tegenover de Puibrug. Oude hoeve met duiventoren in de zuidoosthoek van het park gesloopt eind de jaren 1970.

Oranjerie in het noorden van het kasteelpark, waarschijnlijk uit het tweede kwart van de 19de eeuw. Gelegen achter waaiervormig ommuurde moestuin; axiale toegang met laag gewit ijzeren hek aan hoge, gemetste pijlers met arduinen dekplaat. Geelgekalkte, verankerde bakstenen oranjerie op rechthoekige plattegrond van vijf traveeën en één bouwlaag onder schilddak (pannen). Ritmerende hoge rondboogvensters met behouden roedeverdeling en booglijst op imposten; twee zittende leeuwebeelden flankeren de centrale deur. Steigergaten onder dakoverstek en omlopende houten gootlijst. Vierkante bovenvensters in achtergevel en lage getoogde deur in rechter zijgevel. Achter aangebouwde serren.

Kasteel middenin het park met deels bewaarde vijver en omgrachting; gebouwd in 1881 ter vervanging van het vroegere buitenhuis door E. Van Overloop (van 1898 tot 1925 hoofdconservator van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel). Sinds 1976 Provinciaal Molenmuseum. Eclectisch getint kasteel met neo-renaissance inslag. Aangepast in de jaren 1920 (vermoedelijk bedaking en houtwerk). Baksteenbouw verrijkt met natuursteen en lichter gekleurde baksteen voor speklagen, hoekblokken en vensteromlijstingen, op souterrain van hardsteenblokken. Hoofdvolume met symmetrische dubbelhuisopstand, met twee bouwlagen onder geknikt zadeldak (pannen, nok parallel met de straat) en haakse achteruitbouw met drie bouwlagen onder zadeldak. Gemarkeerd middenrisaliet met bekronende verhoogde puntgevel. Rechthoekige gekoppelde vensters onder waterlijst en op de bovenverdieping met versierde borstweringen.

Ten oosten van het kasteel aan de IJskelderdreef gelegen ijskelder met gerestaureerde bakstenen toegang voorzien van rechthoekige deur.

  • GYSSELING M. - PUIMEGE G., Het Provinciaal Domein ter Licht, in Heemkundige Kring "De Oost-Oudburg", Jaarboek IV, 1967, p. 25-27.
  • PUIMEGE G., Het Provinciaal Domein te Zaffelare en Wachtebeke, in Heemkundige Kring "De Oost-Oudburg", Jaarboek III, 1966, p. 9-16.
  • VANACKER D. - HENDRYCKX M., Langs Het Kanaal, Gent, 1982, p. 86, 97-98.
  • VERHULST A.E., De Sint-Baafsabdij te Gent en haar grondbezit (VIIe - XIVe eeuw), Brussel, 1958, p. 571-573.

Bron: Lanclus K. & Verbeeck M. 1993: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Oost-Vlaanderen, Arrondissement Gent, Kantons Evergem - Lochristi, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 12N4, Brussel - Turnhout.

Auteurs: Lanclus, Kathleen & Verbeeck, Mieke

Datum tekst: 1993

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Puyenbrug

Puyenbrug (Wachtebeke)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.