Pastorie Sint-Martinusparochie

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Aalst
Deelgemeente Gijzegem
Straat Vereeckenstraat
Locatie Vereeckenstraat 46, Aalst (Oost-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Actualisatie Aalst (actualisaties: 01-05-2005 - 31-05-2005).
  • Adrescontrole Aalst (adrescontroles: 11-12-2007 - 11-12-2007).
  • Inventarisatie Aalst (geografische inventarisatie: 01-01-1978 - 31-12-1978).
  • Project beschermingsdatabank 2013-2016 (beschermingen: 01-01-2013 - 30-06-2016).
Links

Juridische gevolgen

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Pastorie

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is beschermd als monument Pastorie Sint-Martinusparochie

Deze bescherming is geldig sinds 27-01-2003.

Beschrijving

De pastorie bestaat uit een mogelijk 17de-eeuws bijgebouw in traditionele bak- en zandsteenstijl, een hoofdvolume uit de 18de eeuw dat in het begin van de 19de eeuw werd verhoogd en aangepast, een 19de-eeuwse toegangspoort en een ruime tuin.

Historiek

Te Gijzegem werden de tienden verdeeld onder de pastoor, de Heer van Gijzegem en de Briginitten van Dendermonde. Vermoedelijk gaat het om een oude hoeve die werd omgebouwd tot pastorie.

Het oudste deel, in traditionele bak- en zandsteenstijl, wordt gebruikt als garage, maar dateert mogelijk uit de 17de eeuw. Het hoofdgebouw van de pastorie was oorspronkelijk een éénlaags gebouw uit de tweede helft van de 18de eeuw dat zijn definitieve uitzicht kreeg in het eerste kwart van de 19de eeuw na verhoging met een bouwlaag (zie vlechtingen in de linker zijpuntgevel).

Beschrijving

De pastorie is achterin gelegen en bereikbaar vanaf de straat dankzij een gekasseid pad. Een toegangspoort met directoire ornamentiek geeft toegang tot het voorplein. Rechts van het voorplein situeert zich de pastorie en het bijgebouw. Aansluitend bij de koer, en door een hek ervan gescheiden, naast en achter de pastorie situeert zich de tuin die oorspronkelijk aangelegd was in landschappelijke stijl met slingerpaden, een bosje, vijver en verhoogd deel. Achterin de tuin zijn deze elementen nog herkenbaar. Het overgrote deel van de tuin werd echter heraangelegd en wordt gebruikt als openbaar terrein. Links van het toegangshek bevindt zich een eenvoudige wandschildering die een landschap in open lucht voorstelt.

De toegangspoort is segmentboogvormig en wordt benadrukt door hoekblokken en flankerende pilasters met lijstkapitelen van natuursteen.

De pastorie bestaat uit zes traveeën en twee bouwlagen onder een zadeldak. De vlechtingen en segmentboogvormige ramen - met zwartgesinterde bakstenen omkaderd - getuigen van een ouder pand met één bouwlaag uit de 18de eeuw. Omstreeks 1815 werd het pand met één bouwlaag opgetrokken en werd het interieur opnieuw aangekleed in directoirestijl. De gevels waren oorspronkelijk gepleisterd. Alle ramen zijn segmentboogvormig en beluikt op de gelijkvloerse verdieping. De voordeur is voorzien van een natuurstenen omlijsting op neuten. Hoewel de achtergevel sterk verbouwd is zijn nog enkele ramen voorzien van houten lintelen. De linkse zijgevel is voorzien van twee licht steekboogvormige vensters, gevat in een omlijsting van gesinterde baksteentjes met oren, bekroond door druiplijstje (tweede helft 18de eeuw) en 19de-eeuwse rondboogvensters in de top.

Het hoofdvolume heeft een traditionele doch asymmetrische indeling met een centrale gang, rechts één groot salon en links een salon en een traphal. De traphal geeft toegang tot een opkamer met 18de-eeuws stucplafond en een keuken. De trap werd recent vernieuwd doch behield zijn plaats in het huis waardoor de symmetrische indeling van de eerste verdieping niet verloren ging. Links en rechts van de hal situeren zich een kleine en grote kamer en tussen de grote kamers bevindt zich de slaapkamer van de pastoor. Deze slaapkamer wordt betreden door een dubbele deur in de as van de trap en herbergt een ronde schouw.

Het schrijnwerk in directoirestijl bleef intact bewaard. Opvallend is de rijkere vormgeving op de benedenverdieping en de sober vormgeving op de verdieping. De zoldertrap werd afgewerkt met een houten wand met identieke vormgeving als het binnenschrijnwerk. Het grote rechter salon is rijker heringericht. Getuige daarvan het stucwerk in het plafond en de rood marmeren schouw in Napoleon III-stijl. De vloer en lambrisering werd vermoedelijk samen met de herinrichting in de jaren 1960 aangebracht.

Rechts aansluitend bij de pastorie bevindt zich een éénlaags bijgebouw van drie traveeën onder een zadeldak. Het bijgebouw gaat zeker terug tot de 18de eeuw maar is mogelijk van oudere datum (17de eeuw). De voorgevel herbergt twee kruisramen en één deur. Het rechter raam en de deur werden omgebouwd tot een garagepoort, maar oorspronkelijk ging het om twee beluikte zandstenen kruiskozijnen met een gekoppelde rollaag als ontlastingssysteem. Van het raam bleef enkel het bovenlicht met tussendorpel bewaard en de natuurstenen dagkanten met console van de deur werden hergebruikt. Van de vroegere deur zijn sporen in de uiterst rechtse travee bewaard, namelijk een strekse ontlastingsboog. Onder het dak is nog een 18de-eeuwse lijst aanwezig wat vermoedelijk verwijst naar een gedecapeerde pleisterlaag. De rechter zijpuntgevel is voorzien van aandak en vlechtingen.

  • Onroerend Erfgoed, digitaal beschermingsdossier DO002213, Pastorieën in het kanton Aalst (MERTENS J., 2003).

Bron: -

Auteurs: Eeman, Michèle; Mertens, Joeri; d'Huyvetter, Clio & de Longie, Bea

Datum tekst: 2015

Alle teksten

Relaties

maakt deel uit van Gijzegem

Gijzegem (Aalst)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.